Skip to main content

Full text of "Epistolae celeberrimorum virorum: nempe H. Grotii, G.J. Vossii, A. Schotti, J. Wouerii, D ..."

See other formats


Google 



This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct 

to make the world's books discoverablc onlinc. 

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct 

to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr. 

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc 

publishcr to a library and fmally to you. 

Usage guidelines 

Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc 
public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we liave taken stcps to 
prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing tcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. 
Wc also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc 
translation, optical character recognition or other areas where access to a laigc amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout this projcct andhclping thcm lind 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you arc doing is lcgal. Do not assumc that just 
bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offcr guidancc on whclhcr any speciflc usc of 
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite seveie. 

About Google Book Search 

Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs 
discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb 

at |http : //books . qooqle . com/| 



EPISTOLAE 

CELEBER.RIMOR.UM VIRORUM, 
I nempe 

H. GROTII, G. J. VOSSII, 

yi. SCHOTTI, J. WOUERII. 

D. H E I N S 1 1 C. G E V A RT 1 1, 

1. F. G R O N O V I I , 

|G. P ATINI, N. HEINSII, 

aliorumque 

ANTEHAC INEDITjE. 

, In quibus plurima ad omne Eruditionis ge- 
nus illultrandum occurrunt ; 

Ex Scriniis Literariis 
JANI BRANTII. 




Apud JANSSONIO-WAESBERGIOS 
M D C C X V. 



PA 

.B92. 



r 



V I R O 



PRACELLENTI 

r E T ,, 

CELEBERRIMO' 



J. G. G. 



\ 



S. P. T>. 



JOHANNES BRANT. 

GERH. FIL. 



*5 



r 




DEDICATIO. 

Ub aufpicio illuftris 
Tuinominis prodic 
hxc Clariflimbrum 
virorum Epiftola- 
rum- centuria , quam ex plus 
qupn mille aliis feledampraelo 
raandarenuper mecum confti- 
tuebam. Epiftolas edere in lu- 
cem , quas , licet do6I:ifli-mi ho- 
mines Familiaritet ad fe invicem 
fcripferint, nullo laboreexara- 
tas&fere nihilprxter domefti- 
oacontinentes, femper impro- 
bavi ; Dolui vicem , hac de cau- 
primi ordinis eruditorum , 
quo- 



sa 



i 



r 'n 

' DEDICATIO. 1 

quoram Epiftolae poft eorutn 
obitum editsE , hoc modo mi- 
ram in modum contaminatje 
funt. Quodnifi literx aliquid 
contineant , quod ad Hiftoriam 
ejus , quo fcriptx funt temporis, 
ad Theologiam.ad Literas Hu- 
manioreSjVel ademendationem 
&c illuftrationem veterum fcrip- 
torum faciat , nulla ratio eft, cur 
in confjjedtum orbis eruditi 
producantur. Tuus Cicero, cui 
illuftrando Te fumma cum iau- 
de dedifti.in Epiftolis legendisy 
unusinftaromnium haberi dej'' 
bet. Nefcio an acu rem tetige^ 
rim: Credo tamen Te pedibus f 
hac in re , in meam fententiam 
* 4 itu- 



DEDICATIO. 

iturum.ItaqneVirCeleberrime, 
non jegre feres fi has Clarifli- 
morumVirorum EpiftolasTuo 
nomine infcribam: magnijefti- 
mashosviros, colis illa nomi- 
na, fuifeculi ornaraenta, uti 
ego Te, ipsa fremente invi- 
dia ( qua tamen dudum major 
fuifti ) maximum noftrx me- 
moriae decus appeilare audeo &c 
ornamentum; quofummafui 
felicitate Trajeftina Academia 
gloriatur. Tu pacis atque otii 
cupientiflimus lerio dolere fo- 
les prsckra dodtorum homi- 
numingenialitigiis & rixis in- 
terfecommitti, quasfedare at- 
que componerCj fi in tuaeflet 
po- 




r 



DEDICATIO. 



I 



poteftate 8c arbitrio , primum 
effet animi tui votum. £go ve- 
ro, qui plusfemelhumaniter a 
te exceptus fum , quemque tuo 
non tantum alloquio , verum e- 
tiam omni genere officiorum ac 
benevolentis complexus es, 
non diu dubitavi quemnam ha- 
rum Epiftolarum , paternae dih- 
gentix relliquiarum, Patronum 
eligerem: Tibi hafce debeo , ut 
grati animi teftimonium i &c, 
quandoquidem nullo statis 
mex tempore ab humaniori- 
busliteris abhorrui (quas ope- 
rofius excoluiflem, fiidpermi- 
fiffet muneris mei ratio) rogo 
& obfecro ut in bonam par- 
* 5 tem 



DEDICATIO. 

t 

tetn acdpias hanc (jualemdin- 
due opellam , Tibi , ut fpero 
& confido>non ingratam, &c 
devoti animi pignus Sc tefle« 
xam astemamt 



\ ■ 



B E- 




..BENEVOLO LECTORl 

S. P. D. 

J. BRANT. GER» Fi! 

B0« (Cgre feres , mi LeBor , Ji 
fauch te morer antequatn 
ad harum Epifiolarum k- 
Bionem te accingas : fajjlm 
ordinem temporis ohfervavi quojcriptie 
funt ; fed nefcio quo cafu intervenien- 
te in pofierioribus id aVtquatenus negle- 
Bum efi. Exiguitamen hocvideturme- 
menti. ^xdam EpifloU mihi ohviam 
faBie funt poflquam alia priores jam 
erant imprejfie, quas tamen ordine tem- 
poris pnecedere oportebat: fed quiaad 
pondas rerum magis attendi quam ad 
tempus quo funt exaratte , res eodem 
redibit : Non fcio , aliquam illarum in 
puhlicum prodiijfe / Exfiat inter illas 
Epijlola Firi Incomparahilis Ifaaci Ca- 
(auboni ad H, Qrotium , omni prieco- 




fjio tnajorem , cujus altera folum pars 
lucem vidtt , quam tamen mtegram 
huic opellie mjerai. Literas Marini 
Merfenni Mathematici infignis deheo 
liberalitati Cl. Iheologi Phtlippi a Lim- 
horgh , Epifiolas Cardinalts Sadoleti ^ 
Franci/ci Rabelefti ^ A. Rtveit mecum 
communicaruftt Celeberrtmus Johan- 
nes Clericus , S? Eruditijfimus Scher- 
pezelius: quo nomine ut , Tu leBor, 
tjiis viris gratias agas,fHS ^ lequum 
eft. Si tamen aut una aut altera Epi- 
flola Tihi occurrat , quam ante etiam 
althi reperivifti , inctiriam meam in 
honam accipias partem rogo. Ita Tui 
temporis , quod in hifce legendis tm-' 
pendere confultum diixeris , nunquam 
focnttehtt : Vale. 



l». 



/i» viiriiis Virorum Mcrum 
EPISTOLAS 



Revfrendo yiro 

]ANO BR ANTIO 



in luccm cditas. 



DOStorum veneranda vtrtim collegerat 
olim 
Monumenta Brantiiis Tater : 
^eliciifque animum laetusfafcebatin iilifj 
'iJum fata Jervabant virum. 
, Kunc eadem mulcent animum ebteSiamina 
Gnati 
'Drgni 'Parente Brantii. 
Sed neque thefauros ifios contentus habert 

Offert habendos omnibus. 
Alite Jic faufla fecli decora alta frioris 

Stygfis tenebris evocat. 
Evocat , QJ nofiras educit rurjus in oras , 
Novaque dat vita frui. 

Gra* 



Gratla magf$a tibi^ Branii^ qui muneri do^ 
nas 

Traftante dodiorum chorum. 
Tro quibus officiis tibi dodtae pramia frontii 

Necfit virentem kuream 



David hoogstratanus. 



IN 



r 



I N 
JOHANNIS BRANTII 

Centuriam Epiftolarum dodoram 
virorum ab ipfo colleftam. 

ETiJlolarum nobilem farraginem , 
Amice heEior , confPicis : do£fi viri 
^as exararunt feeculis ^rioribus , 
Scriptis perennem confecuti gloriam. 
Has nunc paternis Brantius de fcriniis ^ 
Hares faterna laudis , in lucem trahit , 
Orbique donat , fublico Jfudens bono. 
Gratare , LeBor , huic labori , quem tu9 
Sufcepit ille , defiinatque , commodo , 
Referque dignas hoc agenti gratias. 

P, Francius. 



In 



In 
1 E PISTO L A S 

ClarorumViroru^ abViro Reverendo 

JOANNE BRANTIO 



F 



Editas. 

Ragmina ioEiorum , Branti , fretiofa vi^ 
rorum , 

Tejine j fulvereo deperitura fitUj 
^am bene , quodfama donas , orbifque thea^ 
tro^. 
Necfnis annofa no6ie fefulta premi\ 
^evincis ipfos ijio tibi munere manes : 
Jamqtie aliis narrant de fietate tua. 
Crande opera fretium : quis finibus ifta legen^ 
tur^ 
Tu quoque cum fulcro munere notus eris. 

Janus Broekhusius. 




J H 



U S. 




^.R.atiam & pacem a Domino no- 
" ftroJhefuChrifto.QuodSerenif- 
fimam Majeftarem tuam optim6 
ImperatorCarolc Ccef. audeo li~ 
reris adire , nemo non optimo 
jurc mirabitur. Quid enim infolentius videri 
poteft quani Regem Regum , ac Dominum 
Dominantmm a vili & infimx fortis honiun- 
cione compellari ? verum minus mirabituc 
quifquis caiifx magnitudinem contemplatus 
de Evangelica veritatc agi intellexerit , qux 
cum digna fic etiam cxleiiis Majeftatis thro- 
num accedere, non jndigna vidcri debetquK 
terrenum Principemconveniar. Accedicquod 
terrenosprincipes, ut funt imagines eajleftis^ 
ita decctillum imitari, ut&ipfi inaltis habi- 
tent , humiha tamen refpiciant in terra » fic 
fufcitent de terra inopem, & de ftercore eri. 
gant pauperem. Venio iraque inops & pau- 
A pcC 



r 

r pcr ant 



f EPISTOLA I. 

per ante pedf s Sereni(firo:EMajeflatis tux pro- 
ftratus,indigniflimus,dignifiimam tamencau- 
fam produftiirus. Editi func a me libelHqui- 
dam , quibus multorum & magnorum mihi 
conflari invidiam & indignationem , ubi du- 
plici tutus efle priefidiodebui. Primumquod 
invitus in publicum veni, necnifi aliorumvi 
& infldiis proditus fcripfi, quicquid fcripfi, 
nihil unquam ardcntioribus voiis expetens , 
quam ut in angulo meo laterem. Deinde 
quod teftc mea confcientia 8c opi;imorum vi- 
rorum judicio non nifi Evangelicam vericatem 
ftudui evolgare adverfus fuperfticiofashuma- 
nx traditionis opmiones, atque ob hanc jam 
io tertium ufque annuni patior finefine iras, 
Contumeli.is, pericuU,& qulcquid mali poflunc 
excogitare mali. Fruftra iaterim filenrium of- 
fero, fruftra pacis condicionespropono; fru- 
flra erudiri meliorapoftulo.Unumeftquodin 
me paraturtantum, uc extinguar cum univerfo 
Eu.mgelio. Jam cum omnia fruftra tenrarim, 
vifumeft tandemexemploDivi Athanafii Im- 
peratoriamMajeftatem invocare, fi forte Do' 
minus dignetut per eam (ux caufrc adeflr. 
Qi.iare Sereniflimje Majeftari Tuse, Carole 
Princeps Regum terrs , fupplicirer procum- 
bens , fupplico digneturnonme, fedcaufam 
ipfam veritatisjob quamtibi folam datumeft 
gladium geftare, invindiftam maIorura,Iau- 
dem 



r 



EPISTOLAI. 5 

dem vero bonorum , fub umbram alarumtua- 
rum fufcipere &c me in ilU non amplius nec 
longiustueri, quamdonecreddita rationeauc 
vicero , aut viflus fuero. Nolo defendi (i 
impius &c hsreticus inventus fuero , unum 
peto ne damnetur five veritas five falfitas tn- 
auditaSc inconvuira. Chrifto fafcestotreirno- 
rum SereniflimaMajeftas tua dcbec. Ishocre- 
pofcit gratix uc veriiatem eadem Sercniflima 
Majcftas tua tueatur. Hoc potiflimum Imperii 
tui ornamentum , hoc fxculi tui mcmorabile 
dccus erit, fi non patiatur SacratiffimaMaje- 
ftas tua , ui impius conculcetur & devoret 
juftioremfe, &ritfacieshominis, ut Froph^ta 
ait, quafi pifcesmaris, &; quali reptilia noil 
habentia ducem, dura fit judicium &confra- 
di£tio porentiorum. Ita me CDmmendo, ita 
confido, irafperoin tuamSacrariflimamMa- 
jefl:atem- Qiiam Dominus Jhefus nobis fervcC 
&magnificetad gloriam Euangelii fui fempi- 
ternam. Amen. Datum Wittembergae die 
peaultimaAuguftiAnno Domini M D XX. 

Serenijfm/e Majejlatis ttu Im^eratprite 
ac Regta 

Clienculus Devotifl'. 

f R. Martjnus Luther. 
Augttftinianus. 

A j E P I- 



E P I S T O L A II. 

Clariffimo Viro Vomim 

BERNHARDO PALUDANO 

Civitatu Enchujiana doBori medico T>omi- 
no ^ amicofiio non e multis. 

Enchufiam S. P. 



SAlutiferas ruas lireras III. id. yb. accepi : 
lalutiferasvocn, Vir Clarifllme, eoquod 
tuo prxcipue Encmatc , quo ad Ififradicos 
dolorcs uteris, & unguento etiam illo armo- 
niacoufus, ingens mcus dolor j qui pcr fex 
iepcimanas integras indefinenter mrfxagita- 
vcrat, naturalircmediorum tuorumefficacia, 
fueritrctrocedcrecoadluSj 6c per confequens 
faluti quafi priftin^E reftiiutus. Propter quod 
luum confilium nuUo fere munere rcmuneran- 
dum in perpetuum tibi fumus devinftiflimi. 
NonpofTum VirClarifT. torturas mcas & va- 
rias&infinitas adamufilm defcribere, faltem 
hoc liabeas: Eumademillam. ut vocas, me 
non falcem excarnificalTe , fed totum quafi 
cxoflafTe: onacniraj puto membra ipfa, in- 

cti- 



rEPISTOLA II. 5 

cclTui priftino pcrmolefte fe accommodant, 
quo Hc uc irineri ineundo prorfus adhuc tlm 
ineptus; alioquin quasnunclitcris, vivo ore 
gratias tibi egi(Temmaximiflimas, Qiiodvero 
literis tuis dodiflimis citius antehac non re- 
fponderim, obfuit doloris Ixvina, & Talutis 
dcfidcnum,,de qua certiorem tc facere tx- 
optabam, tum £c hoc imprimis , omniuia 
noftrorumconfiliisprsvaluinetua: dequibus 
iterum in ^cternum tibi gratias. Ubique julS 
inquirere num alicubi cKtaret Regum Ferfa- 
rumHifVoria, exemplarnullumtcppcrirepo- 
tuerunt, utnecClyfii, Fabncii, R.auwolfii, 
nefcio quam indit^a bonorum authorum offi- 
cina riantinianj. Exrat hiftoria aut narratio 
quasdam belli Ferfici authore Henrico Porfio , 
geftum anno M. D. LXXIIX. Ejus fcio td 
non tencridffiderio,alioquin nunc una mifif- 

tiem , funt enim meras rapfodia;, fitamcnle- 
gere placer, miitam: fervatur inter quifqui- 
lias Bibliothecxmea: propcer iier Byzantinum 
heroico carminc ab eodeir. authore confcri- 
ptum nonineleeans; videturin artepoetica, 
utpote qui eftViennaz ejus artis prote(ror,quani 

Ioratoria exercitatior. Domiiiura DodVoicm 
Pauwium ipfe non conyeni, fed per qucm- 
dara amanuenfcm meum falufavi, & Peridis 
herba: pUntulam , utiperieras, ab co poftula- 
Ti: reipondii) plantulim fe non habcre , fed 
A 3 de 




EPISTOLAII. 
dcfcrtiinc ejus ad D. T. miflurum 6c donatu- 
rum. Obnixe rogo clatillime Domine Do- 
£tori (i quid tibi defit , &: in hifce nodris par- 
tibusinveniriqueat, mihi illaut commendes, 
^ mecumerit ifte labor , confcita negotia red- 
dam, utaicScoreiins, quoniamtibime conH- 
teotinnumerisobftridum modis. Atque am- 
plius nunc etiam me tibi obftringam j fcio e- 
nim nihiltibimoleftum, nihil infuaveabami- 
co profe£tum, nempe hoc pafto: utfcilicet 
quxftioncm, quammihi quidam in hoc meo 
jnorbo, vir fatis multsc kaionis propofuit, 
dirimere velisj pores enim facillime , cuita-: 
liaomniafuntnotiffinia. Quxftioefthaec: In- 
fpiciensTabuIamGcographicam Petri Plan- 
cii} quam ad ornatum Muf:ei mihicompara- 
veram, dixitvariis in locis, tam Regionum 
tcrminis , quam Provinciarum Regibusdefcri- 
beodis authorem crafliflimeerrafTc, prarcipue 
vero in eo , quod negec Abyflinorum aliaque 
Jf.thiopix RegnaPresbyteroJohanni parere, 
quum ait : Hic tovge lateque imperitat magnus 
tile c^ySihiopumReXi qui ab Europaif perpe- 
ram Presbyterjoannes vocatur. Et hanc fuam 
opinionem argumentis conabatur defendere, 
fumpfisfcilicct ex Aloyfii Cadamufti naviga- 
tionisCap. ix.quibusafl^entirividetur Lib.ir. 
cap.xv. Ludovicus Vartimamius. Cadamu- 
ftus fic habcc : Nulli, inquit j inibi nempe 



E P I S T O L A II. jt 

inCalcchut funt Chriftiani, c|iiam qui Prcs- 
i bycerojohanniparenti quiadiilant mirumja 
\ modum urbe Calechutj quum citra mare E- 
rythr3Eumexiftetnonlong^ d Rege Mehnda- 
' rum in Africa introrfus muUum verfus Nigri- 
taspropeGuinca: quiterminus ferc idem cft 
& Abyfllnorum Imperatoris, quod negarc non 
potui. Sedmodefte refpondi: Cadamufti na- 
vigationem mihi non videri fyncer^ defcri- 
ptam, fivetranflatam, nonfoUim inhoc, fed. 
plerifque etlam aUis in locis: Nam ufqiiead 
terrix navigationis fux defcriptiooem ipfum 
Cadamuftum loquentcm audis : t.erria vero 
navigarione hinc inde digreditur ab equo vi- 
dclicet ad afinos : nunc cft Calechutii, con- 
fefttmin Africa, iterumin mari Rubro, hmc 
in Oceano /Ethiopico, inde in Pcrfico finu, 
& fic deinceps, neque ufquam fibi conftat: 
quapropterijlaomniaab incerto authore fuif- 
(eperperam annexa: & addidi, eundem Ca- 
damuftum, modois fueric author, quod viic 
credendum, Cap.Lviii. contrarium quid- 
dampropofitioni fupradift.xinfcrrc: aic cnim 
Calechutii incolas habere mediocrem notitiam 
Presbyteri Johannis, verum non exercere in- 
vicem commercia , neque confuetudines ,quo- 
niam mukum abeft ipfe a Calechut introrfum 
phirimum. Siintrorfuminquio, hoceft, ni(T 
fjllor, iolndia, Tartaria, aut Pcrfia, ergo 
A 4. non 




I 



EPISTOLA II 

non in Africam. Hic conrinuo authoritate 
MunfteriCofmographi nuncfcdcfendere co- 
nabatur, quijrraviterdicitcrrareeos, qui fe- 
deni Presbyteri Johannis in Afia collocant» 
ignorantes duplicem elTe Indiam, AfianartSc 
jEthiopicam , fateor vere ego me ^tthiopi- 
cam Indiam ignorare t & addic : Regnum Prac-r 
tojohannis confine Regno Soldani ^gyptii 
ab una plaga & ab alia regno Melindx , ab oc- 
cafuveropertingitad Nigritas (Iveilithiopes 
interiores; Atquehoc modo Africx mcditul- 
lium, quodnunc temporis Abyninorumlm- 
perator , poflederit Frartojohannes ; quod 
quidem concedere ncquivi,neque lamen Mun, 
fterumfcriptoremfatiscelebrem errorisredar- 
guere. Saltem hoc refpondi : ipfum Munfte- 
iLim fateri cx fcriptoribus antiquis 6: recentio- 
ribus Cofmographis fux librum fextuni coI_ 
kgiffe, & plura narrat in eodem hbro nuf- 
quamgentium autvifaaut audita, ut de ho- 
minibus in pe£tore faciem habenribus , & fimi- 
libiis, in quibus ut a vcro Hiftorico difFert, 
ficinfede Presbyreri Johannis in Africa collo- 
canda hiftoricorum prrccepta mihi non vide. 
tiir affequutus. Qiiibus verbis vifusmeusad- 
rerfarius paruni (ubirafci: fed nihil commo- 
tus, ea qu'f fenfi libere fum eloquutus, Jo- 
hanncm Presbyterum quem vocant , five Prx- 
tojohannem non regnare in Africaj fed im- 



rEPISTOLAlI. 9 

pcra(re in Afia , antcquam Tarrarorum Rex 
ConchisilliimperiLimabftulit. Sic enimPau- 
lus Venetiis , cujusegoauihorirateopinionem 
meam ftudui confirmare, Tarrari ,mquir,oIim 
tribura pendebjnr magno cuidam kes^i Un- 
cham nomine, quem hodie vulgo Presbyte- 
rqm J ohjnncm vocantj hic, dum primo Tarta- 
rorum regi Conchis fiiiam iuam in uxorem 
collocari ncllct, prxlium inter eos commif- 
fum, licquefadtumeft , ut Tartari Re£;num 
UnchampenitusiibifubJLigarint. Si fubjuga- 
tur in Afia i Tarraris ar.nis elapfis pUifquam 
rreeenris oportec poftliminio tuerir adepcus 
Imperium A fricanum , quod nondum conftar, 
ergoaucnulluseft Imperator Prcctojohannes, 
aut rributarius erir quidam TartarcrLim Regi 
inAfia, Sedargumentis hujufmodi dum non- 
dum ilh raeo adverfario fatisfacerem , decet 
iimusquafi irreccnciliati : fc"govcro hujus rci 
certam definitionem fcire cupicns non potui 
nontibii Vir Clariftime 3 ircrum eiTe mole- 
ftiis, uti ruam mihi hac eadcm dc re fenten- 
tiamtranfcribjs, quainftrudus, luo clypco 
mihiparacurviftoria. Agnofco epiftolx ordi- 
nem me tranfgrefTum, fed ignofcas iftarum 
quxftionum ignaro & tyroni. Hxc tibi nar- 
ravi: fpero pofthac magis me fore exercica- 
tum , concepienim, qualcunque pofTum in- 
venire peregrinationes , navigationes , five iri- 
A 5 neraa 




I 



lo EPISTOLA ir. 

ncra, cvolverc ea, loca obfcuriora, five in- 
credulaannotare, &ipfe, licetdolormedomi 
detineat, quafiperegrinari; namfiquicquam 
eft, quod noftrx nos conditionis admoneat, 
peregrinatio certe id facit , in qua omnes rerum 
humanarum cafus , &c varia fortun^ ludibria 
fefeofferunt. Nunc tandem vale VirClariffi- 
mc, &uxorcmtuam, matronam pudicifli- 
mam, una cum Domino Petro Bertzio, cu- 
jus viri candor me totum inefcavic, meono- 
rnine plurimum rcfaluta : optando falutationcm 

meam ipfemet facere pariter & navigatio- 

nibusexercitati{fimo, quem quoque mcono- 
mine falutare digneris. Iterum vale Lugd. 
Bat. inxdibusLochorftianis. V. non.OAob. 
M.D.XCIIL 

TttusirtieternHm 

Dahasus ^ Blyenburch. 



Frioia hujns noiflis Tigiliaortum hic cH incendium in- 
gens & periculofum, quod pcnitus abfunipilt fuburbiuni 
Albaports, v\i]gO iuyien at witte Poort , & parum ab- 
Biit, quin civitas ipfa, aut (altem m^na cjus pars ignc 
rapidimmo, Vcntonim vi niaxiin^ fufcitato abfumtafue- 
rit, quodtameDpeasOpt.Max.deiQeDtcravertlt. 



EFI- 



^F E P I S T O L A III. 

^^ Ciaripmo Viro Domino 

UUGONI GROTIO 

B Syndico ^ Confiliario Reip. Roterodaraert/is, 



Roterodamiim. 



^mplijfme f^ir , 

REcepi ante aliquot dies literas tuas una 
cum formula conciliationis inter D. Tile- 
num & Molin.Tum in(titi)tx ; arbitrum hujus 
Conciliacionis D.PIeflxum jam extremura diem 
obiiHe, apud nos rumoreft : utinam vero Deus 
animos eorum, qui Reipublicxpra:funt, ita 
moveat, ut vera via aliquando ineatur, qua 
& noftra ecclefiarum diffidia tandem compo- 
nantur : NuUum auc patrix: aut ccclellas hoc 
quidem tempore majus bcneficium prreftari 
poffe judicant omnes, qui&patris & eccle- 
ii-& bcne volunr. Cui rei cum te plurimuni 
conferre pofle mihi perftiafiflimumfir, fpero 
Cl.Vir» tehocofficio genus & patrix & ec- 
clefii non negaturumj quod D.PIeflarus pa- 
trix fu:E tam feliciter exhibuitj ut &nostan- 
dem arma ac vires noftras a nobis mutuo 
concra commqnes ecclcfix hoftes pofllmus 
con- 



I 



11 EPISTOLA III. 

convertere. Aiidio ad vos iitrinque accerfi- 
los, qiii de fedandis apud vos turbis confilia 
conferant; faxicDeus ut continuatoftudiores 
ad exitum opratum perducatur. Mitto tibi 
exemplar hbelli a me cditj , in quo perfpi- 
cuirati S<. brevitati, quantum po(Ttim,ftudut ; 
rationummomenta uc ferio exarninentur.nOn 
rcfugio , meliora monenti libenter cedani, 
quemadmodum&tibi huncefle animum fatis 
fum certus ; ecclefi^e Chrifti resagitur, non 
noftra, ego magiftratui honorem omnemde- 
ferredidici, qui ipfideberuri intcrimtamen 
miniftris Chrifti non efl: adimendum , quod 
Dci verbum, & ecclefix confenfuseisfempec 
iribui: ; ex uticumque re£ta crLi^u>i«. pendcc 
ecclefix firmiras , etfi fine ilhs ecclcfia efie 
poteft, finehifce nunquam. Si veritatiscaufa 
etiampropria placitafunt refcindenda , muho 
magis Chrifti, qui folus eft ecclefia: fux ca- 
put i utinam vero id genus fcripta quotidie 
non prodeanc, in quibus convitiis potiuscer- 
ratur quam argumentis , quce & charitati Chri- 
ftiana: Bc ecclefiarum paci non parum offi- 
ciuocopto authoribus eorummeliorem men- 
tem, & DeumrogoCl. Vir, utfpirituverita- 
tts & prudentia: tibi femper adfiftac. Vale, 
dai, Middelb. i^.Novembris ibiy. 
T. D. Studiqfijfimus 

Antonius Wal/Eus. 
E P 1- 



E P I S T O L A IV. 

AmpJijfmo & Incomparabtli Vtro 

HUGONI GROTIO 

Urbis Roterodamtnjis Sjndico &c. 

Roterodamum. 

Vir Clarijfime ^ Incmparabilis. 

TAndem aliquando homonofter e GalUa 
revcrfus eft , qui llluftr. D. Lcgaro co 
cxcurrendi veniamdRege artulit, fed ob in- 
gruentia indies hic negotia certum profeftio- 
nis fux diem necdum conftituit » quod ubi 
fecerit , quamprimura fc tibi fignificatu- 
rum dixic, nihilque fibi gratius fore , quam 
lifratertuus fe ei comitem adjungat. 

Remitto ccce P A P 1 N I U M manu tua 
notatum, quo jamnonufus (annusenim jam 
cftex quoaccepi} fed pene abufus fum. Ec 
vereor fanc, ne parvam dignitatis tax ratio- 

tnem habuilTc videar , qui tam diu illum apud 
medetinuerim. Sed adeomultis locis mihi ad 
"enm recurrendum fuit. totiefqueindcnfoillo 
SYLVARUiM luco facem pra^tulit , nt 
3rgre iHum a mc dimiferim. Noveram etiam 




I 

I 



I 



14 EFISTOLA IV. 

temodo gravioribusftudiisoccupatum » ideo- 
que eo cxemplari non admodum egere credi- 
di. Spero itaque fi qiudinmorapeccatumcfl', 
facilc veniam te daturum, 

Dici profefto non potefl: quotiesdivinx il- 
Ix conjefturx tux margini aflcrrptx omnem 
mihi difficultatemexemerint, itaut ncncon. 
jcfturas, fedORACULA, ab APOL. 
LINE DELPHIO vere effata exifti- 
mem. 

Equidem bond ^ut fpero) venia tua , il- 
las notulis meis Statianis , ceu purpuram 
panno meo interfcram. Sed non parum vc- 
reor, ne, quemadmodum Phyfici ajunt, a- 
quilarum pennas , fi. aliarum avium pennis 
adjiciantur, omnes illaspurrefacercjitactiam 
tiotx turc, meas penitus cxtinguant, & nul* 
lius notx reddant. Tu enim vere Europac 
noftrx aquila es , qui adeo alte csput tnter 
nuhila condis , ut nemo ad te afpirare au- 
deat. 

Cxterum Lib. VII. Theb. locum a tc no- 
tatum reperi , quze res mihi majorcm inqui- 
rendi caufam dedit. pag. ccce 250. ubi La- 
ftantiusvctusintcrpres ilUim locumexphcat 

gelidte de colU tanap-a 

ita legitur: 7 ANAGRE Civitas Euboeai 

qua mnc Penanona •uocatur. Non dubito 

quin 



■ EPISTOLA IV, 1$ 

^Bduin locum illum nocandum duxeris ob mon- 

^Ht^rura itlud vocabtiti Penanoriay quod nuf- 

^^^uam apud Geographos extat. Equidem 

cxigua muratione lcgendum putabam Pceman- 

drta. Stephanus enimin urbibus tcftatur Ta- 

tnagram , prius U<ii(i,<».ySd.*'» di^am fuiOe. Huoc 
crgo locum facio judicii Eui. 
Scd & altcc difficih's locus cxftaC xii. 
Thcb. pag. 4.10. verfu 581. inoratione Argi- 
Tarum muHerumad Thefeum, qucm itaaf- 
fantur : 



\ 



Si patriam Maratbena metu > fi te0a le- 

vafti » 
Creffiai nec fudit van»sanush»ffitafletus. 

Qiiamnamibi anum hoffitam'\T\tQ\\\^\t^ Nam 
intcrpretes ibi omnes Hjrpocratem agunr. 
Video te dubitaffe an de Pajifhae intelUgen- 
dum fit, Scvellem certe cjus intcrprecationis 
rationem addidiiTcs. Egoaliquandofufpicacus 
fum de Hecaie rcfte intelligi poffc. Refcrc 
enim Plutarchus in Thefco Hecalen anum 
folitam fiiine Thefeum hofpitio excipcre, 
proque iliius ad pugnam profcfturi felici 
rediru muUis cum lachrymis vota Diis nun- 
cupafTe. In cujus beneficii merooriam infti- 
tuit pofte.TThefeus Hecale^on feftum. Et dc 
haceiidemPecronius in Saryrico: 

§lli(i. 



I 



i6 E P I S T O L A IV. 

Gjjtalisin ASiaAtjuondam fiiit hofpita ttrrS, 
Dignafacris Hecale , qunm Alufa loquen- 

tthus anms 
Battiada veteris mirando tradidttavo. 

Ita Cnim apiid Perron. legendiini) non He- 
cate, qiiod in viilgat. Editionibiis , ubi in- 
terprcces multa de Hecales cana fruftfa nu- 
ganrur. 

Qiiin & ApulejusF.Metam. Thefei illius , 
inquit, virtutes temulaveris , qvi non ejl af- 
pernatus Hecales anus hofpitimn tenue. 

Dehac eademHecalejultum Poema fcrip- 
fineCallimachum, Batti fil. teftis cft Suidas, 
6cPetronius fupra indicavit. Cicant aurem ve- 
teres Grammatici hunc Callimachi verfum : 

Itaque quando Pocta nofter ait ; non vanos 
fietus fiidijfe anum , crediderim ipfum indi- 
care Hecalennon fruftrapro fofpite Thefeic 
pugnareditu vorafecifTej quandoquidem vi- 
ftor indercverfus eft. 

Hhec latius ad Te fcribo Vir Amplifl". non 
ut te docerem, ("quid enim fus Minervam ?) 
feduc vel meerranrem corrigeres, velfenten- 
tiam tuam , qnam unico ibi vcrbo indicafti, 
latius explicares. 

Foc- 



EPISTO LA IV. iy 

Poemata Tua omnia ego jam pridem fo- 
lus, & nuper maximam eorum partem cum 
D. Legaio percurri. Deus bonc! quoties ad 
igneos illos impetus exclamabat , nihilque 
divinius dici praedicabat : cquidem quamvis 
captum illa meum fupcrent, nec noftrum fic 
de illis ferre judicium, illud tamen aufim 
dicere , poft Claudianum nemincm talia edi- 
difle pocmata , feu vcrba quis , feu mate- 
riem fpeftcnc. Vivent, viventilla: 8:cum 
aliorum Pocmata , qunc quotidie proferun- 
tur in lucem , folam voluptatem habeanc . 
Tu ratione materiaz , qua pleraque immor- 
talia Patris gefta complexus es , etiam utili- 
tatem conjunxilti , quemadmodum Claudia- 
nus, quam adeo feliciter cxpreiTifti > etiam 
totam fxculi fui hiftoriam vcrfibus celebra- 
vic. Sed defino fcripra tua laudare , qui 
illa potius, (ut <^e diviniszxi Ariftotelcs; ve- 
neratione debeam > quam laudatione profc- 
qui. Vale Vir oranium maxime, quo uno 
Batavia , uc carteras gentes armorum , ita 
ctiam ftyli , fic eruditionis gloria vincic, me- 
que pcrpecuum clariflimarum virtutum tua- 
rum prxconem ac cultorem fore Tibi per- 
fuadc. Micro hic etiam litteras Rigaltii, 
quas homo nofter e Galliis fecum attuHr. 
D. Lcgatus officiofifiinie Te falutat , & 
fcire avet , an & quando huc fis excurfn- 
B rus. 



1 



,8 EPISTOLAV. 

rus. Haga: Comitis xui. Januarii cl3 

Jd cxvii. 

Amplitad. Tiuc Obfirvarit. Cultsr 

J. Casperius GavARTius. 

EPISTOLA V. 

Mngnifico, Amflijpmo, ClariJJimo Viro 

D. HUGONI GROTIO,J.C. 

Reip. RotCFodamenlis Syndico. 

Magnifice AmpUjffmeque Domine. 

ADoIefcens,quihastibi literas tradet, eft 
alumnuslliuftrium UD.Ordinum in Col- 
lcgio Thcologico. Isdixitmihi, feunacum 
adfine fuo , Ecclefiafte dicecefios Delphenfis , 
adfuiffeurbis veftrx paftoribus : hisexpofuil- 
ie,ut jam properaodum exfpirarit fexennium 
ftudiis fuis deftinatum , eoquc rogaffc , uc 
quandoquidem vacaret minifterium Ecclefia- 
fticurain Hillegonsberg, 8c propcdiem vaca- 
tura fic in Crahngen , alterutri fe Ecclefix 



EPISTOLA V. 1? 

commendare vcllcnt : illos otnnia benignc pro- 
L mifiifc : fed cjuia urbis veftn magiftratus prx- 
[eflet pago Hillegonsberg , eofive ipfos fivc 
j alios au£tores fuifle fibi, ut fi poflet, com- 
mendatitias a me litcras ad A, T. impc- 
, traret. Cognovi poftea cffe item Breniuni 
quendam, adolefcenfem egregie eruditum, 
&altecHmmihiignotum, Watelirium nomi- 
ne, quieodem adfpirarent; atque hos magis 
oiticoramendatione Ecckfiaftarum quoshic 
Jiabemus K,emonftr3ntium partibiis addiiios. 
i*r3eterea in mentem venir , prope integrum 
rfemeftre fupcrefle quohic nofter in Coltegio 
habitar^ poilit. Nihilominus gratificari volui , 
tumquia difcipuluserat, tumquodSf pietace 
ficmodeftiafc (cmperraihiprobaffet,neceru- 
ditione vel facundia eflet adfpernanda , fed 
talis, ut verbodicam.quem Ecciefix S>c gratum 
6: utilem fore fperemus. Neque tamen prx- 
icreundum arbitror, perfiftere mc in propofiro 
vetcre, utfatiiis putcm,]tmium ia pago fe prius 
aliquamdiu exerccfe, quam ut urbanamvo- 
cationemexfpeftet. £oqueopcem prceferriiL 
lum in Hillegonsberg , non tantuni quiaadfi- 
nis, fedctiamquiamagismerctur. Sancquo- 
tidiemagnacapitftudionim,facundi3E 8c •rrap- 
pnffiVs incrementa : ac populo in dies gratior 
fit. Quarenec defuere, qui, quandoquidem 
Diamanrius itcrura Jncidit in rccidivum , 6c 
B 2 mul- 




lo EPISTOLAV. 

multum mcdicus ejus vitam metuic.adfini adfi- 
remiuccederepofic fperarent: prjefertim quia 
caccmpora funt, ut difficultcrnancifci fitpa- 
ftores Ecclefiarumbonos. Sed magis Diaman- 
tium longivum optem. Atque ut voto hoc 
cxcidam, quamquamfciohac pattein B.Ly- 
dio 6c aliis peccatum effe , tamen magis nos rc- 
tinentes effe velim confuetudinis antiqux , nec 
adoiefcentes ftatim ex Academiis evehi ad 
Presbyterii urbanidignitatem. Etfanegaudeo 
adfinem pr^ter adolefcentix morcm (qua pc- 
ftilcnti ambitionis fidere adflataeft, hydropis 
inftar femper accrefcentis) omnino mallc in 
pago paftoralis muneris ponere tyrocinia. 
Hefterna die ego, Patius, Ccrvinus 8c ty- 
pothetacoUocuti.internos fumus de editione 
aurex commenrationis tux de Satisfaftione 
Chriftiadverfus Socinum. Placebat Corvino , 
«tnec ingentibus illistypis, quibusPietasex- 
cufa eft, nec minoribus ilUs ederetur, qui- 
bus Corvini Antibogcrmannus excufus eft : fed 
mediis iftis, quibus Baflbniusufus cftinBar- 
Ixi Bogermanno iMyfofih^. Sed BafToniani 
lypi plane funt attriti. Patjus vero demum 
ineunte Majo accepturus eft Francofurto ejus 
magnitudinis typos novos fane quam elegan- 
tcs. Nondifplicebatitaque Corvino, uttam- 
diueditiodifferrcretur; idqueeo magis, quia 
vix verifimile fibi fiat ante nundinas prox.imas 

ab- 



E F I S T O L A V. 4f 

iTabfolvi poiTe. Sane fi vel gelarc ceperit j vel 

T minimum quid intervenenr planfc nos fruftra 

[ fore: cum minimumbimcftrislaborfiCjUcvel 

tnaximc feftinentoper:E, ac tantundcmj non 

ampliusfparii fit a nundinis proximis. Adde 

quod fi parteni tantwmnodo ante nundmas 

proximas abfolvant , uriit paucis poft nundi- 

nasdiebuslucem viderepoftet, tamen necper 

Hollandiam divulgari poffe anre nundinas 

Francofurtcnfes, ncante idtempus rccudant 

Germani,qui partim,quia immunes fint a tranf- 

portandifumtibus, partim quia charta &ty- 

pisdeterioribus utancur, longeminorj preiio 

venderefuapoflint. Vale AmplifllmcDoflii- 

DC, 6c quandoquidem perturbatis hifce tem- 

poribuspatri.Ttuu opera utivifurafuiti cami 

' utut mnhaprceter votum cadanr, animi fem- 

I per firmitatem habe, quam a morbo tiiodi- 

' vinategrati;! habiturum pofthac fperabas. Id 

; fpcrotuis, noftris» tot bonorum precibus da- 

' bit Deus, cuite, faniiiiamquc omnem com- 

mendamus. Uxori falutcm plurtmam. cla 

la cxvii. Pr.Kal.Fcbr. 

Tuus tuo nterito 
l G. Vossius. 

' De SemipeUgianis jam teiam orfus eram : fed video 
fubinde haefuram lcaofi aquam , nili Pelagii femcntiain 
prias intellexcrit. Quaredccretumprinsdiflertatiunculam 
ctmcinnare. i^uo omne» Pelagii errores complciiar, Eam 
hericixpi. toLiaia. 

B 3 EPI. 



E PIS T O L A VT. 

Magnifico Amplijftmoqne Viro 

D.HUGONI GROTIO, 

Syndico Roterodamenfi , & Del^gato m 
Collegium Hl. HoIL Ord. Senatum. 

MagnificeCUriJfimeque Domine. 

ABbotius in Apocalypfin nec in officina- 
rum pcrgulis, nccin amicorum Biblio- 
thccis comparet. Si fcripfit , Anglicefcripfc- 
ritcredo, dequocertioradicere pofletaffinis 
Junius.HabeoAbbotiumde Antichri£^o:quem 
an volueris non fat fcio : fed tamen mittere 
volui. De reformatione Cotonicnfis Archie- 
pifcopi fxpius a me Bertius eftcompellatus. 
fed habere negat , ac vel ad Hogerberium vel 
Utenbogartium remittit. quorum illum , fi- 
mulac Haga redierit, compellabo. Refpon- 
fumjunii ad qu^ftionem, num arma ad reli- 
gionisdcfenfioncm a fubditis fufcipi poilint, 
jntereafuit, quxexoreex tempore diftantis 
domifuntexcepta. Habui ca prope unircrfa , 
feduna cum pulvifculoomniain Frifiam abf- 
tulit affinis Cafimirus, hoc fine, uti ajcbar. 



I^ E PISTOL A VL ij 

ptccum fuis conferret, & fi non inconfultum 
Juniani nominis amanttbus vidcrecur, ederec 
inlucem. Sedantequam, tu AmpliflSme vir , 
ejusrefponfiapudmementioDem feciffes, co- 
gnoveFam cx Coddreo , hoc refponfum in fchc- 
H dis fuis habere. Ergoqnaraphmumcognovi. 
B cui, uc poftuktura cuuni expofui, tubcncif- 
H Hmefecommunicaturuni refpc»)dic. Sed pofl; 
H horasduas rediens, invenifo poHe negat> 8i 
M cum inter chartas deefle aliquas cognafcat, mc- 
^ tuere nejamdiu fitquod alteri dederit legen- 
das, arqueiniisfichoc refponfum. CorviDus 
noo arbitratur exftarc apud fuorum qucm- 

^quam. Iia vides, utnondefuericammusino- 
rem gerendi tibi , (ednihileffecerim j quoao. 
mine doleo. Qiiod in AngUcanis tardc adco 
procedatur , parcim Bertius in caufTa fuic , qui 
heftcrnademum dJc triplicis Ordinum decre- 
ti tranflationemadmetulit, partimamanuen- 
fis, induftriusquidcmadokfcens, fedqui ab 
cxcipiendisSccum fchediscommilitonumcon- 
ferendis Epifcopii le£tionibus , quas auro con- 
tracarasnon pucat, oEgre avellatur. Jam ta- 
men exem plar unura habemus. Et his feriis na- 
calitiis totura fe his defcribendis dabir, nihil 
orfurus priufquam telam il^am pertcxerit. 
Corvini Hbrura , quia occafio eraf, mitco. Scio 
tamen carere eo potuiff^e , ufquc dum Anglica- 
na fintdcfcripta. Idintertriduum aut quatri- 
JB 4 duura 



24 EPI STO L A VI. 

duum fore rpero. Simultunc mitram hidortx 
noftrx Pelagianx lib. quintum , qui eft de 
Prxdeftinationc. Narapenfejamdcfcriptuseft. 
Sextuseritde Reprobatione : cujus appendi- 
cula eftdecauiTaGodefcalci. Eam, licetnec- 
dum refe£tam, ad te mitca Spero non ingratum 
forc, quandohaftenusredtetraftata cft a ne- 
mine. Sinon difpUcet libi liber primus ope- 
ris , qui eft liaayityms, ftatim a Kal. ]anua- 
riis potcrit priclo committi. Scis lentas cfTe 
operas. Egoquiajamopusomneabfolvi, mi- 
nus temporis in exfcribendo requiram quam 
ilhin excudendo. Dc vino, fimoleftum non 
eft, memor eris. Ncc fi carius pauUo nunc 
lit , quam cum ipfe cmerem , eo inrermitti ve- 
lim. Quodeodico, quiaGaUicants vinis hic 
pretium auftum eft. Vale Ampliflime Domi- 
nc. Uxori falutem naaximam. xxii- Dcc 

Clo lo CXVII; 

Tutts totus 

Q, Vossius. 




EPISTOLA VII, 

Ciart(fime Do^iffimeque 

G R O T I. 



TEoe evafine diriiin carcerem? Tene tot ' 
^erumnis exambris , Anrverpiam no- 
ftrani amabilemScamacnamurbem renere? O 
FELICITER; gratulor ore intimoqi.ie cor- 
de, tibi, nobis, & Mufisfjcris. Sane Clarif- 
fimo ROELANTIO Syndico, de adventu 
tuo & infperaciifima evafione hodie difertc 
diflerenti , fidem negancm , nifi in fcheduU 
chirographi tui fignura avidis imo anhelanti* 
bus oculis afpcxifTem. Bene efV, te irerura 
cordeampleftor, Scgaudeo. Debebarurtibi, 
iterumdico, debebarur Mnfarum Genio, nc 
fquallor carceris , ne infelicitas infid^e rebcl- 
lionis diutiusingenii ruielegantiam premerct. 
Ecce libertati 8c REGI reddituses; OPTt 
MIQUE PRINCIPIS fecuritastejamconj./ 
plexa eft. Amabo te fingula ciraimfpice & 
pondera. Ego ante annum , honcfto munero 
a SERENISSIMO PRINCIPE meo ho- 
neftatus, hic BruxeUis habitare ccepi. Ibi tc 
brevi fpero, vel Amverpix videbo, complc- 
B j ftar. 



r 



I 



a6 EPISTOLA VIII. 

ftarquei & fuavitate ingeniitui fruar. MaQe 
viriute ifta. Pulchrum eji bemdkere, etiam 
henefacere haud abfurdum. Salve mi G r o- 
Ti 5c redama , etiam refcribe. BiuxcU. 
cl3 bcxxi. ivKal. April. 

Ex animo deditijfmns 

JoANNES WOUERIUS 

Antver^enjts. 



E P I S T O L A VIIL 

Firo Ampliffimo 

D. HUGONI GROTIO. 

Lutctiam. 

1 "AtnpUjfme Domiite, 

QUanrum dolorem vulnus tibi infli£lum 
incuflit, rantainfperara libertas volup- 
taie perfudit i Sc labore fupervacuo levavir. 
gefticbat enim animus folari cum , qui de 
noftriordinishominibus & privatim&: publi- 
cc bene eiTct meritus. Cogitabam tamen fru- 
ftra ad pacientiam hortaricum, quicertnmen 
cum 



EPISTOLA VIII. 27 

ium ipfa fortiinaultro popofciflec. Meraine- 
nm te illurtreingeniumPhilofophia imbuiflc 
llion quidem utmagnifico nomine (utaitille) 
fegne otiunivelarcs, fedquo firmior adverfus 

Orruita vitamtraduceres. Quorum faneftu- 
Biorum fructum uberrimum fenfinete totno- 
verunc , quot nominis tui fplendor perftrin- 
xir. Et quanquam votaabfentium& defide- 
|ia non valde juvent, minuunt tamen ocfcio 
<lolorem , & conceptam dc fortunce adverfi- 
"fkte triftitiam. Qiiod fane in meipfo quoad 
^maxime fenfi, cum infperatusScgradnimus 
*bertatis tuae nuncius , cives noftros .rdibus 
cvocaftct ; jurafles illic ab omnibus agi de 
imperii fumma, provinck capta, aut Annf- 

tbale profligato , adeo foliciteomneshiftoriam 
jiarrabant. Illius dieiSc facinoris memoriam 
Hcravimus , confcio Baccho omnium Deorum 
inaximc populari. Ego tibi tuifquc vivo, 
fimul etiam juvcnem iftum tibi commendo: 
cujus maximum votum eft te videre & allo- 
'Wui. Vale Vir Arapliflimc, Prid. Nonas 
flfaj. Lugd. Batav. 



T. T. 



GiHERTUS jACCH«lrt J 



EPI. 




E P I S T O L A IX. 



L 



Firo Clarijftmo 
D. HUGONl GROTIO 
Lutetiam* 

Vtr CUriJfme , 

Nlfi me aulicus aftus abripuinct D.Jani- 
nio Luteriam repctenti , fucurus eram 
comes , fruendi tui caufa. Ex eo intellfgere 
potuifti, quanti te MegiftancE noftri faciant. 
Laudant omnes eximias ingenii tul dotes, 
ncc parvam tibi conciliafti gratiam , quum in 
quaEftione de te habita, vlr bonus undequa- 
que repertus es, hoc taorum excepto , quod 
nomini Sx. frederi Gallico nimium faveres. 
Ferfcr & obdura , doftiflime Groti , tutum 
& benignum hofpitium apud nos tibi erit. 
Habes enim notorem certiffimum Janinium, 
cujus commendatione , tua jam virtus lllu- 
flriffimo Duci Luinio innotuit. Hujus con- 
filio &: authoritate, aboptirao&magnanimo 
Principe , & prxfens xenium , & annuum 
congiarium tibi decretum eft. Hoc frucre 
doncc tempeftas civilis dcfarviat, & aliquo 
ipgenii tut fxtu majora beneficia provocare 

li- 



IEPISTOLA IX. 29 

liceat: meam certe operam , llcec exiguam. 
nuUo loco tibi defuturam polliceor. Quod 
ifi &de Rep. aliquid audire aves , Rex tn ob- 
fidione Angeriani oppidi munitilTimi in Sjn- 
lonibus, totuseft, cui fi felix contigcriccxi- 
fus, 6c firmiorem pacem, 6f quietem Mufis 
amicam fpero. Videant interea Ordines ve- 
ftri, ne fuppetias obfeffis fcranc. Noncniin 
religionis negotium vertitur. Bonos & pa- 
cis ftudiofoscives, Rcxjequali jure comple- 
aicur, fcd faftiofos , & qui purioris cuUus 
obtentu, ftatumRegniconveUant ,comprimi 
publice inrereft. Vale, Vir Clariffime, & 
nos ama. Ex Caftrisad Angerianum Id.Ju- 
i cla Idcxxu 

lui Jiudiofifjimus ^ amantifjimus 

Jo. TUMERIUS B0SSXZZ17S. 



■ EPISTOLAX. . ,^J 

H ^ri> Amfhffmo ^RH 



I 



I 



HUGONI GROTIO. 

, ttv.jimphffime Domme^ 
-** 

Nlhil Ijbenriiis a Gevartio noflro acccpi , 
qiiam apud fe quoque pocmata mea in- 
veailTe gratiam, & nonpublico fapoie tinfta 
Tideii. Speciofum enim duco ornari laudi- 
bus, cujus cupidioe etiam quam fatis e(tom- 
nes cangimur. Et h.TC potifllmum mihi inge- 
nii exercndi caufla fuic , ut expcrirer crudi- 
tiortnn judicia, 6c fcriptionis pretium a fama 
ffftimarem. Nunc primum incipio credere 
mcdigna pcrfteris condidifle, de quibustanti 
viri ram magnifice fentiunt. Quantumvero 
judicio tuo tribuam , ex eo cognofces , quod 
prxdicatione ifta non folum illuftrari ipfas 
Alufas i fed& memoriam mei prorogari cxi- 
ftimem. Non fine noftro, & bonorum om- 
nium gaudio falvumce, fquallorem, 6c trifti- 
tiam carceris cvafifre accepimus. Magnus 
quidem animus ubicumqueeft, libereft: ra- 
mcn proptcrcommercium, quodilli familia- 
rilUfft» hofpitisfui, ideft,corporismiferiis 
haut 




IEPTSTOLA X. 31 

haut ingcmifcere . 8c torpere non poteft. Sed 
detantafortuna ut tibi potiffiraum gratulor, 
ita&Mufis gaudeo. Gaudeo inquam Mufis, 
quibus poftliminio reftitutus , jam invenies 
otium, quod a Rep. impecrare non poreras. 
Ego tc» clariifime G ro t i , liberius provo- 
co, quia nihil humaniuscft ipfis littcris, qus 
etiam ab humanitate noroen trax^rc. Idcm 
genius , eadem ftudia nos conjungunt; qui- 
bus confifus , ad notitiam tui ftruo ; quodio»- 
g^ ante tcntanem , nifi diremiftet nos priowm 
temporum calamitas , & metus partiura, ad 
I ultimum fortuniE tux atrocitas. Kuncfecu- 
l rus ad te vcnio. Et ut propius mcintenigas, 
•libellum porrigo, de quoetiamjudiciituitm- 
tinam exfpedto. Infunt oftcndiculaquzdam 
[ typographi, quarcum occurrctint ingenio fa- 
\ cilefupplebis. Perforenfes cnim^nirasinter- 
} cfte mihieditioDi non Hcuit , & ,utfcts, genus 
iftud hominum , extralucrum, nihil cogitat. 
Vale Phaebi delicium , Sc me quoque inter tuos 
aumera. Gandavixi.Oaob.MI3CXXI. 

AMFLiSSIME DOMINE, 

yirtiitibus tuis addiSius 

NlCOLAUS BuRGUKDItrS. 



EFI- 



I 



J» 

E P I S T O L A XI. 

CUriffimo Viro 

H. G R O T I O I. C. 

Lutetiam. 



2 



QUam mihi gratum muniis exftitit Tuum 
.Stobican^ poefeos interpretatio Tua, 
Doftiff. Groti , tam prccor multa 6 Regia illa 
Bibliothcca in \'oIuncario hoc Tuo exfilio 
proferas, rogoque qui fint digna vel a fera 
pofieritate legi atque utinara integrum foli- 
«Jumqueut ficopus, alteram Joan. Stobiei par- 
tcm, quae ■^^Sey^aTO&phiiofophicas con- 
tinet ytaiM.s pari felicitate aliquando fubjun- 
gas, &qua:Gu!. Canterus (^JiKa «(^ «9*»* ty- 
pis exhibuit Flaocinianis , fed fine principio 
quodhabeo e Farnejiam Cod. defcriptum au- 
«ius: &quidemordine 4Photio noffro prac- 
fcripto. Dimidia quoque Stobiei farsfermo- 
num fe£t. i. pencsmecalamoexarata, fed re. 
centiote manu, neque in membranis, ut R.e- 
gii veftriCodd. utconjicio. PofTem fivolenti 
cfl^ec, variantesinde decerpere fcripturas, &c 
fubmittere. NarroautemTibi, haberc Scper 
me Pctrum de La Rovicre typographum Al- 

lo- 



IEPISTOLA XI. 3j 

fobrog. (quifoluspene ibi poft Commelinum 
GrKca hac tempeftate excudebat) ejufque 
nunc haredes, nuper enim exftindtum inau- 
divi ; habere inquam fragmenta Tragtcorum 
Gr.GrjEce fe Stobaco aliifquc, j^fchyli, So- 
phoclis, &Euripidis, earum qua: inrercide- 
runtTragcEdiarum, iitm Menandri (^Comi- 
cortim Gr.& Epigramm. 'tbma-TrMfia.ia. Theod. 

iCcnteri hic tum exfulantis opera colIei£ta di- 
geftaquedramatum ordine, mihique credidit 
depofitum, titulo tantum appcnfo EX BI- 
BilOTH. TH. CANTER.I UUrajem. 
»;: quandoqiiidem Roviere Tragicos trcs Ci- 
mul, &:comicum Ariftoph. ediderat recens, 
&admemifcrat, fuafi ut fragmenta ve! in 8. 
Cmulederet, ame Latinafafta, cumSchoHis 

IWagnam partem e:c Cafaub. V. C. Animad- 
Terfionibus ; rogo itaque cum [manibus Viri 
Opt. & hajredum , utper epiftolam, veV per 
imicos , & Cl.Salmafium (ad quem ante an- 
fcos aliquot SchoUa MS. mifi in Aniholog. 
Gr. Epigr. longe au£ttora editis fcholiis, id- 
quein farcina d(ii?.jP Frontonem, ncfcioan 
habeat) extorquere ab hKredibus Roverii, 
quia abes propius , velit ne pereant ill;e 
Thcod. Canteri vigilix mei fidei commiftx: 
deindc quiaTreviros illosTragicos moliris, 
in arce illa Lupiftena , cuftodiaque elabo- 
ratos , ut praefaris, Opus fane tuum & itl 



r 



34. EPISTOLA XI. 

cadem mortuicalamicate afuis illata. augebic 
ornabitque mihi crede ; & a plagiarii libera- 
bis» potescoim, malamanu. cgo quoquefi- 
dem opera Tua cito promiffam liberabo, 
agnofcamque beneficium , quod HercuU velu- 
li clavara cxtorferis : 6c illi fafce illo levaa 
fbrie gaudebunc, perJbuncque, utfieriamar, 
domino extindo : funtquc in Scaligerianis 
«TTatni' edendis R.overiani plus fatis occupati, 
cditisjam vaftis Aug. Thuani Chronicis. Mi- 
feram& Euripidis, cujus verfusfinguU propc 
fententiacfunt, M.TulUo ad Tironem icftan- 
le, Tragxdias VII. aut VI 1 1. Latinis vcrfi- 
busredaftasado£bis, uc fimulextruderec, E- 
rafmo interprete duas , tocidem G. Buchana- 
no, &unaPccro Tiara Medea, item una Q; 
Florente, nififalUtmemoriafe.nilis: easquo- 
querepece, & vindiciasfecundum UbcrCatem, 
ut J urifconfuUi veftri loquunt ur , aficrcndo da- 
bis, quoraodoG. RataUerustotum, utnofti, 
Sophoclem dedif. Scd h:Ec de Tragicis in hac 
vitafccna, quamagimus. 

Legcram nondum compUcatis Stobxi tui 
foUis BafiliiM. ■Tgos»E3UiHomiIiam fubito,etfi 
oUra legiftcm , quia novam tuam interprctatio- 
nem Sc notasuberiorestuas optabam. OUmc- 
nim in Bafilio Antverpia: edico An.cb Idcxvi. 
adoram iUiusconcionis quredam alleveram, fi 
fortc ad vos aUaCum exemplar cft: £c poftea 

ad- 



■ EPISTOI. A XI. 55 

^K adauxit P. nofter Fronto Ducxus Grxcc do- 

^B ftifl'. (quoviro ut utaris cum Jac. Sirmondo, 

^r £c Dion. Petavio, majoremin modumrogo, 

qu^Efoque) in Bafilii edit. Gr:5CoIatina Pari- 

fienfi, anni M. DC. XVIII. notabam equi- 

dem hxc pauca. Pag.84. v. 7. tis 'nJ ayS@- i- 

•jrttyouffir, redditur, lumen indttcunt. Florem 

retinuifTem, ut apud Nonium Marcellum 

multi florcm libcri, vini, fimiliumque, nili 

10 i$i»f Icgas : aut quis latinorum purpura: lu- 

meti dixerit, equidem ignoro. Mox v. ij. 

L ■sr^oilfjpy, mallem ATlwas-ffgoupyif. pag.91. V.2. 

K ^ow ut repeticum redundar, ut e membranis 

H jam Ducxus monet. r. 22. a./^o-n aM» ia 

B Theogn. lego, fednihilintercft. Statim pro 

H XT@- repono Kiii©* , qux Prodici Sophiftae 

H patriaeft, tefteSuida, nouKa^, utvultin " 

B* Sophift. vitis Philoftratus. Pag. 100. v. 21. 

™ «tTs^^yas ei( Trwg |a,iMm5, novi ^cxlntt carminarc 

cfte&Ianam carpcre: doce me, potesenim, 

quiain notis non attigifti, in fuppliciis infe- 

rorumidufiragjm, utdccribro dolioqueper- 

tufo Danaiduriwiota res fe Poctis. appofui pau- 

ca, utmelcgifl^ei & Ie£turumcredasreliqua, 

difccndi gratia,-«t in 's^oXiyoft. mulra notavi 

mihi profutura libris divinarum obfervatio- 

num, quasmeditorffJ»^t!y. inPlutarchum vc- 

ro dc Poetis audiendis (cripfit olim uberiores 

notas G.Xylandcr, ut&inPluc. dc Homeri 

C 2 vita. 



36 EFIST OL A XL 

vita, BafiteK typis Oporinianis an. 1566. 
quas notas miror equidem Cl. Marnium in 
edit. Francof. nonadjunxifleceterisejus Scho- 
liis inopufculamoralia. Et quia LutetiiE ea- 
dcm denuo Plutarchi editio escudltur , mo- 
ne qu3:fo , confortes Typographos ut Xylan- 
dri illas addant notas in Plut. de poetis au- 
dicndis, ScdeHomeri vira. Habuit quoquc 
inPliuarch. varias Leftiones David Hcefche- 
lius a me. Forfitan Elias Auguftanx prrefeftus 
Biblioth. poterit rogatiis recupcrare ac redhi- 
bere , fi habet. Lauta hacc ftierit , grataque 
ad Plutarchum acceflio : nam & egq opufcu- 
lorum Phitarchi duos habeo Codd. fed non 
perinde vetuftos. 

D. Heraelapio civi , hicFIamini tradidi ad 
te mittendas cum fuis Epift:olas prope DC, 
haftcnus ineditas S. Ifidori Pelufiotx , graecfe , 
i uobis crutas e Vaticana Bibliotheca. Mitto 
itniiiffov fed %tt\3t€apf;gucrEiffl»,f3teborenim,nifi 
quia lacer eft lcriptor, difertus & ;^go{repp;tto»@- 
difcipulus : & quia neque a ]ac. Billio, ne- 
que a Conr. Rittershufio J. C. funt editx. La- 
tirum meam intetpretationem nondum fub- 
junxi, fi plures forte aliunde nancifcar , vel 
expifcari e Regis Catholici Biblioth. pofti- 
mus: quo mifimus. Prrefatus «iam teftor 
quodreseft, alihodieLeftorufflignaviam tot 
vcrfionibus, utpaucioresferio grxcentur, uc 

& 



r 

m &J0.1 

■ mcoioi 

V priniis 

funtlir 



I 



EFISTOLA XI. 37 

&Jo. Meiirfius querirurin quatuor au3:oribus 

memorabflium. Lcgenc grarce do£li, tu im- 

primis aliqua voluptate , qua lcripta: mifncque 

"mgua. * 

Numquidamplius? eliamliceatmea manu 
Jine arbitris colloqui & rogare, ut eV Tanlf T>i 
Owy» philofophis legendis tc oble£tes confo- 
lando: Deiefreopusquode\'enir, dibpfique 
fumus. perieramus, ait illetuus, nifi periif- 
femusj videEuripum Reip. Scfcindi contra- 
riain ll:udiainiperititmvu!giis, &c. 

Mcmoriarepetenon jam Scipiones Africa- 
nos, Themiftoclas , Ariftidas , oltracifmo 
ciiamprofcriptos, a Valerio Max. rccrnficos 
Lib.v.cap.5. &6. fed potius noftrx memo- 
rix Brinbnium , & Durantium. Lutetia: il- 
lum. huncTolofara plebe tumultuante mori 
julTum, antedixi. Mitto reliqua tragica ex- 
empla, utPapinianiveftri & collegxtui nu- 
pcr. Tantum terogout fcnemvix audias pa- 
tienicr, amiceobteftantem, nein illo fLxcfTu 
bonashorasperdas Apologiis, quafi apologis 
fcribendis, autchronicispatri^E, kd (MXazttu 
exfpe3:a, dumpelagodefevithiems, Tecum 
babita ait fatvricus, quod alter c coclo dc- 
lapfum aic: 7r«'?i (nctuTBr. repetc ipfe mecura 
idcntidcm, quod tumulo infcribi Lipfiusno- 
fterfpiransvoluit: 

C 3 Htt. 



33 EPISTOLA XI. 

Himam cunlfa , ftmtis , «mbra , vdnitasi 
Etfcena imagO; verbo tit ahfolvam, NI- 
IdlL. 

Quamobrem ut indies animum nonnihilacu- 
rispublicisingracx patrixabducas, fi me au- 
dire lubet, fume interdum in manusproLu- 
cano aliovepoeta, fi meaudirelubecinquam, 
B.AuguftiniConfefllonum libellum, a mul- 
tispiiserudicifque, qui non nifi commoti iis 
legendisfurrexerunt, valdepra:dicatum; No- 
lo hic ipfius auftoris Augullini verba defcri- 
bere , ut partum adamancis , fed aliorum , qui- 
buspriEceteris, ejufdemeciam au£toris, pla- 
cuifle hunc libellum teftatur uc Lib. 1 1. Re- 
traftar. cap.6. 5c de bono perfeverantix cap.xx. 
& epill. ccLXiv. ad Barium Comitem,ScSe- 
verus Epi(c. epirt. xxxvii. inter Auguftini: 
Foflidius Calamef.-Epifc.inejus vita. Libros, 
inquit, Confeflionumideo fcripfit, ne de fe 
quifquamhominumfupra quam fe e(Te nove- 
rat, aut jam de fe auditum fuiflet ciederet, 
vel putaret. Ejus elogium Prxfulis eft in Prof- 
pero Aquitanico Lib. iii.de vita contempla- 
tiva cap.xxxr. & in Carm. de ingratis. Sed 
quoniam veftrxdelici^, &du!ces anteomnia 
Mufx, eo Franc Pecrarchx de hoc libello 
diftichon: 




I 



EPISTO L A 

^ifquis eget lachrymiii quibus impiacri- 

mina tergat , 
JJuRC celer ad fontem deferta per arida 

pergat. 

Sed pkcec magis civis tiii Delphcnlis Adami 
Sasbouc JureconfulciPrsefidis filii , cx famllia 
S.Francifci, hominispientiflimi juxta accru- 
ditiverba apponereexHoroil.decimore Dei: 
Cuperem, aic, omnibus , (allataejus fencen* 
tiacLib. IV. ConfefT cap. 5.& Lib. v.cap.^.) 
libellos i!los efle familiares, hoc eft frequen- 
ter verfari in manibus, legi ac relegi, Siqui- 
demabhisfluxis, vanisSc caducis rebiis a fiii 
amorc, Cive uc uno verbo Gra:ci dicimc, <J)i. 
Xa.uiiot animum hominis poccnter abducunc: 
quosnimisferomihinocos doleo. hxc ille re- 
ligiofifllmusvir Adamusj qusuc a cive pro. 
runciata, ameque tui amante oftenfa in bo- 
nam velim partem accipias. Sic tibi qu^ optas. 
cveniant fauftaquefintacfecunda in brevi vi- 
tx ftadio. Vale, &acccptishifcehtteris, ac- 
que Ifidori fac me, ut gaudeam , certiorem. 
Antverpix a. d. mi. Kal. Sexcil. clj I^ 

CXXIII, 

Servus in Chrijlo 

And. Schottus. 
C 4. E P I. 



4.0 



EPISTOLA XII. 



AND. SCHOTTUS, 
HUGONI GROTIO I. C. 



X^Mf""' 



Liitet.Parif. 



EVigilavi atque infomnem duxi no£lem, 
doftiff. Groii , cum pridie ejus dici ele- 
gantis juvenis ingenii Gafp. Gevartius, qui 
me ad te profugum e cuftodia folandum auc 
gratulandum potius duxerac, admonuit tuis 
ut refponderem litteris. Ego vero ac libcn- 
ter: quod ad fcribcndum og^» tms ipiAicts, ta- 
metfi maxime feftis hifcc occupatum diebus 
raperet , cum officii gratia Cfuperbus enim 
nifi refpondeam litteris provocatus merito 
videar;; tum quod utriufque interefle no- 
ftfum putem. Quod enim confolandi tui 
caufla hoftico illo carcere Icgifle te numeriC 
que Latinis vinxine, nimirum e philofophia 
cum Boethio confolationcm petendo, coram 
narraveras Philofophorum di£Va ac Poetarum, 
quonim capt fcriptis foleres 3 ex Joan.Stobsi 
col- 



l 



EPISTOLA XII. 4.1. 

colleditaneis : cumque ejufdem tecum & or- 
dinis ut jurecon/ultum 3 G. Ratallerum 
talia convertilTe retuUflem , id e meis fum- 
ptum arculis & notatum , uti meus eft 
mos » poemation , fi forte nondum vidif- 
fes, a Planlinianis hic excufum , huic fafci- 
culo inclufi, ut fitantum iftic cft afaluratio- 
nibus otii, legas exemploque imiteris, fi tua 
fortaffe Ubet edolare, pofteriratique tranficri- 
bere. Memoria interim repetens , ut qucm- 
admodum e C. Plinio Viglius Zuichemus 
Frifius Sc ipfe , noftra memoria infignis Bel- 
gii Prxfes ac J. C. Tcftamemaria coramenta- 
tione non incelebris, habita nominis fui Vi- 
glii ratione VITAM efle mortalium VIGI- 
LIAM lymbolo fuo indicavit : fic&tufena- 
riis, quos raihi memoriter 6c jucunde Ge-t 
varrius recitavic , CUSTODIAM fcu car-* 
cerem appellare cafum xUum foles apud «- 
rumnx fociam : : . 

nl 

§luos inatris ahus CARCER edit tn 

lucem , 
Sltteis corpus animam mre CARCERIS 

vincit : 
giuos morte funSios terra CARCER ex^ 

fpeSidtt 
Numquamnimis.timert CARCEREM 

keiKHt. 

C 5 Ho- 




4» EPISTOLA XII. 

Homo cnim , ut vere ait , nondura vitalciri 
in lucem editus matris alvo ut in cuftodia 
cft; poftcorpori inclufaanima {oafieLyd^ triifi% 
Flatonieft) geftatur. Morte obira lepulcro 
corpus includitur , a communique omnium 
parente tcllurc geftatur. Hinc & fenex illc 
Simeon cygneo cantu CHRISTUM JE- 
SUM in ulnis tenens , diffolvi vinculifquc 
voti compos ac Ixtabundus exfolvi optat, 
itemque eleftionis vas Paulus diffolvi-ob- 
nixerogat, acmortaliliberari cuftodia. Imo 
& B. Job vitam militiam , vel ut LXX. le- 
gunt, ■B-Mg^tTwoF, tentationem probationcm- 
que auri in fornacc nominat. exilium alii re- 
vera,ut iifeJ (pu^« comment. Flutarchus. Scd 
hsc tu apud te ipfum , mortalis memor for- 
tis, locique quem afylo, noftro hoc relii^o 
C3e1o , delegifti. De me fi loqui apud te per- 
mittis, cquidcm ex quo ante hos ipfos xxx, 
aonos , & quot excurrunt , Sociciatis Rcligiont 
fpontc me addixi, in animum femper induxi 
meum» uttu in vincuhs, in cuftodia mc ha- 
bitare DEl O. M. fed fpontanea , & com* 
pedes , quas mihi ipfe induiflem , geftarc. 
Cuftodiri itaque fenfi me reapfe ab infidiis 
cacodimonis, qui tamquam leo rugicns nos 
ambiat, fiveagendoquid ('otium enim vitils 
illccebra eft) five legcndo, vicifllraque oran- 
do bonas coUocans horas ad feptuagefimum 



■ EPISTOLA XII. 45 

H valcns annum perveni , benignitate ejus Nu- 

^^ minis, in quo vivimus, movemur & fumus. 

^T Imo line cuUode focio atque arbitro pedem 

* domo efferre cavi , nifi prcEvaricari , quod 

avertat Deus, vcllem. Oraniqueadeo mor- 

tali a DEO cuftodem angclum jam a primo 

nataljs die felicitate quadam, ut B. ait Hie- 

ronymus, apponi credimus. O fanc felicem 

cuftodiam! 6 jucundum carcerem ! Quis me 

liberabit, nifi fummusilleimperator, quihac 

nos in cuftodia coUocavit, vetatquefinc ejus 

julTu ftatione decedcre. EcquandoboneDeus 

vincula di^rumpes mea? ahfeni mihtfeflbque 

incolatns prolongatus eftj 

TIBI nunc, Groti, proferam fi pateris, 
qnx mihi nofturna illa meditatione in mcn- 
tem venerunt. Condiiionis tuo; refpe£Vu in- 
terim habito, ut qni ^ cuftodia jam uxoris 
aftu operaque dilapfus in arca &c librariaj ut 
olim Moyfes dux populi IfraelJtici deftinatus 
c# xiGmtoS y-Uyf i(^ ^ATxa?\.u fervatus emerfit, 
altufque a Regis filia , ad majora nimirum 
Dei voluntate patranda. Tu quoque in 
lignea arca i cuftodibus elatus poteris 
fortaflc Q quid enim vetat poctica apud 
Poetam adhibcre ?) inflammare non Trojam 
fcdBataviampatriam, non igni vaftante om- 
nia ac depopulante , fed a:iheria ac cxlefti, 
^modo fi vis, ipfe ardens patrix amore, & 
cives 



4.H. EFISTOLA XII. 

cives tuos re confilioque juvans faUibri f^fcis 
quo tendam} ucpofitis tandem arn)is,fugen- 
tur errores cot tancique etiam Jud.Torum ac 
Xurcorum Mahometiftarum : profligentur 
blafphemae illx in CHRISTUM , ejufque 
fponCara Ecclefiam Ro. voces. Et feceris id 
exemplo duorum probe tibi notorum foh. 
Spondani Galli I. C. ac tui crcdo familiaris 
Pc. Bertii, quem Lutetixexceptum videshu- 
manitcr a Rege Chriftianis : Utriufque ratio- 
nes converfionis ad bonas partes , partium 
ftudio valere juftb, Latine iftic ac Gallice 
cditas potes, odio omni adverfariorum omiflb, 
atrentius Icgere, atque expendcre. Ille, ut 
mehus nofti, in Hefiodum, & vaftas in va- 
ftum Homerum dedic obfervationes, 8c in. 
Pfalmos aliquot ad Regem Henricum IV". 
Frater quoque eju5, Henr. Spondanus, abju- 
lata Roraa: hxrefi , quam vel in Gebenni- 
cis , vel Bafilece hauferat , Annalium Ec- 
clcfiafticorum Caefaris Card. Baronii '£hra- 
jwjtw Tn oi-i^ fiittt '^ofiYi fufiyi concinnavit/f- 
Uciter. 

Nunc qup: mala impendcntia fuga tua fa- 
lutari decUnaris mecum confidcra, uc ne an- 
tiqua commemorem h Valerii Maximi libro 
V. eorum qui Reip. ac Patria: togati aut fa- 
gati fervterunt : urquein Graecia omitlam, 
Themiltoclem; in Latio veroprrctereamSci- 
pio- 



EPISTOLA XII. 4^ 
pioaem illum Africanum fuperiofem : qai i 
itiis profcriptus, de quibusomni bono meri- 
tus Urbem conrervarat , patria extorris hoc 
fibi rite poni voluit elogium : INGRATA 
patria o£a mn leges tftea. Themtftocles ve- 
ro apud Xerxem verfans exful liberis ait:pe- 
rieramusjnifiperiiffemus. Verum noftraeme- 
mori^, quorumcafusoculis adhuc obverfatur 
ncftris , clarifiimos duos referam I. C. qui a 
fuis immaniter coatrucidati perierunt tamen, 
etfi doftiflimi fcriptifque editis iltuftres exi- 
fterent, Barnabam inquam Brifibnium Lutc- 
tixj ubidegits & Stcph. Dufantium Tolofx 
Teftofagum : utaimque in dignitatum cul- 
mine ("prjefides enim erant) immaniter con- 
trucidatum audivimus , fpe^arunc , pro do- 
lor ac pudor , cives.En quo difcordia cives per- 
dtixic miferos ! hxc tu, inquam, Groti.pe- 
ricula femcl effiigifti , & tefto prope latere 
difcefilfti » ne quid capiti arcefferes , quod 
ajunt, tuoinfauftum, & luftuofum tuis: au- 
dico jam capice truncato collega cuo Olden- 
barneveltio, ccfi nobili ac Jureconfulto, de 
patria fua , ut fibi quidem videbacur , opt. 
L «lerito, cxclufo armis Kege Catholico. Sed 
l A incertas humanarum rerum vices ; 6 fpes 
'■inanes! 6 infperata infortunia! 1 nunc & in- 
gratac fcrviaspoft tot vJgiliasplcbi: 
i vuKic» & ^entis ammam cotnmitte, deU- 




EPISTOLA XII. 

to , cenjifus ligno ! dicebat vere Lacon ille apud 
M. Tullium in Tufculanis. 

, iVflw optanda quidem Forluna rudentibus 
^- apta. 

Habes, mi Grot i , ab amico profeiflram 
confolatoriam epiftolam : neque hic efFerri 
campumque decurrere , ut poflem fortafle, 
libuiti Tu Ci viciffim fcribes, equidem non 
recufo reponere: &riquod in rem tuam fic, 
vel conillium exiges , fidum fenties: Deum 
interim venerans precabor , fi loquar more 
majorum fine fuco, bene tibi, bene mihi ut 
fit in hac vitx five cufiodiay fiveexfilio. Va- 
le. Noftrosquoque focios iftic uiraqueetiam 
lingua perittlT. atque Theologos Frontonem 
Ducsum, Jac. Sirmondum , Dionyf. Peta- 
vium fi intervifes meifqiie (alutare verbis non , 
gravaberis, faciesquodte dignum exiftimem. 
AntwerpiE , poftrid. Fefti S. Euchariftix, 
clo lacxxi. hrox^d y^fmoi-fii* 



\ 



E P I. 



I 



47 



EP IS T O L A XUI. 



ADRIANUS MASIUS^ 

TAXIIS SUIS. S.P. 

PAreos velter, cariHltniTaxU} pro ea fol- 
Itcicudine quam de veftra faluce afTidue 
gericfemeliterumquemerogavit, ut veftram 
alacritatem in ftudiis EpiftoUo aliquo incita- 
rem. Ego itaque qui illius multis bcneficiis 
obftri£lusnihil ipfi vel negare vel potius non 
ultrooi&rredebeO} uc votis ipilus obfequar, 
paucula hxc ad vos nunc fcribo, non tamuc 
inftigem, quosrponte fua currentcs nihildu- 
bito, quam uc quaruudam rerum moneam, 
quxinlcaliamprofeftis noftratibus folenc va- 
ria pericula creare. Fecir quidem confulcifll- 
me veftec parens, quod poft vifas Gallias ia 
Italiam vos miferit. Nam uc veftram vifus fum 
aliquando coram viderc indolem ad opcima 
quxque ampleftenda appoficiftimam , & uc 
novi Italiam non folum omnium opcimarum 
difciplinarum , & prxfertim jurifprudentix 
primam magiftrara, verumetiamomnis civili- 
tatisScekgantixofficinam, fierinon poterit, 
Utnontum Jurifprudentiffimij tum iismori- 
bus qui in vita commuai elegantinimi haben- 

tUE 



EFISTOLA XIII. 

turornatiflimi inde revertamini, unumhocfi 
meraineritts memorefque obfervavericis, Nem- 
pe «^ "^s ■Jfoltia^is vSif ei ^ij iwl irarg/a [ix- 
npti^. Quare funt quidem conterranei veftri 
vobis iftic blande habendi, ceterumcumlca- 
lis hominibus , fi me audietis , familiariter 
verfabimini, dum datur. Nam fortaffe non 
«iabiturdiu, &amifra occafio folet vehemen- 
ter deinde animos prudenrium cruciare. Equi- 
demnon ignoro quam foleant noftri homines 
Germani 8c Belg^ in Italiam ftudiorum caufa 
jprofefti, ab Italicorum confuetudine, quafi 
ftonfincerorumhominum , averfi effe, atque 
ipfi inter fe fere gregatim convivere , unde ple- 
runqueevenire folec , uc ex Italia nihil nifi rem- 
porisvaletudinifque jafturam referant. Ateft 
profefto familiaritatis quiedam mediocritas, 
quam citra periculum ciim viris etiam non 
optimis exercere quis poftit. Eft etiam in con- 
ciliandis amicis deleftus habendus , ut non nifi 
optimos, eofque quatenus prodefle nonnoce- 
re poflint , fi noftrum nos judicium fefelleric , 
in noftram familiaritatem admittamus. Ego 
tcrte an ultos unquam amicos , quam in Italia, 
finceriores, amanciores, ftabiliores , commo- 
diores habuerim, nefcio; hoc fcio qui Italis 
re£I;e ucacur eum pofije illorum eleganciflima 
doftrina, moribusaptiflimis, gravitate virili , 
perfpicace prudentia & omnzno vitjc quadam 

fua- 



EPISTOLA XIII. 49 

j fuavitatc comiratcque cordata , plurimum po- 
H liri arqueemendari. Sicut contra fi quis im- 
H^ proborum Iralorum viria feftari in animum 
^fe ^induxerit, eum vix ipfa queat fervare falus; 
^M m enim nufquam dceft Scholafticis homini- 
^M bus peccandi materies , ira in lialia abundaC 
^H' maxime, quaproptcr non (olumaures veftras 
^M ceri Ulylfis obturare deberis , fcd fenfus omnes 
M Tfl' Tw iyA^xrdot^ i^cTtiSri rcli^are , fi in hac 
veftra ;etate falvi ad parentem cnavigarc pec 
fludiorum hoc pelagus , in quo verfamini , vul- 
tis. Sed utimini (ut audio^domeftico prxce- 
ptore ut Uteratiflimo ita probillimo. Qiiare 
h.TC ita a mejpripta efle vehm interpretcmi- 
ni, ut ab eo qui parentis veftri amantifllmus 
eft & illius de vobis curx penitus confcius. Va- 
lcte, oprimi Taxii , & graviter Ilteris ope- 
ram date ut rriatiire, dum parentem habetis 
I, fuperftitem, veftra ftudia abfolvaris, cujus 
apud fummos quofquc Frincipes fingularis 
gratia maximum habitura eft ad vos amplifi- 
candos, fplendidiftimifque conditionibus fa- 
cile ornandos momentum. Irerum atquc ite- 
L rura valete. ExCIivislII. Calcndas Januarii 
^'M.D.LXIV. 



EPI. 



E P I S T O L A XIV. 

y. c. 
BERNARDO PALUDANO 

MeJico S.P. 

Enchufam' 



NU 



REcordatio humanitatis tiiirj Vir Qlarif- 
. i1mc, quamenupcritacomplexiiseSj iic 
rullum officii genus prartermireris , fxpc ha- 
cienus fccit i ut difpicerem aliquid quo vi- 
ciflim tibigratiiicarimepofTe fperarem. Cum 
aurem nondum aliqua fc opportunitas obiu- 
lerit, tequantum animi mei votum quidem 
eflec, demerendi, volui in pra:rentia, na£l:u3 
tabeUarJum idoneum , qualcmcumque hanc 
voluntatis meo: (altem declarationem non o- 
mittere, tequeobnixe rogare,utukr6, HquS 
re commodare tibi ponjm, hbertate non pe- 
lendi , fed imperandi potius utaris. Acque 
uc iftius mei propenfidimi ftudii arrham ve- 
Juci haberequeas,mittonuncquod exiftimem 
ad locuplecationem Thefauri cui rcrum no- 
varum 6c antiquarum pertinere. Eft aucem 
tegumentum quoPrincipes velDynafta: Muf- 
coviac 



I 



EPI STO L A XIV. 51 

covisGcntiumve fimilium no^ecaput velare 
cubirun dicunrurj id a fordibus ancill^ pur. 
gandum inidicum, videtur colorem antea fia- 
'vum omnino mutaffe. Addidi fragmentum 
lapidcum, vel marmoreum me^ opinionc : 
c]uod mulros annos Anfverpia;inTemplo B. 
Virginisinter fdnct^iffimaqusquerumma cum 
veneratione fcrvarum &c oftenfum eft. Poft 
demolirionem aurem templorum delaturfi eft 
adConfulem ejns Civitatis, qui mihidotiavic 
tanquamcimelion, quod&:adSercnifT. l^egi- 
nam noftram mitripoirec. CuiquodtumJccf- 
fet occafio , & ipfe impcnfc ejufmodi rebus de- 
Ie-'^arer , ad huncdiem inter mea delituir.Con- 
ftansfamaerat fragmenruraefle alraris vel CO' 
lumn.T etemplo illoantiquoHierofoIyraitano 
in hafce regiones deportatum. Habeo 6c alia 
quxdammmutiora ex Arce Britannicd erutaj 
uc folet , fi quando ventis & decremento aqua- 
rum fit conlpicua : fed quia obvia non func 
qu.-Erentidi!igenier, diftero inaliud tempus> 
quoforcanis, acceflionealiqui, cumulatiora 
adte venienc. Tuinrerim CclariinmeDo£Vor} 
hxc eodem quo mittuntur animo excipias ,be- 
pcvolentilTimo videlicec& illius, qui qmnes 
articulos, uc dixi, gratificandi fit captatuius, 
ValeHpgh.-c ag.Oftobris. 1593. 
ZD.MiWfimits 

G I L P I N. 



EPISTOLA XI 

Clarijfmo f^iro 

D. FRANCISCO JUNIO, 

Sacra 7h?ologia in Academia hvgduno 
BatavaFroftjfori cekbmimo. 

OCtavus jam menfis agitur, cxquo tuis, 
do£tiflime [uni ,' literis relpondi : fed 
measquiaad teminime perlatas augutor, eaf- 
dem iterum mictere, (^nam excmpUim pcnes 
meafTervaram, nequis eas mihi cafus alienus 
penitus adimeret) placuic. fic autem fe fer^ 
habent. Serius omnino, quam aut tu exfpe- 
ftabas , clarifilme ]uni , auc ego volcbam 
pcrlatx funt ad me litera; tux : xxx. nimi- 
rum 0£tob. miflx, reddiras aurem vix ance 
diem vi.Febr. Quamprimum igirur deTer- 
tulliano certi aliquid refcribere porui , quod 
maturius tibi mitci poflct , nihil cun£tor. N am 
deTertuihanoquod petis, fiquidem ea, qux 
fruftra adte anonnullis opinionis errore fere- 
bantur, vera forent , tux certe latisfacerem 
petitioni Hbenriflime : utpote qui amore ac 
pietate erga te , nec efle cuiquam mortalium 
iecundus j nccviderivelim,' Tcriulliani nihil 
quic '^ 



EPISTOLA XV. 

eft aiit penesme 



55 
i hac etiam 






[Uicquam e 

"ra Acadcmia manii exarattim ; auc atias 
ifqiiam a me viftim.Ac iieri poteft iic qiiisapud 
me Chryfoftomi Grxcas in Genefin homihas 
manulcriptas viderit ; quipnrtea& argumen- 
ti eiiam auftoris plane obhtus , vererifque 
tantiim Traftatoris manufcripti recordatus, 
huncTertuIhano inanem rumoremaffinxerit. 
fed neque uUa prorfus Symbola, aur tanto 
auftorc, auc tua honoranda fraternitate, aut 
meo ipfuis ftudio fatis digna , a me conferri 
poteft. Ulud foKim monco , Pamclianx edi- 
tionis appendicem quandam Romx cxcufam 
".nnoi^S^, au£Vore Larino Latinio Vitcr- 
«enfi, cujus hxc infcriptio, Loci ex conje- 
^ura Latini Latinii Viterb. vel reftituti vel 
aliter lefti in Tertulliano poft editioncm ]ac. 
Famehi Briig. anno mS?- cujus quidem au- 
ftarii nullaomninovel fando apud nos hicin 
Anglia fuinetfama, nifi id Tho. Savilus K.o- 
ma fecum afportatum D. JoanniRainoIdode- 
diilet. NefcioaninGallia Belgica proftet auc 
exftet hic addititius Libellus, tribiis tantum 
chartisconftans: certe nonnullos alios libros 
memini, illicminimfcparabiles, iftuc Londi- 
nomiflios-, quod an hicetiamufu venerit, tu 
facileprovidebis. SedenlmexrecentePamelii 
editione, Latiniiopufculum tibivifumleftum- 
que animadverto. Vcrum enimvero D. Rai- 
D 3 nol- 



I 



54 EFISTOLA XV. 

noIdJ,viritumfolidado3:rini varietate, tuni 
vit^ fanftiniania , amore omniumbonorum, 
tiioinprimis, digniiruiii^quifedulomeetiam 
rogavit, ut fLio tc nomine falutarem peroffi- 
ciofe} fymbolam qiundam accipies ; quam 
ipfius (ingularis in fiicris lireris permovendis 
alacritas acpropenfioj milii, tuacaufd, im- 
pcrtita ell. eft autem ejufmodi. Ad iUud 
TertulI.adMartyras, cap. 4. Sitantivitruni , 
quanti margarirum ? ubrpameliuslegit, Tan- 
tivitrum? quantimargaritumf Ego,(^inquit 
Rainoldus nofter) Latini Latinii conjefturam., 
vitrumi pro, vitreum, fubftituentis probo: 
adduftus Hieronymi audoritacc , quiep.8. 
ad Demetriadcm in Iiunc modum loquitur: 
Tanti.ucdiciturvitrum iquanti margaritum? 
& ep. 7. ad L;£tam , Si tanti vitrum} quare 
nonmajoris fit pretiimargaritum ? Cujushoc 
proverbio f:Epeficutentis verba mihi quoque 
fufpicionemmovcnt, abaliquo, quivitreum, 
in Tertulliano lcgit , adjcctam efTe vocem» 
verum; quo nimirum vitreo quafi margarito 
verum opponeretur ad abfolvendam ienten- 
tiam} forfitan alioqui ckudicarc vifam. ha- 
ftenusRainoldus, HabesdeTertulIiano. Sed 
cnim de Hebraico Lexico quid? jamdudum 
tnim iWud , propeMem , effluxit. Nec vero 
tam Lexici formulam , quam juftum Lexicon 
omnibus Hebrakx elegantis thefaurisorna- 
tiffi. 



E PIS TOL A XV. 5? 

FtiflTmiim i litcratifTima Jiinii mei diligentia 
I noftri Oxonienfes cxpcftjnt avidiflime. Sx- 
piiisfanea mequorannisqiixri folet, ecqiian- 
do nobilifllmus ift^cpartustuus lucem vifuruS 
(ir ? quibus prster exfpefVationem, quod 
refpondeam, habeonihil. Tutandemamicif- 
iinium homincm tam diururna ac gravi mo- 
leflia hberabis aliqujndo. quod ut ocyus facere 
velis, etum atqueetiam rogo Interea vero,fen- 
tentiam tuam de infcriptione illa Pfalmi noni , 
tam varie a veteribus ac recentioribus Inter- 
pretibus rediJitara, fufius atque uberius ex- 
pofiram confirmatamque audire aveo. cujus 
verba etiam infacrofandtapriginediverfomo- 
do fcripta legimus, namin quibufdam codi- 
cibus rSlD Vr , ew.i/.y.Um'; . ut in Vcneta editio- 
ne Anni 1^17, per Felicem Prutenfem; 6c 
Parifienfi majore Rob. Stephant: quo modo 
in omnibusetiam, quaz quidem ipfe viderif» 
; exempiaribus haberi m. s. teflatur. Liranus , 
ceteriim in plerifque vulgatis niO ■?]?, ^'«pi- 
y-hw. Lxx. priorem fecuti, vts^ 'r «^u^flifyred- 
didere. Aquilaitem; ficenimille: tJ *iieii?raw 
vEwiiioTiiT®" % uiS fiiviftiju» i A»u(if. Theod. autem 

V. editto TWnxo7roi&' u^sfl «Kf^^f, vi.cditio, £Jf TO 

jttEvi^ vfMvioTijf. Vos ipfi, fymphoriia acutte ad 
medianam. poft^eriorem autcm Symmachus, 
ita vertens , Sh>KiiSr vjrie 9-«wtTa 5 «:« ^ti* r. a. 
UkzonymmiitniUicr , yi^iorifupermoruflii. 
D 4 Ra- 



56 EP ISTO L A XV. 

Rationes, inquam, quibusveftra nitaturin- 
terpretatiu , paulo fiifius explicatas videre 
difcupio : prxferrim cum ea de re mihi tra- 
£tandum fit in Dtfputattonum pro Hebraica 
Cracaque verttatis illibata fmceritate t con- 
tra Bellarmnum , Mietropagttam , altofque, 
hbro primo. quemutique locum line honori- 
iica, utpareft, veftri mentione pra:terire 
nolim i quandoquidem fimilirer humanitas tua 
Hngularis, deme, nonunolocofecit. Scri- 
bisautem, Frarer honorande , pr.xfat. ad A- 
pocryph. te, tertium Efdrx Grxcum non vi- 
difTe, nec aliis Vifum merainifTe: cumcamen 
alirer fc res habeat. vidiftiipfc, vidcruntaiiij 
paflimque Grarce esftat; veriim apud Gr:t- 
cos primus, qui Latinis tertius. dicitur. lii 
paralleiis, nifi fallor , locus lUe Ef.28 li. 
i, ir^eyKtiosoa , citatusab Apoft. iCor. 14.21. 
pra^termifTus eft & ibidcm faipiufcule «'vtTje'»' 

& vVo!in'-ii<fv , pro, oMv/T^St^, £€ ^xnl-iiiS!^ f di- 

citur. quinetiam iSam.17 verfi^^.inannot. 
ita reddidimus Chald. paraph. atioquift pro 
hac 'voce irt 'vulgatis exempl. legitur, ^auf. 
hoc t gr. cum lamen pleraque vulgata exem- 
plaria genuinam fcripturam incorrupte reti- 
neanc, nempe xw. nempe Gomplutenfe ve- 
tus, Veneta antiqua , Parifienfis Rob. Ste- 
phani, Bafilienfis Munfteri , Antverpicnfia 
Qtiinquelinguia in volumine paralleloj item 
apud 



■ E P I S T O L A XV. 57 

^ft.S^iiid au£lorem Concordantiamm. Hcb. Lxx. 
^RWieron. alios. in recencloribus quidem Vc- 
^f nctis* Sc Ant. Quin. iUorum imitatione, ni: 
fed oper^rum errore manifeltano. Jerem. ^i. 
32.quod legitur: OawVU: annon prophe- 
ticx orationis filo quadrat magis , fi ita acci- 
piamus, c^ ego ftdfre jutiBus manfifjcm eisi 
quandoquidem de federe agitur, Sc ad id «- 
num refpicitur; foletque verbum hoc, ut& 
cognatum nomen , de confederatione , feu 
jure federis ufurpari , qucmadmodum Gen. 
14. 13. '3« n"0 'h^':i: & llmilia indicanc. 
Ezech.27.if. vox DHDJ, pygm.-cos, non 

Iillos fabutofos , fed cubitales videcur , ad 
lignificandam nimirum ingentem turrium ac 
propugnaculorum j quibus confidcbanc illi. 
fublimitatem, convenienter prophetici cha- 
ra£terismajefl:a:i, notare,proiit vidcmus, ho- 
inines procerx ftaturseinhLijufmodilociscon- 
fticutos, vix cubitales apparcre fpeftantibus 
ex humiliore loco. Pfalm, 19. 5. Oip re£t6 
vcteresvidenturexpreJlinej l.xx.ifStr)'©- <*""•-. 
Symmachqs, ?x®'. eofque fecutus Hieron, 
in Hcbr. veric. fonus eorum. uc qui late pa- 
tentem vocisfignificationemad argumentife. 
riem aptifiime reftrinxerint atque accommo- 
darint. efenim noranc Ip lineam generaliter 
notarci fed hic, non quamvis lineam , fed 
I lineara verborum , gloriam Creatoris clare 
r> 5 per- 




58 E P I S T O L A XV. 

perfonantem } unde ira reftfe apteqiie trans- 
tulere. quo referri etiam poteft Aquilae inter- 
prerario, v.%\m ^ fi Grammaticorum fenfu ac 
more acclpiatur. voxeadem, lineam verbo- 
rum fignificat alibiquoque; nempe Efai. 28. 
-10. id quod in mentcm veniffe celebri He- 
bracorum Do£tori Abben Ezrar quoque ad 
liunclocum, nonmihi folum, animadverto. 
Vetereni iddem 8c untatam ha£tenus ab A-- 
poftolicis ufquetemporibus, propriorum no- 
rainum prolationem , Efaias, Jeremias &c. 
pr.tfertim cumGrxca; Latina;que Lingure id 
ufus 6c ratio fiagiicf, notata interim, fi vi- 
detur, ad marginem Hebraica pronunciatio- 
ne, utinC)r«.fpro Corefch re£te faftitatum: 
honorandus frater in nova editione retinere 
poteft. Apocryphorumfimiliter erratn, qui- 
bus apodifticb autorum iUorum bumanitas 
contra Theriolatrarum pervicaciam oftendi- 
tur ac probatur, relinquet potius, prout in 
Graccis habentur , quam ad divino: norm:E 
abfolutinimam accurationem revocabir. 4 Efd. 
6. 49.52. &c. duo videntur mutata contra 
fenientiam au£loris: Bahamoth t^ro Henocb, 
ut vulgo legicur, vel potius, uc Judxorum 
fabcIIiE habent, Jmhm , ut videre eft apud 
EliaminThisb. vocabulo r^JDT' : deindeyfr"- 
vafli ipfum iit devoret qtios ^ qttando voles , 
pro , ut fat in devorationem qmbus vis c^ 



E P I S T O L A XV. ^9 

faando vis ; id efl: devoretur ab his , non 
contra ; proiit: Jiid.Tonim fomnia manifefto 
declarant, vel tefte Elia ibidem. Cenfuram 
Londinenfi editioni affixam fpeftata fratris 
cariflimi prudentia gravinfque ranti quanti 
ego providebam animo , fecic. nierito. quis e- 
nim tam infiilfam atque indodam tantilli fa- 
ciac ? ac non potius mifcrrimam infcientiam 
hominis omni dignetur miferatione? Canra- 
brigienfis quidam Theologus , & idem Ci- 
vilifta , emendicata audoriratis fpecie , in- 
epram ac dentatam illam fcriptiunculam Ty- 
pographo actulit; ut mihiCorrector, homo 
Oxonienfis, (ignificavir, aquohominefimi- 
libufqiie, te, tuique fimiles vituperari ma- 
kmtomncsboni, dofti, cordati, quam lau- 
dari. quis enim Cynici fcriptorculi Mimal- 
loneos bombosnon conccmnit? certe vidiil- 
km miferam cenfuramj alba , & innocente 
charta obduftam hic apud noftros Bibliopo- 
las. uuishic, apudOxonienfes meos, viros 
doftiflimos, oprimos, graviifimos, xquifll- 
mos; maxima & flagrantiflima cumcaritate, 
honos viget floretque. quin Sc ipfe cxcellen. 
tiflimus D.Joannes Rainoldus, frequcntifili- 
ma in concione , coafta in fumma Acadc- 
mixbafilica, illuftre teftimonium Interpreta- 
tioni veftrcE dedit. Sed jamdudum epiftola: 
TOodum, fateor, cxcefli: neccnim luiamor 

fin- 



£o EPISTOLA XVI. 

finccriflimus atque infiammatiflimus tempc- 
rare fibi potuit; tam diuturno praefertim fi- 
lentio irritatus. Dominus tibi tuifque , in ora- 
nibusbcnedicat fempercumulatiflimfe. E No- 
voCoIlegio Oxonio. Novembrisultimo» A. 
D. i59v 

Honoranda fraternitatis ttitein Dotnino 
conjuniit(fmus: 

JOAUNES LUJDUS. 



EPISTOLA XVI. 

Re-verendo cr Clarijfime Viro 

D. CONRADO VORSTIO, 

S. Theologi^Do0oriin IlluftriGymnaJia 

Genevenfi, amico ^ fratri fuoflu- 

rimum bonorando. 



^, Qiiod felix fauflumque fit, Reveren- 
de Sc Clarifllme Dodor , Frater in Chriftp. 
honorande, venit adtenofterPerizaniuscum 
literis vocationis , & plenis mandatis tecum 
tranfigendi , atque etiam fi fieri poflic una te 
fecura adducendi. Lileras enimtuas, quibus 

ad 



[EPISTOLA XVI. 6c 
ad me non obfcure oftendebasi rocationem 
ad fchobm & ecclenam Steinfurdtanam tibi 
mininie difplicere, imote pro divinaeamag- 
nofcere, & Deo dante pro virili fubirc para- 
tum efTe, adGenerorumD.ArnoldumComi- 
tem Benchemenfem iilico tranfmifi , cui vo- 
luntas tua perplacuit : ac fine mora qu:e ad 
expediendum totum negocium pertinere funt 
vifa porro curavit, miflb huc tabellario cum 
his literis, quasvoluic per noftrumadtcmit- 
ti, mirum in moduraanobis concendcns, ne 
inftituto fuo tam pio deefle velimus. Vide 
igitur quid ab te velit. Vocar te ad profef- 
fionem Theologicam in Schola illuftri recens 
aperta , & ad concionem unam hebdomada- 
tim in primario oppidi teraplo habendam. 
Stipendium pollicecur 200. ilorenorum Franc- 
furtenflum annuorum , quin & aliquid am- 
plius, fi parumbi fmt. Meo nempe arbitrio 
relinquit, uc zoo Joachimicosimperiales tibi 
ofFcram , quos & Generofitatis ejus nomine 
tibi ofTero. Mittit infuper arrham , quam 
Ferizonius pro flipulacione tibi exhibiturus 
efl. Supelledilem tuam fine onere & grava- 
inine tuo curabit. Qiiid amplius? reftac uc 
vocationcm tam honeliam ex manibus non 
mictas. Da igitur manus , arrham capefle , 
fequere vocancem Deum , annue tam prarcla.. 
r:E voluntati Gcnerofi Comiiis ; fuccuwe piis 

ejus 



I 



62 EPISTOLA XVI. 

cjusconatibus. lfapoftiiIatSan£Voriimiti'i'wii/«; 
ita prxclarum talentmn tuiim tibi creditum : 
itahonos, itaconfcientiatua. Funftiohono- 
rifica cft& prceclara, apfa non modo hume- 
ris tuis, fed & congrua dignltati tuar. Satis 
diu inferviifti tuisMalapeniis. Nuncaufpice 
Deofcrviendum eft non duobus, fed multis. 
Fru£tus laborum honeftos feres : nam qui 
loci conditiones norunc , ajunt duplumvide- 
ri quodifthicoffertur, fiapudnos vivas. Sen- 
ties clcmentiam & liberalitatem optimi Co- 
mitis nullaexparccin teclaudicare. Sinuptias 
quaeres honertiflimasfacile tibi parabit. Qncc 
hic forte offeruntur, cogitaancum fitis ma- 
gno hQnore&: commodo tuo te remorari de- 
beant. Profefllo Ethica hitjus Academice nec 
vacat, necconveniens elttu^Eperfoii^. Audi 
vcro ctiam quid Deus per amico^ luadeat. 
ccrte omnes uno ore & magna cum gratula- 
cione tibi vocationem hanc deftinanr. M. 
Timplerus ejus Scholie conrcdor te avide 
exfpeftat. Comes communitatem ut vocant 
inftituic , in qua ftudiofi 20 flor. commodc 
vivcre poflint; cui commoditati fi celebriras 
nominis tui accefferic , plurimi difcenteshaud 
dubie confluent. Quod fupereft Deuminvo- 
co ardenter, uc ipfe ad vocationem hanc tfe 
trahatr tcvero hortor&oroinmagnoidmu- 
ncre Dei Opr. Max. ponas, quod hoc tem- 
porc 



EPISTOLA XVII. 63 

J pore&locoad Epifcopatumtevocaredigaa- 
lius cft , quo tibi x«'P"iin'flt feupotius s«'&mi« 
|3r;^-fpuf venerandi Patris D.Bcza: brevi hinc 
liibitum, utvereor, parantiscontingere pof- 
I Jit. Cetera cx noftro Perizonio cognofces, 
I pjufqueverbis utfidem habcas oro. Fcliciter 
' vale. Heidelbergx i^Cal. Febr. ^0^01596. 



David Pareus. I 



E P I S T O.L A XVII. 

Clari0mo Firo ac Medico Eximio 

[P. BERNHARDO PALUDANO 

amicofuo obfervando. 

'Enchufam. 

ALiquot tuis littcris rcfponfionemdebeo, 
quibus jamunaopera rcJpondcrecupio. 
Priulquam tamen id fiat-, tc rogatiim magno- 
perevelim, mihi jam fenefcenti, &multum 
remittcnti dc priftina fcribendi alacritatc , non 
folum propier alias occupationes, fed etiam 
^jicvTix» 7r»iy;!*»m qu^ddm , qux iadics me dc 

r ti- 



64 EPISTOLA XVII. 
bilitant, ignofcas ob tam diutiirnum filen- I 
tium , meqiie ob cauflas commemoratas ex- ,\ 
cufatum habeas. Ucautcmiiffpov irgoTtpsvatuts i 
poftremis litteris incipiam , Amicum iftum 
tuum virum modeftum &: probum , quem 
mihi diligenter commendafti, quibufcunque 
potui modispromovere, illiqueprodeneftu- ' 
dui, idque in pofterum quoque fiim faftu- 
rus, nec dubito illum animum meum de eo 1 
bene metendi penitus perfpexifle , remitto j 
itaque hac in parte me ad ipfius fermones « 
quos fperode nobis fore commodos. Tradi- ' 
di illialiquid rerum metallicarum, &eboris 
iftius foflilis, quodinexanthematis malignis 
& fimilibus fluxionibus dyfentericis fatis effi- 1 
cax fxpiflimefumcxpertus. Tibipronaviga- ! 
tione ifta HoUandica magnas ago pratias; ; 
videoaucoremdihgentem fatis fuifie, fed non I 
adeo rerum peritum. Avis iftius mirificie , 
qux etiam prunascalentes devoraverit, cffi- j 
giem fatis genuine expreflam, amicus & vi- / 
cinus mcus Phil. ab Urla mihi communica- 
vir. Libellum vero iftum quidam api^d nos 
Belga Levinus Hulfius in Germanicam Lin- 
guam tranftuht , ac hic imprimi curavir, 
haud tamen fcio an in omnibus fit aflecutus ' . 
fententiam veftri idiomatis. Audiojam ve- ' 
ftrasnaves aliquot inCandiam navigationem 
tentare, quod fi res illis fuccelTeric , profedo ^ 
Hifpa. 



I 



E P I S T O L A XVIT.' 6y 

Hifpanis non parutn igre facienr. Hic ru- 
mor fparfus vcftram urbem per proditionem 
propemodum in manus hoftium pervenilTe» 
qui certc nihil aliud agunt ac moHuntur , quam 
uc unum atque alterum portum apud vosoc- 
cupare qUeant , in qua re il voti compoies fie- 
ri poflint, profefto res Ordinum admodum 
inlubrico confifterent. Sed non dubito pru- 
dcntia & vigilantia Vedros hoftibus facile 
omnem ejus rei viam efTe incerclufuros. de 
pace inter G^llum & Hifpanum varia & dif- 
crepantiajudicia. Utinam cum bonoK.cipu- 
blicK ChriftianE poflet iniri, quopotentilTi- 
mo hofti Turcie co mclius refiftere licercr. 
Nuper fane lactus nuntius allatus , nimiruni 
comitem Suarccburgium una cum Palfio jan- 
narino rurfus pcr infidias efte petitum nonta- 
mcn fine cxdc noftrorum } cum inorum ad 
800. fint defiderati , vulnerari plurimi. Tur- 
c:e, quorum magnaparsverfus Albam Juliatn 
ad commeatum conducendum cxierat , ac 
tantum 1600. in Urbe remanferant , nihilo- 
minus ufquc ad quartam horam lam fortiier 
fe defenderant in ipfa munitione , ut noftri 
propemodum re infefta difccdere coafti fne- 
rinr. Magni momenti hic eft locus , quare 
ingcntes Deoagendarfunt gratiae, &orandus 
ut in pofterumquoquenoftrum militem for- 
tunare dignetur. Sed de his fatis. SI aliquid 
£ de 



r 



66 EPisroLA xvnr. 

de tuis rebiis ad tne fcripferis, mthi eritgra- 
rwm. Poceris autem tuasmittereOchfioaffini 
D. Phi!. ab Urla , qui habirat Amfterdami, 
cfctera jufll filium addere. Bene ac feliciter 
yaleScmcama. Norimb 29. Martii. 98. 

JOACHIM. CAMER, D. 



E P I S T O L A XVIII, 

Clartjfmo ^ Do^ijfmo Firo , 

CUNRADO VORSTIO, 

S Theologia VoBori ac Frofefori in il- 

lujlri Schola Steinfurtenfi : atni- 

cofuo honorando. 

Stcinfurt. 

'9 In proximisliteris promifi, mc brevi 
ad te miffurum Refponfionem ad fcriptum 
tuum. Et fane ex illo temporc cxpi aliquid 
meditari : fed difficultatc primae quffftionis 
deterritus, deftiti. Interim D. Martinius bre- 
vam Refponfioncm a feconfeftam, mihiob- 
lulit : qu3e quum nervofa raihi videretur, 
juditavi fatis fore, fi illam tccum communi- 
carcmt Veruotamea quum ilk principaiia tan- 
tuai 




■ EPISTOLA XVIII. 67 

^P tum trai^averic: vifuin eft mihi de fenteiuiis 

^M nonDulIis, quas ip(e prxteriit , re his hterjs 

^f admonere. Ad quas quidem fcribendas non 

~ mulrum (emporis mihi conccditur : & id quod 

conceditur> non facis tempeftivum eft. Co- 

gor enim hxc fcribere a cxna ad lucernam, 

labellario cras fummo mane abiruro. Q.uarc 

pero ut ex ^equo & bono h.-EC velis ^Eftimare. 

1. Scribis, ndn lcgi in fcriptura, Deum 
nobis rcconciliarum. Olfacio, undehancob- 
fervacionem hauferis : nimirum ex infaufto 
illo F.S. fed contra velim te pcrpendere, lc- 
gi in fcriptura phrafes talcS} ex quibus ilb, 

tbona confequencia deducatur: ncmpe Chri- 
ftumeflre'>»»-/'o»>propcccatisnoftris, 1 ]oh. 11. 
item Deum propofuiflc Chriftum ;>.«?^e><ii' ■ 
Rom. 5. 

2. Scribis , in facris lireris nihil ufpiam di* 
fcrce cradi vel de pafllvre vel de aftivs obe- 
dienrix ChrJfti inipuratione. Sed rurfus ve- 
Iimieconrider.ire, cradi It-ntentiastales, qui- 
bus ifta aEquipollet. Rom.4. dicitur, Deum 
honiini juftitiam imputare : eodemque fenfii 
ab eodem Apoft:olodicuur, Deumhomincm 
juftificare. Juftificari autem dicimur fangui- 
ncChrifti, Rom. 5. ideft, proprer langui- 
nem Chrifti, feu propter obedienciam mor- 
tis Chrifti. Nunc quxro, an non iquipol- 
lcant ifta ? Juftificajnur , fcu juftitia nobis 

E 2 im- 



■i 



r 
I 

I 



I 



6% E P I S T O L A XVIII. 

impiiCatur propter obedientiam mortis Chri- 
fti : Sc obedientia moriis Chrifti nobis ad ju- 
ftitiam imputatur. 

5. In difto Apoftoli Gal. 3. v. 10. ftatuis 
dnaya*^x<riv in verbo malediftionis. Sed di- 
Stwm Mofis ex Deutcronomio ibi citatum, 
fic Chriftoaccommodatum 3 loquitur de ma- 
lediftionecoram Deo. 

4. Fhrafin illam (pro nobis} contendesfo- 
lara finalem caufam denotare. Ego conccdo, 
quod illam notet fxpe. At ioterdum notarc 
iricem, ex illo ipfo loco i.Cor. 5. i^.quem 
tu hic pro tuafencentiaadduces, planumeft: 
ubi ait Apoftokis -, ut qui hoc ftaruerimus, 
ii unus pro omnibus mortuus fuit , nempe 
omnes fuiffe mortuos: quod auiem fubjicic: 
ut,qui vivunt, pofthac non fibi vivant, fcd 
ei qui pro ipfis mortuus eft, Screfurrexerir. 
hic non eft necefle ftatuere-sro^^yp», ut tu 
facis: quum vcrbailla FK.O IFSlS,pof- 
lent conjungi cum lolo vcrbo , mortuuseft. 

5. Similis ratio Syntaxcos eft in loco illo 
a.Tim. 1. 10. quem tu adducisaddiluendum 
rationem raeam ex Heb. z. v. 14. & 15. ubi 
haberur , Chriftum per morrem abolcviflc 
eum , qui mortis habet impcrium, &c. ne- 
que enim in dido illo ad Timoth necefTario 
ftatuendum viwo'^«uj/^» , ut tu facis. 

6. Sacriticium Chrifti expiatorium dici 

in- 



E P I S T O L A XVIU. 69 

interpretaris » quod Deus proptcr illud pec- 
cata noftra expicc : imo ideodicitur expiato- 
rium, quod Chriftus ipfe per illud peccata 
noftra expiavir, luendo fcilicct pcenarti illo- 
lorum, arque ita fatis faciendo judicio Deii 
Dcumque placando. 

7. Fidem juftificintcm negas eam efle , qua 
nos credimus, fatisfa£tionem Chrifti prono- 
bis fmguhs cfle prxftitam. Qjiid ergo fibi 
vult voxilla Apoftoli?Gal. 2.V. 10. Vivoper 
lidem FiliiDei, qui dilcxit me , & tradidit 
femctipfum pro ME. itemilla TAipsifop'''» Rom. 
8. Quis nos feparabit a diIe£tioneDei, qux 
cftinChriftoJefu? 

8. Vis fidcm juftificantem definiendamcf- 
fc , faltcm ex pafto , per obedientiam erga 
praJceptaChrifti. at obedientia hxceffeftum 
fidei juftificantis eft : non igitur pars efieotis. 
Quippe fides juftificans per dileiliDnem opc- 
ratur, Gal.5. v.6. Qiii enim ccrto apud fe 
ftatuit & perfuafus eft per Gratiam Dei 1 fc 
indignum gratia Dei & vita acterna , dignum 
autem odio Dei S: morte ceterna , ex mera 
Dei gratia remiflionem peccatorum confccu- 
tum , & ccrtam vita: sextrnx fpcm adeptum 
pcr mortem acerbiftimam atqueignominiofif- 
fimam filii Dei : fieri non poteft , quin per hanc 
fidem imbuatur finceradileftione Dei ferioque 
fludio obediendi omnibus prxcepcis illius. 

^ E 3 Hic 



r 



I 



70 EPISTOLA XVIIT. 

Hacchabui, mi DoftorVorfti, dequibus 
tc amicfe & fraterne admonerem. Orote, ut 
illa in timore Domini perpenderc velis. Scd 
ha:c baftenus. Si nunc vobifcum eft Comcs 
Adolphus generofi tui domini filius: petout 
cum verbis meisofficioiefalutes, ciquefigni- 
fices t ante decem dies redditas mihi effe li- 
teras ipfius , quas Argentina fub finemMaji 
ad me dedic. In quibus quum nullam faciac 
mentioncm AnalyJeosOfficiorum Ciceronis, 
quam nomini ejus infcripfi , & cujus cxem- 
plar ad eum pcr Hobfium mifi : fit ut dubi- 
tem an ifte liber ei fit redditus. Quod fi for- 
te propter abfentiam ejus faftum non fuit: 
qu^fo ut adhuccuresfieri. Egoviciffimcom- 
modis tuis fervire fum paratus. Vale, Sigc- 
nar, 15. Augufti, 1598. 

Tuus in Domino 

JOHAN. PrSCATOR. 



E P I. 



^P I S T O L A XIX. 

"Revmndo & Clsrijjimo Vifo 
D. JOANNI UTENBOGARDO, 

Ecclcfia: Dei Hagx in Hollandia Mi- 

niftro fideiiflimo , FratriinChri- 

fto obfervando. 

Reverende & CUriJJim f^ir^ Domine ^ 
Frater m Chrifio obfervande. 

EDidi aijce bieiinium in Iiiccm Politjcam 
quamdam ecclefiafticam, qua totam ad- 
miniftrandsc &gubernands Ecclefix Deifor- 
mam S: rationem , pro exigiia illa donorunj 
Dei in me mcnfura , quodammodo adum- 
brare, & oculis fubjicerc conatus fui. Hujus 
mei libelli occafione literas proximis dicbus 
ad me dedit D. loannes Jonftonus, facrarum 
Literarum in fchola Andreapolicana Scotix 
Profeflbr. quibus fignificac , his extremis 
lemporibus mundum adverfns nnceritatem 
di£ciplin:e & regni Chrifti efficaciam , fi uf- 
piam, in illa certe Bricanni^ infula infurge- 
rc. In Anglia quidem diuturnum & difficilc 
de forma & poceftace ecclefiafticce difcipIiniE 
ceitamcn raGlumfuifle. Jamcandem vero E- 
E 4 pifco- 



I 



I 



i 



7i EPISTOLA XIX. 

pifcoporum ordinem imperium & ppteftatfm 
omnem in Clerum fibi ufurpantcm, tantum 
non triumpharc. Apud ipfos vcro, Scotos 
videlicet, difciplinxefficaciam, cum doftri- 
lix linceriratc potenrcr viguifle , ad terro- 
rem peccati , fed non fine multorum invidia. 
Undc exorta fuerlnt (uperiori hyemc intcr 
ccclefiaflicum &c politicum ordinera diffidia, 
dc finibus regundis. addit prxterea , quodSc 
magiftratus & minifterii muneraolimin Mel- 
chitedecho, Mofe, Eli 8: Samuele, parrim 
lypice, pariim extraordinarie conjunfia fue- 
runt, inde multos pcrpetui ordinis regulam, 
lubrico crrore, in ecclefia confticuere velle: 
cum tamen pcrfona: adminiftrantft, quaque 
earum fit condirio , confideranda: fint, hoc 
eft, fintnc perfonx ordinari:E , vel exiraor- 
dinarix. dcinde tempora ctiam qualia fint, 
videndum effe. diverfam etiam videri ratio- 
nem , in ecclefiiE corruptclis reformandis, 
cum corrupta prorfiis eft ccclcfia : alia item 
in ecclefia jam conftituta &■ reforniata. lllic 
cnim Deum perfonas &c media extraordinaria 
fxph adhibere. Qiia: cum ita apud ipfos fefe 
habeant, de quinqueiUisqurcftionibus, quas 
hic inferras accipis , meum (^quod tamcn in 
hujufmodi arduis rcbus nullum eft) requiric 
judicium : idque non fuo tantum , fed alio- 
rum etiam bonoruni virorum noraine. Quod 
idcm 



t^PISTOLA XIX. 7j 
\em etiam aDominoPifcatoreflagitavit, & 
quid conjeftura aOequi pofliim , ab aliis 
uoque. 
Qiiemadmodum autem Fratribus 5c Ec- 
clefiis laborantibus, operamque noftram & 

tconniium petentibus, per charicatem Sc con- 
fcientiam deefle non poflumus, ncquc dcbc- 
mus etiam : ita fingulari hic prudencia acque 
circumfpeftione opus cft . neremediumipfo 
morbo deterius atque peftilentius evadat: id 
, quod facik ufuvenire poteft. Si morbi , imo 
tota t5 vo(rif3 ffw/*«T@' conftitutio 6c ratio pc- 
nitius non finc perfpedls. Cumque duorum 

»jn Europa nobiliflimorum regnorum ecclefix 
florcnciflims hicinter fe confliftentur&bel- 
ligerenc : eo magis quidem providendum 
fiieric in utramque partem , ne oleum pio 
aqua, extinguendohuicincendio, afFunden- 
H^do, paitiumdiflidia, & o^»aov hoc Keexdv , ma. 
^■gis fovcamus. 

^^ Cxterum, fl re£tLim aliquod judieium in 
hac caufi interponendum , &c confilium fide* 
leimpertiendum fit , Ecclefiarum Anglica- 
rum 8c Scoticarum ftatum exaftiuscognitum 
habere oportec, quce videlicet Epifcoporum 
ibi fic ratio: quodnam inter EpifcopoB, Ec- 
clefiarum miniftros & magiftracum, dc po- 
{«ftace in ecclcfiafticis negotiis , ilc contro- 
yerfi g iie>''»V¥^«'' : &c quo locodifciplina eccle- 
£ 5 fiaftica 



I 



74i EPISTOLA XIX. 

fiaftica illis Ht atque habeatur. Qux omnia 
atque his flmilia. cum prorfus incognicano. 
bis fint, illuftris atquc generoli/Iimus Domi- 
nus meus, Comcs Joannes Naffovius Pator, 
pro fingulari fuo & incredibili in ecclefiam 
Dci ftudio , cura Sc ze\o, author mihi fijit, 
ut tc, Clariffirae Vir, cui omnia illa quam 
cxploratiflima cfTeexiftimar, confulerem, te- 
que y uc ■xniTK -ofe* ?r»vT(tfv nobis communiccs> 
cbnixe & officiof^ rogarcm. 



Cum itaque >m)«"i"'« illa 'r^yiajv, quam in 
Symbolo Apoftolico profitemur , in obliga- 
tione &confpirationequadam lanftaomniura 
EccIefiiE membrorum confiftat, hocque velic, 
ut qua:cunque a Deo acccpimus dona & bo- 
na, ad commune Ecclefix bonum , pro fua 
quifque vocatione & modulo , prompt& 6c 
alacriter conferamus & impendamus; decxi- 
niia tua pietate & zelo prorfus nobis perfua-- 
demus , te facilem hic nobis & exorabilem 
prxbiturum , mihique vitio neutiquam da- 
turum, quod in publicaEccIefiarcaufa, pu- 
blica liluftris Domini mei authoritate & con- 
filio te his meis litcristamconfidenteradeam. 
Feceric cnim hac rc non mihi tantum , fed 
prxdiftoeliamllluftri Dominomeo, imptot 
etiam Ecclcfiis in florentiflimis illis Angliic 
& Scotix regnis ofticium oppido quam grj- 
{inimLim, cui magnum addideris cumulum , 



■ EPISTOLA XX, 7T 

^■'ii de quxftiooibus adjun£tis, exaflura tuuin 
^H judicium & fenrentiam , aliquoc CiUem ver- 
^B bis i nobis aperire dignatus fueris ; nofquc 
tibi ad Cmilia communionisilliusSanftorum» 
qux intcr ejufdem fidei fociosvigete fcmpet 
debet, officia) pio noftro moduloj perpe- 
tuum devinxeris. 

Bene ac feliciter valc , Vir Clariflimc , mi- 
hiqueobfervande Domine. dabamorHerboT'* 
nx Calend. 0£tobris. 1597. 



I 



Tua Revcr. Studiojiff. 

WlLHELNUS ZEPPERUg.,. 

EPISTOLA XX. ", 

Omatijfmo & Erudiiijim Firt, 

PETRO SCRIVERIO," 
RICHARDUS THOMSON S.D. 

L Lugd. Banr. ., 

^^Cciipatiffimus fum in alicno negotio, 
V^mi Do^liiT. mi fuavifT. Scriveri. Quare 
ignofces 11 minus o£dole litcris tuisrefpon- 
dcre 



r 



p 



I 



76 EPISTOLA XX. 

dcre cogar. fcio his deliciis non conftare ve- 
ras illas amicitias , aliis parantur lenociniis f 
aliis xcernantur delinimentis. Qiiare xgrfe fuic 
filcnrii tui excufatio. Nam quis egofumcui 
tu aliquid debere ponis ? Scilicet nugx illx 
ad Martialem tantt erant, uc earum gratia me 
tam erudita 8c amica epiftola convenires. 8c 
tamen hoc nomine illas xternum amabo, 
quod mutux inter nosamicitix conciliatrices 
& parariae extitcrinr. Ma!e peream nifi ego 
hoc novum facramcntum fumma fanftitate 
pcrpetuo eolam. quare fi quid ufpiammeum. 
eft , deinceps mcum tuum efto. Arnobium 
MS. habco, imohabui, mi Scriveri. Nam 
nefcio qua mala manu nuperrime adeo mihi 
fublatus , dum nefcio quibus percgrinis far- 
ctnulas meas explico. Sed fupereft fpecula , 
dum illi adhuc Londini hxrent, fi recipio, 
protinus ad te ibit. fi qux tibi probantur in 
Martiale mco, iis utaris, abutaris pro arbi- 
tratu, imo libidine tua : non eft quod ego 
modum tibi illa in re prajfcribam.Tuum Hein- 
fium audio apparare nobis Erychium. arduum 
& herculeum opus , 6c quod Augia: ftabuli 
purgationem fuperaturum eft. habeo qua:- 
dam in illum audorem , qu.-E nupera pere- 
grinatione mea Iralica conqurefivi. Si opera 
precium effe putaveris, id illi fignificabis. 
8e mc una diligeorer infinuabis. Vale mi do- 

aifl; 



IEPISTOLA XXI. 77 
■4ki(f. Scriveri , & feftinationem meam mihi 
Jgnofce. Caniabrigix £c ad Kal. Jud. 1603. 
.|)roxime ociofius. 
E P I S T O L A XXI. 
Clarijfmo ^ ExctUettti(fimo VUro » : 

D. HUGONI GROTIO, 

^E Jurifconfulto i ^ Hollandia ac Ztlandia 
H flci Advocatc, Demint mto colindo. 

HaemC n 

Si. 
« Valde gaudco tam feliciter mihi coh^ 
ciliaturam fuccefnfTe, quainreSocratesapud 
Xenophontem fe jaftat. non cnim minus Pra:- 
fcs nofter Bippolytusa CoIIibus intuaami- 
citia fibi placet , dc virtutes tuas do£trinam' 
que in finguHs pxn^ epiflolts fuis, laudibus 
extollir, quam te in amorc ejus acquiefcerc 
animadverto. Certfe le unum crte ait, qui 

tmoram quam illic traxit haftenus miDusmo- 
ledam fecerit. Habechocvirtus, ut cultoies 
ilios in mutuam benevolentiam pertrahat. 

DignJtatem tibi novam gratulor 1 Sc adi- 
Cum ad majora efle judico , nihil eaim tam 
ma- 



I 



7« EPISTOLA XXI. 

BJagnum eft, quod virtus tua eximia nonmc- 
«eatur. Omnis Europa oculos jam conjeftos 
habet, in cataftrophen, qua de apud vos la- 
boratur. Tot annis tamquam pala^ftra fuit, 
in qua pro Europ:E libertate certatum : inde 
jam quies reliqua; Europas pendere videtur. 
£go infidam illam gentem nihil fincere age- 
rc, perfuafum habeo : itaque nil ni(I infidias 
metuendas puto : fcd votum tuum ad Pa- 
^m , pnclarum. Beafti me tam expolito 
cpigrammate» cujus fimile jam dudum non 
legi , laudibus extoUunt idamiciomnes, Sc 
quamvis in ignoti au£toris admirationem Sc 
amorem rapiuntur. Gruterus nofter quam- 
vis cogitationem triftiflimi fui cafus animo 
cxcutere non poteft , tamen vultu Ixtitiam 
oftendit ledis tuis litteris Scamicain iis falu- 
tatione. 

Comitia qux jam Ratisbons habentur, 
mehora nos fperare jubent , quum egregius 
& infohtus fit confenfus omniiim corum qui 
Ponti6cium jugum excuflerunt : acritcr fia- 
gitanc , ut pax religionis , totics 6r nuper 
Donaverda: violara * dc novo fanciatur , & 
juftitia aiquabiliter adminiftrettir, aliter nihil 
auxilii exipeftandum. Sed vos hxc aliunde 
fcitis, itaque moleftus ultra non ero , & tc 
valcre quam feliciftime jubeo. Gernandus 
Manhemii cuni fiiio novis molitioiiibus in. 
ten^ 



I 



EPISTOLA XXII. 7» 
I iemus abcft , falutem iis ibs te dicuB. Vale 
l.torfus Heidelb. 3.Febr. l6oS. 

T. 

G, M. LinGfiisHEHius, 

' ■ ■ ^ ■ 

E P I S T O L A XXII. 

Clarijfimo P^iro 

HUGONI GROTIO 

^ DANIEL HEINSIUS S.D. 

Hagam Comiti 
CtariJJime Dominey 

HEridcmum rcdiiLugduoum, cumarai- 
cis diutius quam cogitaram Hagae ope- 
ram dediirem. Nimis veco idxgremihifuit, 
quod infalutato le » qucm fruftra aliquoties 
quxrcbara , cogerer redire. nihil cnim mole- 
Aius mihi evenire aut gravius folet , quam 
cum eo Hagae carco, quem alibi non video. 
Legi his diebus Thamaram, tragxdiam no« 
Tam , cjufdem autoris , cujus tu Auriacum 
legift:i. Fortaffe non mirabcris poetam mihi 
placuiffe , ilne quo dominx placere non pof- 
fum} ego vero uc fentio, ica loquor. Multa 
: in- 



I 



r 



» 



fio EPISTOLA XXII. 
inveni ibi elegamiora qnam puraram. qnod 
in eo homine magis admirandum, quemvel 
Icvirer rcfpicere ad haEcpofle, admirationem 
merctur. C:eterum Lucrctiam nifi amarem , 
Brutus cflem. Haftenus tamen fic ur Alcibia- 
dem Socratcs. Qiii tamen amor in hoc fcxu 
raro citra hos fines conftitit. Qiiod fitaleali- 
quid in animo habcrem primo T>~i ifnnDurt 9-MiV 
TTOfft i^ jrairtuf gratias agerem , quod eum vi- 
rum, qivem nonnulU imegro fepiennio vix 
cxoraverunt , fcribere tragsediam volucrint. 
Sperarem enlm hanc , quantulacunque eft 
ambitionem prodeflemihipone. Nemocnim 
ignorat arftlus hxc ftudiaTouf S-ioto-i^rM, quam 
vel fanguinis vincula amicos conjungere non- 
nunquam. Sane quod MccrHo invidcam ni- 
hil habeo, prsetcrpaucos forte verfus, quos 
in fcriniis meis quam in ejusdoteeflc malim. 
Reliqua hic fuperanc : ifti autem domi nafcun- 
tur. Seincl vero animum ad conjugii leges 
applicare poflTe , rcs non minimi momcnti, 
mihi quidera videtur. Noftienimquam nil 
librismeis foleam negare , quos nonnunquam, 
ad interiorem fpondamufque, admitto Fac- 
minx autem le£ti jus omne ac fpatium fibi 
vindicant. curas veco prxter hanc unam quz 
in excolcnda carum .-etate verfarur, non im- 
mcrito oderunt. Futant cnim ibi fe habcre 
quodagant: leliquaubiquepoflcfieri , quare 
fape 



rEPISTOLA XXII. 81 
l^pe vel fufpitio hxc nobi$ nbn leviter no- 
cec. Senccam Hagi non paucis debeo. Theo- 
phraftum vero ubi icerum in manus fumpfc- 
roj hauditafacile dimitcam. Ideocras idfji- 
fturus mihi videor. Si quid flt priterea a- 
gendum , curabitur. Amantium enim mo- 
re , pejerare nolo. Vale , Clarillime do- 
mine, & amare nos perge : ante omnia vero 
fubitum decefTum meumexcufa. Lugd, Bat 
cId Id cxi. XXI. Feb. 



Lepidillimani quid napor crenit, tDutn in atrio (^tnl- 
\ix Paulinx , diiigenter cum Lucretiola alii^uot fpaiia 
confieio, intcruenit cum uxore aniicus nofter , qm pro- 
pemoduni rerquiiilffrum.iR]avic, ^convirio cui interfue- 
rat Honardus plurerqueatii, ca:pit<]uepr£dicare,3udteD< 
te illa, Quam egooaiUc non puniim , tocum triciiniHiii 
tUis iiietu]ue laudtbus perronui0c. Egocum me illi fideni 
ron habere prudenter rcgarcm , acceirit onio6iv fJMpTvfi 
cjus uxor , qax in majm rem auxit. eyiht Se li-tvid 
yv^xpn- quam ego illis abcuntibus fum amplexus. ita tunt 
, dtcefluin eft. 



83 

E P I S 1? O L A XXIII. 

ISAACUS CASAUBONUS, 
HUGONI GROTIO 

"^' V. CL. S. D* 

DE EdiBo Iliuftriffimorum OrdinurHj guod 
nuper mifijti , egi accurate cum Rege Sere- 
niJfmo.cumD.ArchiepifcopOiCumaiiiipraftdn- 
tis do6iritia Prafniibus. Et Rex ^ omnes qni 
legeriint, conjilium vehementer ^ prebarunt cr 
laudarunt. Intereft enim religioms Chriftiana, 
& ed Proteftanttum ektftifftiitionemvelmaxt- 
Tfte periinere cnriojis homimbus fibuiam impo- 
m ; ut deftnant tandem ■Jar^^ ^^ovBvTSf mefl a 
iiS^^r^f, pactm Etcleftarumturbare ^ ^fua 
illaudabili sroAunr^stj-fioiru»*! infamiam dnxTot^etiTla^ 
^ vtTi^offotiaf apud veritatis hoftes Reforma- 
ttonem profitentibus tnurere. Summa igttur 
laude Iliuftriftimorum Ordinum prudentia di- 
gna efi; qute hujttsfui Edi^ii publtcatione & 
curiofas hominum mentes , Deo ceptis faven- 
te t in officto continebit • & fui imperii Ec- 
cleftii pttbiicam reddet tranqmllitatem. Faxit 
Vominus J ESUS ille unicus Ecclefta au£tor 
& confervator , ut quem boni fperant fru- 
iium 



rEPtSTOLA XXltl. 8^ 
ifamex hocfaluhgrriwocon/ilio, IlluflriJ^fi» 
Ordines perapiaTJt: t^ nos pro Ji^bihta tntef 
Ecckfi^s 'vefiras tranquiilttatt occajiomm tpjis 
gratiiiandi brevi habeapius. Netfue vtro con- 
jHiut» dumtaxat Rex ^'«Str»T^ ^ atn ^iri 
gravijfijiii prolfarunt : fed ^ formuiam quo- 
^e ipfam , jujfu Ordinum coficeptam. Ap- 
faret enim id effe aBum , ut a ducbus fcopu- 
lis in hac doifrina ^que periCHlofis , hinc Mi- 
ntchaorum , inde Pelagiamrum popuU aver- 
tantury & in ea doBrina confirmentur , quje 
faiutis vejtraprmam ^ pupptm , prtvaptum 
inqmm y pTogreffum ^ TrAobirlu', tsm Deo ad- 
fcrihens , contemtum tnmen bonotum operim 
mninducit. Paucula funtt«ntum. quxutin 
formula concipiuntur , reprehendenrH cupi& 
dis anfam videntur aliquam prrebirura. Nam 
incer ilU abruptaquae funtvitanda iftudquo- 
que rcccnfetur : quofdam a Deo ad falutem 
invitari . qmbns omnino falutem nen darede- 
crevertt. quod etiam iterum pauUo poft rfi- 
peticur. Atque fi multi vocati, parvi elefti, 
Alatth.xx. 16, (i,uttotiesrepcticPauIus,ccr- 
tus eft fervandorum numcrus , quos ab xrer- 
no Deus elegit ; fequitur necefliorio non eo* 
dem propofito, neque pari eflicaci» ad filu». 
tem oiBnes hommes vocari. Hoc igiuir fiau- 
ftores Edifti ncgare voIucTHnt , multi (inc 
dubio exifteot, q«i corurafenientia fefeiior 
F 2 op- 



r 



I 



I 

I 



8f EPISTOLA XXIII. 

oppofituri. Videtur etiam hac formula jits 
decernendi de capitibus fidei civili tribuima- 
giftrarui : quod neque prifci Imperatores ut- 
que Rex Ser. M. B. fibiunquam vindicarent. 
Non clamteeft, decretoriimin NicenoCon- 
cilio editorum auftorem nunquam efle habi- 
tum Conftantinum : neque Marctanum eo- 
rum, qux runt in Chalcedonend conftituta; 
fatis namque habuit uterque Imper. profc- 
ftos a Patribus canones fua auftoritate muni^ 
re, uc a populis rceiperentur &deincepsob- 
fervarentut. Ea difciplina an ifthic vigeat, 
noft'um non eft quxrere: fpcramus tamen 11- 
luftriflimos Ordines pro fua pietate & pru- 
dentia Deo 5;ejus miniftrisquod Deieftfcm- 
per relifturos ; fola fibi fumpturos qu3e funt 
Cajfaris , id eft , qu:^ eK Lege Dei ad pii 
Magiftraruscurampertinent. Nondefuerunt, 
qui eriam in fine Edi£ti verbum educare fic 
inferpretarentur , quafi dicerent lUuftriflimi 
Ordines, populos fuos in vera religione efle 
a fe inftitutos. Nam, ut fcis, idverbidein- 
ftitucione plurimura ufurpatur. Id vero mu- 
nus efle Epifcoporam & paftorum potius 
q-uam Principum dubitac nemo. Scd fuit for- 
rafle alia mens illis qui Edidtum compofuc- 
runt. Spero autem, Grotipriftantiffime, vi- 
ros illos ampliffimos. qui tibi au£Vores fuc- 
runt, ut id fcriptumad mc miiteres, quic- 
quid 



rEPISTOLA XKIV. «5 
quid in ea re eft a me faftum squiboni con- 
fulturos. Sic favcat Deus immortalis piis o- 
mnibusUluftriflimorumOrdinumceptiSj&il- 
lorum imperium fervet, fortunet, adaugeat. 
Vale, vir Clafiflime, & me ama. Lohdini 
_ XIIL Kal. JuQias cb I3 cxiv. 

, -^ 

E P I S T O L A XXIV. "^ 

ADEUNDEM. "^ 

yir praflantijfme. ^ 

ACcepi tuam iUam epiftolam, cui erat 
adjunftus Lucanus a tereccnritus& do- 
( no mihi miHus: itemillam, quxeratdeope- 
I re meo. De munere eximio habeo agoqiie 
tibi grates gratiflimas. Utinam per publica 
negotia tibi licuifl^et illuftraijoni optimi poe- 
t^ plus temporis impendere. Quid potuerit 
cxfpe£lari ab ingenio & do£trma tua , ex 
adjeftis Notulis facile periti jcftimabunt pla- 
ne ut olim, nefcio qiiis, ex ungulis leonem. 
In tua de opere meo fententia amoris tui er- 
ga rae vehementiam agnofco } illud «K^iSsf 
judicium quo excelUs defidero. lllud maj- 
gni oeftimarem fcire, quid Theologi veftri 
de opere & dc au£lore operis judicent. Mc- 
■ ' ■' 1 F 3 mi- 



86 EPISTQLA XXIY. 
piaifti de epifloU ad C. Pelloeium quatn 
.... fenxentiam nQti nemu apud vos tule- 
rit: qui ex illo tempore fic reDunciavit ami- 
citise mcae , quafi fceliis admiGffem pBOptec 
quod milii indici poffet Maran atha. Kgo 
editione hujus libri illud duniaxac lucri fum 
confecutus ut penfionemamitterem aureorum 
«liHe, quam haflreniis h Gallia perceperamj 
nifi Lutetiam me ftatim contulero. Qiiod 
quia vix vidctur forc tutum , nifi alitcr res 
mex hic fuerinrconftitutac , in regione tain 
daranofa h:erere diutius non porcro. Me in 
magno ^cftu cogitationum rooleftiHimarum 
X, £^ofaiv , Cnam quo me recipiam ?) nihil seque 
folatur ac divina vox patris Abrahamij 
i Qik H^r"». Hjec facra anchora eft , W 5 
«4^^'pi f' v«uf q «>fT&yi. Quod de profeftione 
?d Dos aurem mihi veUii tu quidem profcfto 
ij (WTMi «■jTiiCJomie ogJ»«;. Scdnequevaletudohoc 
perfnifit haftenus , neque adhucHcet percuras 

quafdaR): to jJ pi&aii ©fS l* yssttai nSrev- Valc & 

tuis literis mebea, ntliegotibianimoexcidi. 
• fx^iHiiwia «x ifH. Qux hic fcripfi, tibi uni 
cD^io efle Aoidk 

IS. CASAVBOtlUS. 



EPl- 




I 



8/ 
E P I S T O L A XXV. 

AmpUffima d- Clmffimo Vita 

D. HUGONI GROTIO 

]urifcon(utfo ac Syndico 
HECTOR BOURICIUS S.D. 

Rorerodamum» 

EX quo cenipore , Vir Ampliflime, im- 
mortales animi tiiiciotcscondigna utifo- 
let fama atque admiratio comitata eft , non 
deftiti ex eo , tanquam ex plebe proletarius, 
fublimcs ingenii lut virtutes fecreta admira- 
tione compIe6ti, ac mihide hocfa:culo, nc- 
dum Republica noftra gratulari, quod ined 
cxtitiflet is, qui (^quod in multis toties defi- 
derabatur) doftrinam cum huraanitatc con- 
junxiflcc , ncc injuriS ; nam cum in unum 
te Natura contulerit , quicquid in pluribus 
conatur, tum illam voluic intehumanitatem 
flc candorcm elucere, ut tibi uoi optime eu- 
logion africum convcnire videatur. Ea rcs 
cffecit, Vir Ampliflime, uti aliquandoinil- 
lam cogitacioncm evefti fimuj, fore, ut nos 
F 4 licet 



f 



85 EPISTOLA XXV. 

licet humi repentes, virtutis tamen tuxuni-» 
cos cultores , qqos tua eft hurnanitas , non 
afpernareris. Itjque cum hifcc diebus anni- 
verfarium fcripfiffpmus dudum tanti Virima- 
nibus debitum , paHi fumus hoc jara abitu- 
jiens ad ce evolare, nonquideniutil!udccn- 
feas, cui vix a publicis curis tantum Icimus 
cffc ocii, (ed ut in nobis illam bene merendi 
vohmtatcm de Hreris achteratis xquo animo 
approbes. Atque ego eo mehus fpero, quod 
jam pridem intcllexi, illam intertc& If.Ca- 
faubpnum interceflilTe amicitiam, quE inter 
fonjunftinimos poflet; quodipfumnifi mul- 
tis argumentis pofteritati foret comprobatum, 
vel uaicumillvi4 judiciumlummiViridefcri- 
ptis tuis abunde facerct teftatum. Etenim ea, 
cft tui ingenii dextpritas, ut cum res diver- 
fiflimas agas , tanra fehcitate illud afiequ^- 
ris . iit non didicifTe , fed in memoriam re- 
yocafle videaris, adquicunqueaLcedis. Sed 
poft^qtiam fe falus Reipublicx noftrx nego- 
tiis publicis admovit, tum vero paUm feci- 
fti quid abfolgtum ingenium poflet , in quo 
claborando natura contcndiflet. Pofler unus 
ille liber , quo Batavos Republica donafti , 
Juculentcr teftari , qga tu vi ingenii ad ha:c 
facra accedas , nifi hic ipfa ribi fcriberem j 
Vir Araplifllmc , cujus ujuanto eft creaioc 
indoles, tanto propriaslaudcs amoliris: Vc- 

lis 



rEPISTOLA XXVI. 89 
lis nolis A, V. hoc tibi tFibiiet omnis ordo, 
omnis atas, te prope unum hac rempeftate 
Reipiiblicae obtigiffe, cujus humeris farcina 
piiblica: cur:E tutoimponi acconcredi valeat: 
tixc de meritis, hic de virrucibiistuiscon- 
ftans fama e(t. Caeterum hominesdifficiliin- 
genio arque ab alio aere craflb plorare non 
vecamiis. Vale, AmpliffimeDQminc.diu fu- 
perites lireris ac ReipubWc^e. Leovardiae Fri- 
Ipnum pridie nonas Septemb. M. DC. XV. 



I 



E P I S T O L A XXVI, 

Clanffimo yiro 

D. CASPARO BARL^O. 
PETRUS CUNiEUS S.D 



m 



QUi valeas, quidveagaSrerUm, valdefci- 
.re cupio, cognatcdUe£i-i(nmc: fuitmi- 
'hi heri ciim Hogerbetio malTUs de re fer- 
mo, cum ille Ubrum tuum*cum admiratio-, 
ne legifle fe, ac vchementer probari ab om. 
nibus bonis diccret. ita enim judicant, ne- 
nlinem eorum , qui iflis partibus favenc, 
quidquam haOrenus edidiirc quod .cultum 
F 5 ma- 

* Bogermannas ihsyx^^tivoi. 



r 



f6 E P I S T O L A XXVI. 

magis Kteratumque fit. defendifti caufam non 
Grotii modo , fed ampliflimi Sonatus 6ata< 
vici , quam integer pt^urfus, fautor & cuU 
tor opnmatiura, non hxc zelotarumfadio, 
probat. cgo, etfi nihil iiaberemquodfcribe- 
rem, tamen committendum non cenfui, ut 
tibi tam felicis incepti fruaum exanimonon 
gratularer. id fatis caufa: fore arbitrabar, 
uti tibi epiftoli obftreperem, non enim de- 
beo dc argumento folicitus e(Te , cumtecom- 
peflo. Virumomnium, quosnovi, conjun- 
ftiffimum nobis amiciflimumque D.Epifco- 
pium Parifiis fuiiTe , ex fyndico noftro in- 
tellexi, cujus rei fuccefTum ipfi invidco. Me 
yero nefcio quis vanus metus ab propinquis 
amicifque injcftus, proficifci illuc vetuit, 
quo maxime cupiebam. adeo triftes rumorcs 
quotidie ex Gallia afterebantur deprincipum 
difcordiis, quas nuUa aliares, nifi ferrum 
& vis', judicare pofler. quare imprudencer 
fafturusjmihi videbar, fi tali tcmpore turba- 
t^ viferem rempublicam. eft quidem (fa- . 
tcor; modusreruniomniumoptimus, fcd ta- 
men > fi ^ temperamento difccdendum e^, 
malo equidem haberi paulo metucnttor. non 
iine caula dixit olim ille , Matrem timidi flere 
HflQ folere. 

iT» p^/atf «y»» iK»/*' is^vat, ij]^ c^ftfVTiJf. 

plu- 



■ KPISTOLA XXVII. ^i 

^M plares rccarrent fcri» , per quas cxfpaturi 
^m nobjs, & vicinos adire Gallos licrbic. Val« 
^I cognarc dilsftiffirac&uxoremtuammeis ver- 

bis faluta. Hagx comitis pothidic Calend. 

Oaobr. 1615. 

■ EPISTOLA XXVII. ' 

HUGONEM GROTIUM, 

^v RQterodamuiD. 

M^nifce Amflijjjimqiie Demitte. 

HOdterno mane nunciavit mihi omatifll- 
mus coUega meus , advcHifTe in urbcm 
D. Utenbogartium , ac , c^d anr^a faftiim 
Hunquam. velle me invifere: coHaiurumau- 
tem de jure fummi magiftratus in Ecclefia- 
fticis. Statim in mentem venit, non id co!- 
loqiiii aut diflemtiunculae ergo fieri, cui» 
ignorare noo poffli, quam mihi curra fit fu- 
pellex . hd pocius quia poftulare ItatuifTet , 
quac 



r 



91 E P I S T O L A XXVII. 

qux hac de re nuper ad A. T. fcripfiflctn, 
Nec ca me furpicio fefellic. Nam vix de va- 
letudine mea 6c (latu collegii noftriexquiHe- 
rat , cum fermonem injecit iftiufmodi» cc-' 
quid fub manibus haberem , quod brevi lucem 
refpicere polTcr. Et cum negaremme obdif- 
ficultatem muneris in hifce primordiis, ali- 
quid edecumatum &: feculo dignum cIucUt 
brare pofle: porro infticit, nihilne de prin- 
cipaU jurc in Ecclefiafticis cflem commenta» 
tus. Sciebam qu6 tenderet, fic meniiri non 
erat meum. Refpondi igitur, antc trimeftte 
aut amplius fentenriam me meam ad aliquem 
chartJE illevifle, (ed ftatuifl^e, fimulac paul- 
lum otii naflus ero , quatuor aut quinque 
difputationibus eam rem in coUegio accura- 
tius pertra£tare. Non improbavit confiUum : 
fed tamen optarc fe interim dixit, uc fibiin- 
fpiciendi eorum quae fcripfiffem , qualiacun- 
quecaeflent, facerem poteftatem. Addebar, 
jam a tribus retro menfibus vplampUusfciffc 
fc, me aliquid tcntafl^e. Dicebam mirari me 
unde hoc haberet, cum prater cumadquem 
fcripfiflem , nemini mortaUum rem commu- 
nicarim, unocxceptocollega, quifideradcs 
difl"ec , fe cum nemine hac de re vcrba fa- 
fturum. R.efpondit fe ex A.T, rem cognof- 
fe: idem dicebat D. Epifcopius , qui aderat. 
Non pm naris obeliE cram , utnonodpr^rer, 
r: '. cvij 



IE P I S T O L A XXVli;' 9 j: 
curhoG mihi perfuafum vellenc , fed tamen 
diflimulabam. Optarim interim magis coUe- 
gam hacparcelitaffeSigalioni. Imomcipfum. 
Quando iniqufe ab alccro filentium exigit, 
qui ip(e illud prEeftare non potuit. Adde- 
bac D. Utenbogartius, fi bonamea venia fie- 
ret, velle (e ab A. T.fcnptumiitocexpofcc- 
re. Dixi non difphcere , uc prius videat, 
quid fcripferim. Putareenimaliaeciam fami- 
Uaria eis literis effe admifta. Velle itaque 
quam primum ad cefcribere. Rogavicigitur, 
ut hoc quam primum facere velkm. Rem me 
fibi gratiflimam fadurum. Nunc oratum ce 
velim, uc fi otium horuls detur, oculovo- 
]anti percurras , & ad oram epidolx lineam 
tfanfverfam ducas, ubiquidame prGecereun- 

Idumarbicreris. Si ramen id per occupationes 
nonpotes, ipfeagam, priufquamalterichar- 
tas iftas exfcribendas dedero , quo Ucenbo- 
gartio miccam Illud quoque candide fcribe- 
rc illi Itacui, fiquid hic boni fic Tuxhoc A.'i 
jribui debere , cujus hacderefencenciam noa 
ita pridem antealegiflem. Quod fiilludipfum 
exemplar, quod A.T. habec, mitti poffet, 
opus foret fimul addere, ne cui illud alceri 
miccerec, quandoad te famiharicer fcripcum 
efTec, more Romano non feculi noflri, quo 
inferiorcs non fic ad lui ordinis ac digniratis 
viros fcribere folenc. Vj^e Magnifice, Am- 
pUfli- 



r 



l 



94. EPISTOLA XXVtlL 
ptiflimeque Dofnine, Scuxorem faluta V^ 
yvtttmm. XXUl.Jan. cla la cXTi. 

7. A. de^tfinSiiJftmus 

G. V o $ s 1 u s. 



De Comafte TheoGritici certior fieri aveo : htm an In- 
rtr Theocritica non etiam habitura iinl lccum epigram- 
iiis*a tj: eodem txprefla. Naffl fi ron epithalaiiiii Helefiis 
& Oaryftris meminilli, c&flandumeritoperis, iiri]uediim 
accei>cro rerponfum. 



E P I S t O L A XXVIII. 

JACOBO petitio 

■ J. c. 

" ^na^ffi^f^r,amicorumcandidiffi»it, 

aUod litterts tuas priores biliHgues vo* 
.cavftrira, flc thhngues mepropediemcx- 
pt^are ieiipferim , non fcripfi » ut ic rider- 
rem, led ut ridcres. Cum enim te fcil:ivo& 
iBinim4 rtiorofo e(Te ingcnio virum fcirein, 
ftudiocaptavihotfeftivum difitromsargumen» 
tum, & luxuriatus hic nonnihil fm liberius, 
ut & mihi mmus motefta efTet fcripcio , & 
tibi minufi ingrau litteramm aaearum ItdiiQ. 



EPISTOLA XXVllI. 9f 

7eftor amicitue fidem , ea qux fcripH » iior 
fcripta eOe uUo malediceadi aut coriatustuos 
optimos & laudabiles fuggilkndianimo, ied 
uc oftenderem. quantam deamieiciaSc cuoin 
me affeftu fiduciam concepjflcm. Pucabam 
enim licere mihi apud cefuavius jocari, nec 
vericus fui oiFenfiuncutam (fi qtia fic) ejus, 
quem inter mihi araiciilimos primumfempcr 
habui. Ncc iUud, qaod de cripUcicharaftc- 
re fi:ripn ab alio animo profedum puta. Fa- 
mihare eft Utceris quxvis infpergere, liEta, 
triftia , extera, domeftica, & quidvis non, 
nec uUis hac in parte tegibus circumfcriiTitur 
epiftolarum materies. Nihil hicpeccafti. nec 
te peccafle innuere volui. Sed ne nihil fcri- 
berem, volui apud te leporum Sc elegancia- 
lum patrem lepide nugari. Quodfinimisme 
tibi familiareracneputas, ignofce quaefojCc 
judicii culpam efie credas, non animi. Non 
fum ex corum fiumero^ qui atfiicum perde- 
re malunt, quam (encenciam. £[ tu tamen 
nigrum faletn adfpergerC videris, dumicaiti 
Criticam invehcris , cnjus ego cecum ofor fum 
mtximus. Si ifto lapide me petis, innoxium 
feris, & ut Ariftotelico utar, tu me iDedis^ 
fed ego non Ijedor. Sed reponis hoc , «t fcsE. 
vam iftam vocis Fande^arum incerpretacto. 
nem utcifcaris , amt quia ihinus honorifice de 
codiceJuftiflitnofeBti. Ftteorjuftumefredo- 
lorem 



r 



I 



if6 EPISTOLA XXVIIi: 

lorem tuum , qui pro facultatis tuE acrote- 
rio decenas, nec inficias co, majoreih iftis 
laudem deberi , quamcxangui Cricicce. Sed 
cum ante rcripfiltes, Grxcumnon legitur in 
meoCodice, volui adCodicem &Pandectas 
iterum argutari , & cum de Grxci lingu^ 
majeftate minus laudabiliter fenrire videreris, 
volui convicium convicio repcndere. lcaque 
Sophiftam egi, & liudio vocem illam Pan- 
de^arum laxius fumfi, quam fumi debebat. 
Sed tu optime fophifma meum diluis , 6c fal- 
laciam a di£^o (ecundum quidaddidrumfim- 
pliciter (utcum Logicis loquar) tua reftriftio- 
ne difpiingis. Icerum repetam, tocari volui. 
Si bona intentio (jam cumTheoIogisIoquor) 
faftum juftificat , k culpa omni iiber fum. 
Sed & hic fort^ prava fufpicione pccco. quod 
fi vcrum eft, illud poctae cogtta, 

Res efifolliciti plena timoris amoT. 

Quicquid fit , offendcre amicum non debc- 
bam , nec volui amicus. Er nofti indolem 
meam. odi fupercilia , fronte) caperatas, & 
roorofam illam quorundam in fcribendo ac 
dicendo gravitatem. An femper Homero fe- 
rius eft Juppiter itaiii^ iti^m-xi^tSiti? An 
non fubinde cum Junone fua auc loripedc 
Vulcano inepcit Sc nugatur? Quam fuaviter , 
quam 



(EPISTOLA XXVIII. 97 
qUanl jocof^y quam lepide cumamicis ludic 
in Epii^olis fuis magnus illeErarmtis, cnsm 
tunc, cum ad Epifcopos&Canccllariosfcri- 
bit. Ego quod eoram jam non poflum , ab- 
fens per litceras facio. Si difpliceac, gefcria 
magis amas , quam jocofa , induam faHuni 
Theologicum, Sc eo orationis genere utar, 
quo facra fua peragunc Deorum faccrdoteS, 
aut Canonici non feculares. Sed aut egb ve- 
hementer fallor, aut minusadpalatumtuunt 
erunt tam facra condimenca. Malim & ego 

Iquoque i^ffiiiii^m. Berhlemum nominas 6c 
Mansfeldium, nomina magna, quorum ille 
imaginarium,*hic ferium mtlitem confcribiN 
Uterque fpes noftras lafbtnt, &max]morum 
votorumreos, Belgasfaciunc. BredaAuftria- 
cum 6c Auriacum exercet, quoeventu novit 
illc, qui rcs omnes nutu temperac. D. Do- 
ftori Sponfo felicem Hymcnium &c facilem 
fponfam meis verbisprecare. Ampliflicnodo- 
ftiffimoque viro D.D.Noortwiciotibimihi- 
quc amicifllmo filutem plurimam dicas. Me- 
liufcul^ ipfam valereequidera gaudeo. Hoc 
fciat vir humaniflimus, eamme deipfiusvir- 
tutibus concepiflc opiniooem , ut fatius pu- 
tem , de iis nihil dicere, quam frigid^ lati- 
dando cafdem depreciarc. Salveanti meaffi- 
Distuus, foror, D. D.Goyerus aliique. Tu 
yaletudiDem tuam cura 8c nuptiis D.Sorni 
G w 



■ ^ EPISTOLA XXIX. I 

■ tc integrum lerva. Lugd. Bataror. IX. Ta> I 

■ Buar. AiuiaM.DC.XXV. I 

... Tui amannjfitmts 1 



I 



^..1 C. Barljeus. M.D. 

Ueftertio dje redoratu fuo cxutus cfl D. tettingius^ 

dque fufFeftus D. Screvqj^sreaor nuper Harlemeiifis. 



E P I S T O L A XXIX. 

JACOBO PETITIO 

J. c. 

AD litreras tuas Afiaticas rcfpondcbo La- 
conic^, Pctiii dile^iflime. Diim eoim 
libellos hofce meos ad amicosmitto, adplu- 
res mihi .fcribendum cft. Abitad te exemplic 
unum , quod ex infcriptionecognofccs: re- 
l^iqua duo velim tradas frairibus Borriis, Se< 
cretarto Sf Medico. Pag. 219. invenies heo- 
docafytlaboS) quibus ad nomen tuum alluli, 
quani feliciter, tuum eric judicare. Rescon- 
jugales lui cognati pelHmo (unt loco. Fer- 
didit eas nimia quorundam fecuricas, & im- 
portQnx procraltiaationes. Monici font ^me 



^^B^fc— — i^M^M ^w 111 II ' 

■ «riStdLA XXIX. 99 

■ Jiempeftiv^ faris , periculum eflc in morS: 

■ Multo cadere incercalJcemrupreaiaquelabra. 
B Sed fero fapiunt Phryges. Filia ifta ad pa- 
H ientes reverci pertinacicer decrei^ac j quin 
B %»ncra£tum nuptiatem diflblvi cupic. Si pa- 

rentes cam pubtica aothoritate domum du- 
cant, exacerbabitur magis : (in mtnus, lon- 
ga abfencia refrigefcent amantium , fi qui fue- 
runtjigniculi. Quidergo? iMx'^. lupumau- 

• ribus tenenr. * D.Jacchseo valetudo eft af- 
fliftiiltma , laborante in eS pociilimum ani- 
mali facultate. pars corporis dcxtra paralyfi 
correpta eft> h^rec lingua , & funerata eft 
ca animi pars , qua Achilles efle fblebac, 
Ratio aenipo &c divisx aurs excellens tlla 
i' particnla. Nonjamvitum, fcdpuerumdixe- 
ris, non fapientem , fed araentem; non fa- 

•cundum Ariftotclis interpretem , fed elin- 
guem prbrfus &c infantem , nihilque minus, 
^uam philofophum, lia in manu creatoris 
politum eOe difcimus t omne illud , quod 
ftimus. qui fi dcpofiium fuum repetat, fa- 
'mus, quod fuimus, nihil. D. Coddaus cx 
fimili peni morbo aiger , per Dei graciam 
convakfcit. Glifcunt hic dillidia inter con- 
cionarores. Qui a Fefti f concionibus alie- 

- nior^s fuot Leyderdorpiamexcurrunt, more 
G 1 vc- 



' ■ Gilb, Jaceheimorbus. t Hommii. 



r 



I 



^90 EPISTOLA XXX. 
veteri. Sed quando dabltur tua ora tueri > & 
notas audire & reddere voces ? Novi com- 
pedes domcfticQS , qui tedetineant. Nccac- 
cufp. 5c illud perquam familiare, moremuc 
ueram Thaidi. Vale & uxorem , totamque 
amicorum turbam Ailuta. E Mufxo noIlFO, 
Lugd.^at. iz, April. 1628. 

.■,ulii.'<:'> tui Studiofjfmus 

C. BAKLiEtri 



E P I S T O L A XXX. 

J O A N N 1 F tJL tO. 

Dlle£le Fili. Ciftam, quodgaudeoi tan- 
dem reccpi. fed necdum uUie mihi a te 
Iiterx funt reddit^E. Itaque ut tu nuper cum 
una veheremur, ejus, qui aiTidue te antcce- 
debat.equum, acergoegregi^, femcltamen 
non nne periculo ad currendum conciiabas: 
fic ego nunc tc f:Epius fcribendo ad fcriben- 
dum escitabo. ^quum tamen eraC ut hac 
parte induftriam noftram longe fuperares. 
Quas enim prxtexcre occupationcs poflls? 
Qiiare quam primum calamum in manus fu- 
me, ac nunc quidem Latinc , brevi autem 
etiam 




EPISTOL A XJiX. ioi 
ctiaffl Grxcfe aliquiddiflerenobifcum; utvi*- 
dere poflim , quanrum in fcientiis ac ftylo 
proficias : gaudereque pofllm , fi tc intelligam 

•KiSmi. Fac, fac uc illud cognofcam. Vernac 
«tas tua, nunc ferendum. Quod fi neglexe* 
ris, plorabis poftea, cum plena e(Te videbis 
frairum & aliorum horrca, tua eflc V3cu«, 
atque id tui unius culpa. Scftare igitiir pie- 
tatem ante omnia . cujus vriculo virtutes 
omnesnexi. Hinc ingenium eserce, cxeroe 
induftriam. atquc ira viam cibi muni ad do- 
dtrinzE & fapientijE arcem , imo & fama:. Qiiaffl 
ut confequaris ex voto noftro , profefl-o Ii(i 
borandum erit. Siquidemnon nifi perVirm^ 
tis templura itur jn templum Honoris. Spcr- 
ne igitur voluptates, nocec emra dolore vo- 
luptas, utpoetaait. Quam multos noftj ado- 
lefcentes, quibus voUipe efTet verfari in po- 
pinis , curfitarc per plateas? Ar nofti etiam, 
quis eos exitus manferir. Tu igitur ne per 
has gaudeas circumferrc corpus j fed potius 
animum circumfer perfciencia^ univeifas. Ire 
fi lubec, fic domi cciam, atque in raufaro. 
refto & firmo pede ibis ad fapientiam. Et 
profefto cui bono (^quod adolefcentuli qui- 
dam faciunt, ubiferulaemanumfubduxerint) 
ica illis corporis pedibusvagari? Turbidaeft 
riiens huc iiluc difcurf entium , noncompofira : 
G i com- 



aoa EPISTOLA XXX. 

compofitx mentis fignum eftpoffeconfiftere,' 
& fccum morari : qiiod invitapmnilocumha- 
bet j etiam in (tudiis ipfis. Eoque utrunque 
tibi cavendum : ne vel corpore , vel animo 
ctiam fis vagus j la priori ne pecces , malo» 
rum forle confortio illedus , improbos & 
fegnes a te fegregaj yahe eos ire in Morbo» 
niam. Sodales habe raros. nec nifi probos, 
doaos, modcftos. De altcro autem ita cen- 
feo ; fic tibi animum per varias diffunden- 
dum difciplinas , ut interim' prxcipue eum 
in certo occupes ftudiigenere. Horumutrum- 
quefiegcris, 6 quam tibi confuleS! quan- 
tum tibi decus furget ! Adeft aetas, fuppetxc 
occafio. Tantum ipfe ut velis opuseft. O.b- 
leftare interdum animum vis ? Unde id me- 
lius, qnqm e literis amienioribus fiat ! At 
p^fcetc vis animumfolidiori dape? In philo- 
fophia quidem habcs Ariftotelem, habes Sc- 
necam. Uterqueeorum, utcanqueintcrdum 
diffcntiant , 

— judice me mnfardidus Au&or 
Natura f^eriqu«. 

Sit fanfe in natura potior Stagirites iUe: nun- 
quam diffitcbor. At Scneca longe magis ac- 
cendpt ad odium vitiorum , ac contemtum 
rerum extvnarum. Senccx tamen addi pla- 
ccac Epiftetum cumlnterprcte Arriano. Qui« 
vcro 



rEPISTOLA XXX. 105 
VCFO conqueri fotes , non e/Te tibi memomm, 
Cego non a narura , fed aUund^ oblivionem 
tibi obvenire fcio) age , imitare exemplum 
xneum, adverfaria confice, uhi pulcherrima 
quique in fuos digeras locos. Hxc fem- 
per ad manus funto. Idque & magnum il- 
lum Plinium fecifle fcias. Nam > ui de ea 
iimior Plinius referc , Nihil unquatn Ugit^ 
quod mn txctrptret. Tardius quidcm leitia 
procedet : fed qua: charts infcribes , fimul 
quodammodo anjmo infcribes. Etdumquid- 
que ad fuam referas claffem, eadem charti 
. & olim Ie£ta invenies , & recens \cSt^ iub- 
junges. Qux collatio & priorum memoriam 

Irefricabic, &: fimul firmabit judicium. Pr^c- 
terea jucundum erit poftmodo qua; ex variis 
authoribus congcOeriSj uno quafiintuicu vi- 
dcre , & ex horreis fuis quafi mcflem pro- 
priam depromere ad ufus, quos voles. Hoc 
age mi fili. Et agcs fpero. Jam enim opci- 
ina mihidetcopinari, acpropcmodumfjpon- 
dere tncipio. Deu»fpero audiet tot fiifpiria 
ac vota noitra. Tu: l^Tuin esiterc, ut vota 
hsec, quantum inteeft, impleas. Sic tibi 
fru^ttUDi fic apudalios gratiam paries, imo 
& famam. Mihi vero gaudiocris: eo magis, 
quia fic cogitabo , fi quid mihi humanitus 
contingat , te fore Tutelam parvulis mcis. 
Valemifili, acDcumtimc, monitaquemea 
G 4 ani. 





C9>ISTOLA XXS. 

. Jocandiora pMe- 
■ inbon. Amiciflimani a 
t UBplifiiBK} Dom. Proc8a< 
_ ) afi bft B Bi et^ me tcqi 
; nodo. (cd Loodiaiei 
rifem DoaoriWhreono, fi^ 
('tfbd^vos c&. Scnpfiad cum : fi ad E.ptr( 
ie jan &fhgium (it eve£hjs, uc audio 
BK ccrtiorcm. Mihi pcr)acundum erii 
ei bofiorem graraUri : ctiam (almem diccs fum- 
mis & danilimis VirrS) CollenSi Wiido, 
Bdo, Poner, Chaiferfoa, Cntoni : ad- 
hzc Diucoao, JoliBlbooi Hallo, Franzio: 
& Tcrbo ut dicam , cnii£tis nominis mei a^ 
maoiibos: Qnos ego turo ob virtutes fuas, 
tum ob afFedum mihi przftiiom colam x- 
remum. Maicr & Fratres le plunmum (alu- 
tanr. Ex quibus Francifcus poftquatTiduum 
publice pro gradu dof^oratus dirpuiabir. 
Dcuro oro ut felicitcr hoc ci vcrtat. Lugd. 
Patar. «>I3 cxxx. Ipfis Kalcndis Februanis. 



Pattr Tmus 

G E R. J o. V o s S I II. 



I 



p I. 



I 



.P ISTOLA XXXL 

I J O A N N I FILI 

CaaoNifiiMM-^ 

CAnffiaKFih.Hodie<leiDirni, quiij.eft 
Fdiniara, Ittcrahsacccpi, z^.JaD. cxa- 
ratas; ncc mteess, cx quo rcdii cx BtitaiK. 
nia, vidi i tc allas, Scd lis quis dixi> me- 
iniDifti aliaruni , quas odiduo antc a te roif- 
(as zis, Attiis tc his exqutrcfe judidum 
DKumt utrum le fatius Hc juri, anTheoIo- 
gix operaro darc. Scis facram mc (ludium 
longinirac pneferre: fed caunxfortaflefuot, 
cur difparcm lui, qnam alioruro mulcorum * 
rationem effe exin^iroes. Eas aedo caufas li- 
terisiftis, quasdicis. complexus cs. Quare 
ubi illas accepero , fcdulo cas perpendami 
ceque de fentencia mca ociflime rcddam ccr- 
tiorcm. Incerim vctus inftirutumurgc, tcque 
fcdulo in ftylo excrcc , qui optimus eft di- 
cendi Magiftcr. Omnino me male habot , 
quod ica rudis & fcabra nc di£tio tua. Ec 
quia in Britannia vulgo pacria magis lingua 
eft in ufu , quam Lacina ; metuo nc ea rcs 
magis etiam incommodec , & fpifTc omnino 
fiat , uc purc teifequc loqgaris ac fcrjbas. 
G 3 Nec 



i 



I 



to6 EPISTOLA XXXI. 

Ncc enim aliad fupereft remedium , quam 
ut veterom nnum alcerum legas & relegas, 
ufque dum in fanguinem eum 8cfuccumvcr- 
teris. Nec legilTe (ufFccerit : etiam imitari opus 
erit. Qua parte haftenus operam & indu- 
Hriam tuam penitus requiro. Quxfo, nepa- 
tcre me diutius furdo canere : velim etiam a 
te legi amiquos iUos fapiendt magiftros, A* 
riftotclem &Platoncm, PlutarchumcumSe- 
neca & Epifteto. Tu tivos aut lacus magis 
cDDfe£lari folcs. Atqui, 6FiIi 

Mttltum . crede mhi , refert Ifonte kihstur , 
§Luifimt> dnpigroqu/efiupetundalacn. 

Ut eft apud Bilbilicum Poecam. Sed hxc 
ffodia fpe&mt. Aliquid eciam de vita acd- 
pe. Ajunt aliquitcfxpiuscoUoqui cumpuel* 
la Cantabfigienll -, imo fxpe adeo itare ad 
cam, ut fuTpicio multis oborta Ht eam a te 
anari , urcumquc indigniirima Hc te & ge- 
nefe noftro. Jam in Anglia tale quid inau- 
dicram. Sed cum orfus eucm de eocotloqui, 
totum illud cum rifu excipiebas» Sc haudali- 
tef diJ91abas, ac veiuus farfari folia. NempQ 
Cc loqudbaris , qoafi cogitationes tuae untum 
ab amotibus tb&nc 

^mtJtm-Hypams yeneto diJjitUt Erydaaa^ 



BPISTOLA XXX! 107 

J Ec fanE fecurum me ea parte reddebas, quta 
l^tis vifus cs cognofcere hunc fore prxcipi- 
llcm gradum ad ruinam. Vfruntamen fi fic 
r^imatus es, quid attinet occanonem pr^zbe- 
Ite aliis ad hiEC difTeminanda de tc ? Scis te 
l^ciiim efl"e collegii ]efu. Scis quos raores ha;c 
Ivita poftulet. Fuge igitur fequiorem illum 
llexum ; vel fi res ita ferat ut honefl^e te fub- 
r^ucere non poffis, fis pra:{ens abfens. lUccc- 
Ibras iftas (prxfertim Britannica^im puella- 
num, quibus nihil itlecebrofius efl"eajunc)ne 
Ifide, etiam cum vides. Iliorum etiamcom- 
■■niercia fuge, quibus fexus illc fempcrin cor- 
He, feraper in ore. Aude tales conteranercne 
[ Contemnaris a bonis. Imonevulgaresquidcm 
animas feaare, quas amare foles. Non cadic 
I jfl eas fapientia. Scis illud Biantis , o; Tr^s^oi 
l tonw.'. Seftare igitur pauculos , quos paricec 

fietas, prudentia , 6c eruditio commendant,' 
lonim vel afpeftus magis juvabit , quam 
Tlongicum blennis illis & bliteis fermones: 
[ quorum f^h"* vere funt logi. Tantum abeft 
I utprofint, utctiam obeflTe folcant. Acqui in- 
quies, non femper eft copia egregiorum ho- 
minum. Si occaiio cura iis colloquendi non 
erit, colloquere cura mortuis, vel potius, 
L»audi quid illi tibi prsecipianc , quid aarrenc. 
f Hi noti modo eruditionem augcbunc -, (ed 
laqitiium etiamioborabunc ia cuipida hac vita. 

" -- *-'' ' s,- 



I 



io8 E P I S T O L A XXXI. 

Si voUiptatem amas, hanc elige, qux volu- 
ptatum omnium fumma elt. Qiiid enimfua- 
viusjucundiufquc quam audire Deum loquen- 
tem & Chriftum in verbo fuo? AudireMo- 
fem , Prophetas, Apoftolos, EvangeHftas. 
Audirc beatos illos martyrcs & ccclefice Do- 
ftores, Ignatium, Juftinum, Iremum ,Cy. 
prianum, & reliquum beatarum animarum 
chorum. Nonne hos pio dcvotoque animo 
legere, plus eft quam caput intcrnubila con- 
dere , fidera ipfa digito attingere ? Quid 
etiam pracftantius fuaviufquc quam ex Ari- 
ftotele , Plinio , aliis , difcere rerum naturam , 
atquc indevidere Deipotentiam, fapientiam, 
bonicatem: potentiam quta ex nihito fecerit; 
omnia ; fapientiam quia optimo ordine di- 
gefTerit omnia ; bonitatem quia noftri cauHa 
fecerit omnia ? Quid adhsec cxcellentius, 
quam ex Hcrodoto , Thucydide , Xenophon- 
te, Polybio , Dionyfio HalicarnafTco , Li- 
vjo, Plutarcho, Tacito, aliifquemagnonu- 
mcro. cognofcercomnium feculorum decur- 
fum ; imperiorum initia, progreflus , vigo- 
fem, decremcnta, interitus, caufl"as, mo- 
dos, evcntus omnium confiderarej atqueita 
non folum proficere in iis qux civilcm pru- 
dentiam fpcitanr -, fed vidcre finiul Providen- 
riamDei, cujushiftoriafpeculumeft? Qiian- 
tum nunc illud, quodomnesmagnxillxani- 
• inae 



EPISTOLA XXXI. 109 

m* (fuerinc Epifcopi, Imperatores , ac re- 
ges auc cujufcunqiie tandem condicionis^ ad 
tuiim quafi atbitrium fe fiftunt tibi & rena 
omncm exponunc , neque id negligen- 
tes, quomodo mulca omnibus excidere fo. 
lecit : fed quomodo hxc poft lon^am mcdi- 
tationem dixincncfi totusorbisadeasaudien- 
dasconfluxiflec. Neque nunc demum hocvi- 
tx genus incipio aftimare, fcis me fecifle 1 
puero. O quam mihi Jucundum memioine 
quod fic aetatem haftenustranfcgerim! NuU 
lius enim xqucavarusfuiac cemporis, eoquc 
nunc cum voluptate antea^ti temporis recor- 
dor. Fropemodum cum Foeta dixero 1 

*NuUa recordanti lux rji ingrata grcvif^ 
que , 
NuUa mihi cujus non memimjfe vtlim. 

\ Nimirum uc idem fubjictt, 

Ampiiat tetatis f^atium Jibivir hnus; hoc 

Vtvere &is, vita fo(fe p"iore frui. 

Qux ego apud aliiim non dicerem; apud te 

id mihi liceac > quia fcis ea ^ me dici , & non 

ad jadationemdici, fedut tecxcxtemadimi- 

lan- 

* Martial. 1, 10. Epig. i>. 



«10 fePlS-fOLA XXXt. 
tandum Fatris exemplum. Alioqiii enmi ftf. 
turum ut magno cum dolore memineris fe- 
nex , tot dierum , tot annorum , quos nugJs 
fc ineptiis transmiferis. Quod temporis ef- 
iluxerit tuum amplius non efl. Sed adhuc in 
manu tua (^modo Deus tibi long^vam vitam 
conccflerit} aliquid eft adolefcentia: , & tota 
porro juventus atque •w'^'). Nondum imitari 
mc fcrum eft, Tantum contemnc volupta- 
tesj quia tanti non funt , uc acternum pro- 
ptcrea mifer efle velis. VoUiptatis enim bre. 
vegaudium. longapoenitcntia. Laborjnftu. 
diis peraftus non fentitur , fed fruftum ac gau. 
dium relinquit per omncm setatem. Itaque 
nunc valde eo deleftor , quod ftultis volu- 
ptatibus non dclc£tcr, ac nc adolefcens qui- 
dem delcftari folcam. Tibi fimilem animum 
opio voveoque, ficeftjamis, fiis{is,quem 
fore teabeunti mihirecepifti- £t faneexBri- 
tannia non unas literas cxpefto , ex quibuS 
ifltelligam te , * **'* «voijioir hi» , « t? trwii xiercj^i- 
B-Ewv , r, T ii>8TifOj» i>.itlim. Hoc quidcm ex~ te 
cognofcere aveoj fcd magis aliundc. Cauf- 
famfcis, qui parentum animos nofti, prx- 
fcrtim fi aliquando eorum liberi fpem fue- 
rintfruftrafti. Ncmpenos etiam-f-ifx <ni hiyHt 
ju»*oi' qrt)«x«v, ii «re n-aiMf , uc Grcgorii ite- 
Hira verbis utar, Vides , ut in tantis occupa- 
tio- 
• Nazianz, Ep. ii8. t Nizianr. Ep. »ti. 



f" 

■ EFISTOL^ XXXI 4Ta 

^M iiooibus dcfiDtrb nefdani, cum ad tercriboi( 

H imo tut eriam caufla ad alios fchbam , etli 

H curanda adeo multa (Inc domi , ut quo me 

H rertam Dcfcio. Sed omnia vindt amor cai, 

^p quem , quaoto magis vtituti ftudcbis, tan. 

'^ to magis t^i dtmcieberis. \Jt ligais alitur 

ignis; fi fbmes abfit extinguitur} ita bont»- 

rum parentum amor alilur, H liberi virruct 

incumbantj hanc ft dcferant, paulatim ardot 

ille paternits imminuttur , imo cxtinguitor. 

Fove igitur ignem iUum in peftorc noftro, 

ut debcat quidem naturx ortum Aium -, icd 

fomirem atque incrementum virtuti tua^ 

Significa mihi quantum fit impcnfum coaai- 

libus pro Senatore Cafimbrotio emptis, & 

quanto ampUus acccperis ab co quam refudc- 

ITis. Nam ncccffe eft uc ego atquc illc ratio- 
n^ putemus intcr noF. Fac me ctiam certio- 
tem denominibus, pfscnominibus, &digni- 
tacibus omnium eorum , quibufcum CXhca- 
brigix fum v»fann , imo &; Loodini , Sc 
Oxonii, ScCantuarix. Dicestenonomnium 
tneminifle-, credo, fed pcrfcribc quonim rc- 
cordaris. Etfi de aliis e&cidit , Catabrigien- 
ftuffl faltem omniuni , tc nomina 6c mancn 
f«is noris. £rudttiflimus atque optimus iltc 
vir , qui Cafaubono olim familiaris fuit , &C 
nobifcum apad revercndiffimum & illuftrifll- 
mum DominumEpifcopumpfanditk nomon 
fuum 



r 

I 



I 



ij» EPISTOLA XXXr. 

/uum in libello itlo chartx deledVilis annotXk 
gaz, Sed ajunt Fratres libellum eum ce habe-> 
rc. Ufcunqiie eft fignifica ejus nomina, ac 
quo munere & ubi fungatur. Frater tuus 
Francifcus prazclare admodum fe geflic t dif- 
putatione ea , quam quinta Febr. habuitpu- 
blice pro gradu doftoratus in Jure, difputa- 
tione itaque raox totius (umrao confenfu fe- 
natus judicatus eft digniftimus , qui fuprema 
hac laurea ornaretur. Mi FiU, icis Horatii 
illud: 
Occuptt extremum fcabies , raihi turpe rt'- 
Itnqui eft. 

Dionynus tn Arabicis tralationem aliquorum 
meditatur. In Oratoriis meis nihil praetcrln- 
diccs Scprxfationesfupereft. Mag. Bodeche* 
rus cft Ethices Profeffor, &cumIaudedocetJ 
MiFiUiterum tibi ingero itlud Venufmi va- 
tis:« 

■ Mihi turpe relinqui eft. 

Scts enim Adolefcentem hunctejunioremef- 
fe xiatc, aque ac frarrem, ut alios mittam. 
Sed pluribus non urgebo, ne videar diffide-* 
rc. Deus te magis magifque Spiritus fui ro- 
bore 6rmet, ut feneftuti parentum folatio , 
familixintegrxnshonori, parvulisetiam meis 
Cfi mc Deus ex hac vita evocarit) conniio 
auxi- 



EPISTOLA XXXn. 113 

auxilioque prons . imo parcnris viccm fup- 
plcas. ArnpHflimd Doniino Procanccllario, 
atquc aliis notlri amantibus prxclare dc me 
nuper meritis, deque te mcrentibus fahitcm 
meo nominc plurimam dicita Lugd. £at. 
cla Id cxxX. xiv.Fcbr. 

Tuus pattr 

Ger. Jo. Vossius. 

E P I S T O L A XXXII. 

Firo CUriJfimt 

D. CASPARO BARL^O, 

cognato fuo 
PETRUS CUNiEUS. S. D. 
Amftelodamum. 

Plr cUriffime & tognate tmicijfime. 

REcens poematum tuorum ediiio, quatn 
ad me miHfli, tonge clt^gantidima elt: 
iicquc potcras melioribus typiseanievutgare, 
H Qjia* 



fi4. firi-XTiOICA XXXn. 

Qjiare pro )fto Mlirtere tuo gr&cias tibi io- 
gtnres a^o , maj<»res «tiam habeo. Mcmini 
fpcih nobis a te fa-^m oVim (mfCe de Sexto 
Ettipirico. Quem fi adornare coeperis , reoi 
aggtedieri» prtbel^ra riJa indolc drgniHirnam. 
De Salmafio eademraihi fignificaveratvir no- 
biliflimus, a qiio tu hxc accepifti : ac mox 
etiam ille fcripfit mihi omnia iftaiteracisPa- 
rifienfiiim literis confirmari, ac vehementcr- 
plerbrqiTe illic ffikari' eflc in curatorum nu- 
xaecQ. hic alij^iie m _t gui ifta ignorct. Quid 
fucurumfit, divinarenequeo. Rescnimnon- 
dum pcnitus confefta eft. Quod fCTibiseru- 
dicorum hominum majorem e longinquo re- 
verentiam elTe , domcftica autem Sc qu^ ad 
manum Ainr, vilcfccre, ac miniis arftimari, 
ipjfiU&^ elV tion unius feeuli. Quid tamen A- 
taaemla: profuerTt infighem virfutem prsicn- 
tium copculcari, ipfe tti exemplo efte potc- 
ris cum CI.D. Vortlo, poflquam ambos vos 
an^ifinius. Neque hancjacVuramrefarcietSal. 
mafiiisliac legc acccrfitus ut vocemejusnun- 
qu^m excipiant» fubfellia publica. Opus cft 
viva dilertaque dicentis orationc ut cximias 
artes &.difcipUnas capefTac aiidientium ar- 
dor. Si decem Salmani Amfterodamum ad 
■ebmroehtandtim fcribendumque, non ad do- 
cendum vocati fuifTfcnt , n^inquam vobis litem 
llioviffet magiftwus Lcydcnfis. Dc inducia- 
•' , rum 



■£1 



EPISTOLA XXXIIT. m 
tSUa aut pacis fpe utinain verutn fcriberesi 
~go neceffitatem quldem & utiliiatcm video 
mmam : at afre£tianem& ftudiumquorun- 
^am, quiconfentire debcnt, nonvideo. Me- 
*us , ncfcio quis , & fpeciofa tergiverfandi 
caiifa obtendirur; veram autem rationem ne- 
que ego fcribam , &c tu facilc intelligis pro 
prudentia tua. Vale cognatc cariflirae, & 
uxorem Ubcrofque meis verbis faluta. Lug* 
duniBitavurum 23.Julii 1631- 

Si per has ferias me ifiviferis, retnmihifa- 
cies gratijftmamjucundtpmamqui. i/e- 
rum vale. 

D. CASPARO BARLiEO, 

Hk. .:;: j. cognatofuOj 

^Ipetrus cuN.f:us. s.d. 

CLariflime cognatorum&rconjunftiflime. 
I.iterxtux , qttas 14 F^bruarii ad rao 
'-icripG^if m^binisreipoDdebaac, nullpau- 
H i tcm 



r 



I 
I 



ii(S EPISTOLA XXXni. 

tem egebant rcfponfo meo, Qnare fitui ali- 
quamdiu. Nunc cum magno meo dolore ex 
aliorum fermonibus rumor eft te valetudinis 
caufa a publicis leftionibus abftinuiffe. De 
qua re dum curiofiusfcifcitor, omnesomnia 
prxclara fic honorifica de le£lionibus tuis rc- 
ferunt , fed addunt amici tui te, nefcio qua 
animi triftiorc cogitatione , credere non efie te 
muncn ifti parcm. Equidcm ego vehcmen- 
ter gavifus fum cum nihil aliud caufs fubcflc 
audio. Nam & fanguinis melancholicimori- 
bus quibufdam eam opinionem ante 9 annos 
tibi obortam eftc , & mox brevi recefline 
fcio. Id vitii magnis & divinis animis fxpc 
adhEeretcic. Sedipfenovifti, novimus omnes, 
qui te araant & ;eftimanr, pofie hoc, quid- 
quid cft ) rarione & confilio vinci , quod 
tandem etiam fine ratione aut confiliovincec 
dies & temporis exigui decurfus. Quid au- 
temeft, mi cognatc, cur quod longinqui- 
tas remporis minuct atquc molliet , id non 
praeripere prudenda tua malis? Noli teobli- 
vifci 13arlxum efle, &c eum, a quo alit pe- 
tere prarcepta bons mentis folenc. Rcs ni- 
mium te indigna eft , exfpe^rare d tempore 
medicinam , quam ftatim reprxrcntare ratio 
pofilt. Quare Ychementer tc rogo, ut huic 
rei fapientia tua occurras , atque ut ne defis 
tibi» leftilEm.Tve matronce uxori tux , auc 

ca- 



rEPISTOLA XXXIII. 117 
cariffimis libcris tuis , amiciTquc omnibus. 
Quid eft, quaEfo , cur te publicis leftjoni- 
bus fufficerc Amftcrodami non crcdas, cum 
ante multos annos in Academix Leyder.lis 
fubfelliis ram prxclar^ rcm gefleris ? An res 
majores & cruditis auribusroagisdiRnasAm- 
fterodamiconaridebes? Innaia tibi etl admi* 
rabilis dicendi facilitas. Ec quxcunque inilla 
philorophiz parte traf^ari apud adolercemcs 
debent , etiam aliud agendo exequi foles. 
Crede modo te pofle, & , fupra quam fatis 
eft, poteris. Non eft opus ut de veterum 
Philofophorum celebrioribus fe£Vis Academi- 

Ica, Stoica ,Epicurea,Pcripatctica, exultima 
Inriquitate cummagno laborc mulfa arceflas. 
Dic qujE cx Ariftotele tuo femper tibi in labiis 
bberrare etiam fomnianti folcnt, Sc omnium 
expeftationcm implebis. Molcfta res eft ni- 
mium molimen. Majore cum fru£iu Juventus 
capiet quidquid obviam & familiarc tibi eft, 
HiEC tibi fcribenda duxi pro jurc amicitii no- 
ftrx. Ecpro eodem jure ut mihi refpondeas, 
peto. Niinquam hodie fffugies ; nofti citera. 
£go, quifquiseritrerumtuarumftatus> qux- 
cunque foriuna tua tuorumvc, fempcr omnia 
Bcdicam&fedulofaciam, qnxab hominetui 
, amantiffimo exipeftari potcrunt. Vale, vir 
rdariffimc. LugduniBacav. ^Martii 1632. 

H 3 EPl- 



I 



tiS 

E P I S T O L A XXXIV. 
A D 

lTRUM CUN^Ul 

f^ir amplijfme , ^ cegnatorumcharifftme. 

HAfcelireras mihi invito &r jam prorfus 
inerti cxtorfit iisor. Tanta enim jara 
animo meo infedit triflitia, ut pigeat & pu. 
deat ad amicos & nominis mei lludiofos re- 
fcribere. Incidi mifer in melanclioliam, irii 
dua ante annos ix. laboravi multograviorem. 
Nimiis me primumftudiisfatigavij bincob- 
ftruibionibus laborare cocpi, hinc qu.xfacilia 
ante difficilia vifa func , tandemque nefcio 
qua pufillanimirate coepi mihi prorfus diffi- 
dere , fenfique me imparem ferendo hiiic 
oneri, Hacimaginationeobrutus iaceojfcdco, 
fiene mutus & elinguis, excors prorlus. Ec 
cum mifera familix men: fors animum fubitj 
vix fum meu5. Ita qui fortunatiffimus fui, 
jam miferrimus mihi videor. Ratiooes qui* 
fcus me erigis , etiam fic a viris cordatis ior 
dies objiciunfur. Non fum is , mi cognate, 
quem me arbirraris efTe. Vana ac ftolida per- 
fuafione provinciam banc fufcepi, Sentio 
" ' ' aliud 



EPISTOLA XXXIV. itp: 
aliud effe privatim, a!iud publice doccre, Non 
cft mihi ea animi prasreniia-ciun piit)lt*e do- 
cendiim eft , qn.x adeft privarim doceriti. Qijin 
tanto jam quoque metu obfclTus fum, ut ne 
quidem ad privacam lctSlionem redij^ a^^ 
deam. Valctudo afHidior eft cx animi dolo^ 
rc , imaginationibus , ctiam medicamentis. 
Somnu&gravis&iQtcrruptus> toiaquccofpo-" 
ris Qcconomia turbata. U nicum fupereft pr.^fi- 
diumin fummicreatoris rairencordia&omni-. 
potentiareporuum. Is me aliiscx fimiUmalo- 
cxpedivit, ftdlente. Scis enim morbosilios 
diuturniores efle. Ego me familiamque meam 
precibustuis, micognare,commendo, Non 
cftanimusultrafcribere & tragicum huoc fer- 
monemmihiqusmoleftum profequi. Videbw 
facileexd^ione, cxlituris, quo fuerim ani- 
mocumhxcexararem. Concidit priftinusvi- 
gorcorporis& raentis. Adftabat uxor, cum 
hcEc fcribercm , calamunique pene dirextr. 
Faxit Deus, ut aliquando laetiora Sc accura- 
tiora fcribam. Jam non pofTum mclioradare. 
Vale virclariff.&ccharift. uxorem liberofquiefjir 
luta , quos officiofe falucat uxor liberique mel. 
Gfuondam eltam affltciis redit inpracordia vtf^ 
tus, Amftclod. xii. Mart. cId Idcxxxi j. ■ 
'Xmnominis cultorfummus 
B CasparBar{..«us' 

R,- .cognatus tuusdile^ift- 

■^^^^ H 4 EPI. 



r 



I 



4 



E P I S T O L A XXXV. 

D. STEPHANO GOFFE. 

NOndubiro, Vir Clariflime, quinliteras 
raeas una cum Commentario meo in 
IV Evangelia, & duobus traftatibus Talmu- 
dicis D. Cochi, die veneris ad tepernautam 
daias acccperis. poftridie a D. Walico accepi 
quid in negotio veftro aftum fit , nempe an- 
te allarum Liturgiariim Librum latum jam 
fuiffe Profejfarnm judicium , o- aJ Ordmes 
fferfcnpium, cujus argumenum brcviter/itt 
intquam fibi videri hptjcoporum ^ighcanO' 
Tum autborttatem taHtamy ut fuadiitoneva- 
lere pattantur Ordines , ut ex eorumprafcrtpto 
Liturgia Anglicana hic locorum tntroducatur. 
HecaterotntaSfam fe ipfam Lttmgtam relin' 
ifuere , neque ullatenus fe hocfuo judicjo ei 
prsjudtcatum velle. quod jam die fabbati c- 
Japlo ad te perfcripfiffem , nifi eo die dolor 
colicus ex abundannbile mecorripuinet, qui 
fequenii nofte me propemodumextinxit, & 
vcro exrinxifTet nifi fecundoadhibitocnema- 
te pcr Dei gratiam fuiflcmadjutus: jamme- 
liuiculehabeo, UeohuSj quem uc tu fimi- 
liter 



EPTSTOLA XXXVI. wt 

$ter quam optime valeas etiam atque etiam 

recor. difcc ex P/almifta, i""?? '•=iTl njn; ^io 

TTn'? Sc vale cum Ampliflimo D. Boswcl- 

. damm Lugd.Batav. iS.Martii 16;}. 

Tms quantus quantus 

LUD. D£ DlEU. j 



E P 1 S T O L A XXXVI. 

C. B A R L iE 

V. c. 

QUae de Mimis per literas nuperrimc ad 
.te, ornariflimc BarlEee, mifTas commo- 
nuic ocelUis ille Italix fux Dominicus Moli- 
ous, ex verbis ejus Icalice fcriptis, cumctbi 
iftisdiebusadefTem} coraminteiiexii 6<nLinc 
quoque ex literis ad me tuis, quibus eadeoi' 
illa illuHris viri verba Latine reddica inreruifti, .' 
ifta fcilicet: 

yelUm videre fubje5ium aliquod egregium 
peefeos rtdicuU five mimica ; & f^eciattmy 
qua ad ejushiJloriamffe£iant. &, num alt^ 
qua vel Gracorum vel Latinorum autoritate 
p^obari pjftt 3 mms confcrigtQs forma nar- 
H j rati. 



I 



*JV E P rs t Of L A XXXVI. 

rstiviy ttti C9nJiAt fcriptos ordimrii farvtX 
dramaticA. 

Quod prius fpeftat, mrmi mimorumquc 
hiftoriam, non quidemfuft, accuratfetamen 
fuccindeque exfequutLis cft inter recentiores 
julius Csefar Scaliger Libropoetices, qui& 
hiftoricus dicitur , primo, capite decimo; 
ac deincepslibroeodem, cap. 18. Macrobius 
quoque noftefj intcr antiquiores, de Labe- 
rio Fublioquc mimis initio ftatim fecundi 
Saturnaliorum ejiifmodi inrexuit , qu.ie haud 
parum lucis talium nudiofisfcencrarepoflint. 
De cxterp , quod ipfos mimos eorumque 
formam attlnet , Latini modo mimos, mo- 
do planipedes dixerunr. Planipedes ob id, 
quod cochurnotriigici, focciscomcedi pedes 
induercnrur, ipfi nudis pedibus, velutaliiff 
pUcet, in ptanci orcheftrx partes fuas «gc- 
rcot. Vetus commentator Juvenalis ex edi- 
tionc Pithxi ad Satyram oftavam Plampedes 
intcrpretacus eft Neanifcologoi ; quod cura 
oltm minus caperem , in notis noftris Mi- 
crobiaois, legendumcenfui, NeaiefceUfgi i\ 
Grasco >^t^x^. verum Neanifcologi d iwirx.i^^ 
quod juvenalia & adolefccntia: placentia rra- 
aarent, difti fortafte. Quin 8f dicsunusSa- 
nirnalibus a Cahgula additus legitur apud 
SHCtonium Juvenalis diftus. erant rero mw 
mi vel vocalcs yel tacenccs. Horuip fotm^ 
• ' ^ f ' * omnis 



prtinls erat drairiatiea. Qui vocc fimul utc- 
iantur, dupiicemruftinebantperronam. Ncc 
■fpeftabanrur tantum hi, fed ^ audiebancui^. 
£c hinc Juvenalis Sar. 8. Tlantpedes audit 
Fabios. Meminic talium Lucianusinfuper Lu 
"bro «£i a^^},!ttu,i;. ubi & mutos mimos ircm- 
que verba facientesaddutit, & interhosm<N 
inoratj aNeronc Rom:E produiiium urtum. 
pr^Efehte K.cgio quodam Lcgato j eumque 
ubi agentem legatus vidit, nec ramcn fntcU 
ligeret loquentem , ex ipfo tamcn geftu ak 
faltationis modo fingula accurate perccpilTe.' 
Et addit Lucianus, Lcgacumeundem, cum 
fibi donari faltatorem.eijm flagitaret i intcr- 
rogatum 4 Nerone, cui rei cum pofcerct, 
refpondilte , eHe fibi vicinos Barbaros lingui 
difpares, apudhos, loco interpretis, finga' 
la innuendo, eum fibi ufui fore. Kefcrt 6*' 
idem Samofatenfis , alium quempiam , qui 
cum unus quinque perfonas egilTct , hanc 
laudem a fpeftatoribus retuUne, utpluresin 
uno ejus corpore animas habitare dicerent. 
Vcrum cjufmodi narrationes ac vocalitatera, 
qux fupcrius jam indicata , i\\e carminum 
modulos a mimis inter agendum ufurpatos 
an intclligat illuftrisMoIinus verbis, quibus 
^quirit an mmt confcripti formx narrativi 
Mnpliare fententram , tuamque Barlxe erudi. 
t^nime, exfpc£lare coDltitui : hoc obiterco. 
coni- 




r 



U4. EPISTOLA XXXVI. 

ronidis quad vice adjicicDS, ufurpatam prx- 
tcrea iifdem reperiri non minus miramquam 
ridiculamtnimcfin, qux iwoj^pafffioV difta. Hac 
Protci in morem ita fe convertebant , ut 
omnium litcrarum facies reprxfcntarent, id- 
que tanti folertia, ut ctiamcomponerentdi- 
£tiones > dc quo videbis uberiusapud Czfa- 
rem, qiiem dixi. Uabes, mi Barlxe. quam 
petivifti , Symbolam noiiram. Nunc lam- 
pada tibi fume; acvale, falutatusquamdili- 
gentiffime. Hardervici Gelrorum x i ix.MaJi. 
$tilo noftro 1633. 

T. 

JOH. ISACIUS PONTANUS. 



EPI- 



E P I S T O L A XXXVII. 

Nibilijfimt) AmfUffimoqui Vim 

D.CORNELIO vanderMYLE, 

Eftiiti, Dnmino in MyU , Vitbbtldamt 
Bleskensgrave j &c. 

Hagim Comitum.' 

Vir NMUffme. 
CJnci Hagam Manalli Ben Ifrael , & a 



E 



,nobis id pccenti, literas ad te ncgare ne- 
quivimus , quia fcribendo bene de Chriftianis 
tneritus videbatur : &c iu quidem ut opcan- 
dum fit , Judxorum reliquos ram utilem Chri- 
ftianis operam impenderc. Nam cum res & 
valde illuftris, Scgravis ficconciliare fcriptu- 
rx loca fpecie pugnancia , quomodo potuit 
homo |udxus raelius de Chriftianis mereri, 
quam colligendo, Sc unum in opus transfe- 
rendo , quidquid olim omnes Hebrxorum 
doftores fcripfere ? dc quia homines Judxi 
minus grati noftriseffc folcnc, idunumopta- 
verimus, uc favore cuo eum profequi, Vir 
Npb^iflime , velis , 6c efiicere , ut alii quoque 



^ll EPISTOLA XXXVII. 

in conventu IlIufl:r»DD. Ordinum ejushabe* 
xe ratipnetil idignei)turf Qftd^i ^ fadliii^ ob> 
tineri po(fe fperamus , quia & ipfe vitae in> 
tegrae vic eft , ^ ^ procttl\4 fnaligPlHte alio* 
rum fux religionis^ quippe qui nufquam 
Ghrijftiapis in fuQ oper&in^Ue^ : qiii(|tip ^ 
icahdbrem, (8c diligentidiinam S.Scriptifrsac 
Rabbinoruin 4edionem non nobis modo^, ^ve- 
ruth & multis praeclaris ac pra^cipuis hujus 
urbis viris , fit gratiffimus. Amllelodami 
yi.i.Sepieiai?j,.cl3 Id cxxxiii. 

N.ZaddmiJfffii, 
'■■'•• ■■ ■ ■'■/■ <2 A'$ ^Ait ^Aiidifi, ' - "■ 

•i:ii"H". ■ •- ..' •. . ;- .■....■■ , •:■:, ■ 



-./• 



•• < 

- 4 '» 




■ 

■«'4 'l T- . - 




x\ . . 




' t •• 




- . 

f 




l 






. » 


■ • ■ . 









« I • . • 



. .:'■ ■.■■=. .' - '.; 



;« 



! . . i' ' - 



.« . . / 



• '. . 



J t X 






mpi- 



%f » 



tX. AJOT3I<lg M 

"EP I s TOL A"xx:'xvia',''J| 

Amplijfimc doSijfmoque Virc , ' . ,^ 

^JACOBO PETITIO J.Vi 

DoSori <> Advocato 

CASPAR BAaL^lisi,,^ 

S. P. D. ' "■'-. 

K.atias tibi ago maxiaias , Vir AmpIiC 
r.iime , quod ^nni mihi primirias conJe- 
craveris. Liceat modo dicere: Qiiid merui- 
ilis oves, placidum peciK ? Si viveiet Py- 
thagoraSj quam indbgnarecur Tibi & tnilu. 
Tibi, inqnam, cujus jufTu imbtilleiHudani- 
mal , innocentix sc fimplicitatLS rymbolmo, 
niad^atum luit crudeliter. iMihi, ut qui au- 
Tus fui vifcera in vircereiecondcre , & fan- 
guine pafcere fanguinem. Lege oratioaem 
Pythagorx apud Ovidium contra anima- 
lium efum , & Plutarchi deeodemargumen- 
to difcur(um. Fort^ difces folis herbis vefci, 
&malva, bcta, la£tuca, fimilibufque con- 
tentus efTe» quarum anima non eftinfangui- 
ne. Me quod attinetj abfolvo te ^reatu. 6c 
-T'i .r wbi 



I 



l 



^j8 epistola xxxvm. 

ubi aninialiuin cauram dicet aliquando redi- 
TivusitleSamius, habebisme fa£^i wi patro- 
num. Tcmpeftivc 6f opportunc mififti mu- 
nus tuumj ut videri polTisbisdedifle Tem- 
pus enimeft, utcum puerperaredeamingra- 
tiam. Nos armo ifto ovillo coepimus placarc 
difficilcm , more veterum Romanorum : qui 
c:Ela jungebant federa porc3. Fui per iri- 
duum Hagicomitis , evocatus ab Iltuftri(fi- 
mo Oxenfternio Legato , quilachrymas meas, 
quas fupcriorc xftate inobirum RegisGufta- 
vi effudi, abftcrfit aureo findone. Sane hxc 
e\ Aquilonc tempeftas non fuit mihi gravis. 
Expedict Reges fic mihi faepe mori. Neve- 
ro putes me efle cx ordine accipientium & 
non dantium, accipe «v-r/<fMf)<9v, munusHifpa- 
nienfci ut videas quo ftatu finfresmcs, cui 
iftiulmodi capfutas mittunt Lufiiani Optem 
audire, uxorem tuam felicitcr pcpcrifle, nc 
folus ego aucbeatitudinciftaaut mifcria fruar. 
Vale amicorum integerrime & durifll mis tem- 
poribus probate. Amftelod. xxtt, clo lo 
cxxxiv. 



>»9 
EPlStOLA XXXIX. 

IncomparttbiU Htroi 

ttUGONl GROTIO,!] 

dt omni Erudaionisgtmrtfummt thmto, ' 
J)omtno ^ Fautori megnQ. 

Hamburgura,' 

Nobilijfime ^ Magnijict Vomine , 

■TjOft tot experimenta femper fimilis fibi 
"t Humanitatis Tuse reiigioni mihi cratdu- 
ifcitare amplius, an migrarem modejUa fines , 
fi inficetis Uttcrls Tuam Magnificentijm in- 
quictarem, & ftudiis noftns porroutfjftum 
vclis peterem. Ut enim antidhac jullus ille 
mctus ab aufu ejurmodimanumabllinuit, fo> 
re, ut indignareturMagnif. Tua,fpeifuperbi'i 
qua refponfum breve inter magnificas pluri- 
mas occupationes exfpe£tarcm : ita aUam 
»«»c mentem dat divinarum Vtrtutum Ge- 
mus, quimagnum animum non cumfafttdtOi 
fed incredtbiU affabtlitate mtfcutt. Tribuno- 
rum olim pUbts , qu^e fanBtJfima apud Roma- 
nos poteji/u erat falva Republtca , no^iesdieS' 
gue popttli ad fubfidium ades patebant. Sic" 





I 



I 
I 



I30 EPISTOtA XXXIX. 

Magnif. Tui aditum permifit mihi & aliis, 
quiciinqueye-yfr^ artis fruSfum feSfatites ad- 
verfus harbariem, qua invoivimur, & ftu- 
diorum remclligines confiliis & indagare 8c 
juvari defideramus. §ltio quidem femper ti- 
mde^ ut in religiofis decet , fum ufus; nun- 
quam tamen fme magna voluptarc imo uti- 
luace, nunquam non do^ior fa£ius t five dc 
meditatis ad Magnif. Tuam referrcm , five 
crenara fuggereretur occafiodincrendi. Qiia- 
le iliiid nitper de Satura, oraculi vicemmihi 
acceptum. Nec tamen pofl*um, quin remo- 
veri poftulem unicum adhue, qui me impe- 
dit, icrupulum. VideturcnimoriginemGrs* 
cam probare vox Satyricon , quomodo Pc- 
tronius & Martianus fuainfcripferunt, & lit- 
teris & terminatione Graja. Ut Satyricam 
levitatem Auguftinus de Civ. Div- alicubiSc 
alii. An ergo Saturicus & Saturicum fcri- 
benda , damnandufque antiquitatis confen- 
fus ? an verp iftam finitionem non iplorum 
au6torura, fed Grammaticorum, dicendum? 
Sed has curas inter parerga & lucrativasope- 
ras Jam habcre ccrto conftitui , &c Juris Civi- 
lis cognirioni ferio, quod nec T. Magrj. dif- 
fuafifle aliquando memini , me dare. Cujus 
principia, ut ca ab Imperatore facratiff. in 
inftitutionibus comprehenfa (unr, femel ite- 
rumquc lcgcndo pcrvafi : in dt-£5cili aucem 

di- 



BPISTOEA XXXTx. 151 

divortio ftiti aliquandiu ccepti itincris gref- 
fum, ex quo T.Magn. levi brachio liberare 
me pofle &: velle confido. Sunt in viris do- 
ftis & hanc artem mulrorum judicio dodtif- 
ilmis ] qui quocidianis difputationibus j quem 
morem in Acadcmiis ubique invaluiflc noram , 
exercendos ftudiofosputcnt, & in hanc rem 
Trcutleri & aliorumthefesin manustradant: 
Sunt qui maligne hoc genus traducentes ni- 
hil prxter Vegelii opera commendcnt & iilo- 
rum le£tione ucilius & felicius contineri nos 
Ecftiment abftineodo ab iftis» quxmaximam 
partem ingcnii fint lufus , & ubi magis de 
vcrifimilibus , quajque iiiwiw acuant, qium 
Juris tyroncm inftruant, ccrnatur. Scirc vc- 
lim ante natos illos, qua viatamarduura itec 
aggrcfli fint Viri magni, & anadalrerutrum 
harum neceflario alligandi fimus. Etcnim 
vcrum quotidicexperimur, noninominibus, 
in quibus difputantes fatigantur, ad verum 
fcopum eos oculum collimare, quorum ta- 
nien examini non paucorum controverforum 
decifio deberi fe fateatur ; Ec illce Vigelii re- 
gul3E, cxccpriones , replicK , duplic^ &c. 
vix vidcntur finc generica aliquali Juris co- 
gnitione utiUter adiri, oc dicam multa ibicx 
nuda Dd. opinione inculcari, qu:E difrcrnc- 
re fatis expedire a xvpi'*^ Jo^«<f & certifllmis 
H Icgum axiomatibus non qucat , qui illanim 
■ I 2 fil. 




r 

I 



232 EPISTOLA XXXIX; 

filvam non prius (ic pervagatus. Taceo iiii] 
quibus utriufque veluti feftx acies dcfcnfores 
adpartcsnosvocant, TuEMag, longe procul 
dubio quam mihi notiora. Ita compendtfa£fis 
aliis , Tuam Mag. oro demiiTc. ut Tuum dc 
hifce judicium, deque vcra , optima , rcgia via 
arcemillam Auguftxdivaeinvadendi, fencen- 
tiam, breviter ^ rotunde, qua fraciputfu- 
pra omnes qua ego unquAm eruditorum lo' 
quentes audi-vi , dexterttate poUes. perfcripta 
videam. Sic Mag. Tus lcvlopera maximum 
mihi beneBcium prazflandi materiam plenus 
bonce fpei obtrudo. Eandemcumomnifami- 
lia Summi Nurainis prote£Viont fidelifllme 
commcndans. Scripfi Lubecx, ubinuncvelut 
in fecelTu dego, notus pauciffimis , familia- 
ris nemini auc duobus. v 1 1 Eid. Febr. Ad 
An.Chrift. cb Id cxxxiv. 

T. Magnif. 

ad omnem cultum fervitiumque 
devotHs, i{ddi£ius 

J. Fredericus Grohovius. 

Si ei , qui has ofieret , repofcenti , aut M. DaiQCkm 
T. M, rerpQDfmn committet , bene adme cuiabicur. 



EPI. 



u 



JJ5 

epistolaxl: 

Clarijfmo df vere eximio Viro 

CASPARO BARL/EO, 

Profejfori publicot 
DANIEL HEINSIUS. 

S. F. D. 

Amftelxdamum.' 



CUriffim ej* amicijjime virorum. 
* TTldes, quam mea intcrcfle exiftimem, 

Y ut meprobemtibi. De Hiftoria quam 
petis, ita habe. Tulit ad me Haga pracftan- 
tiflimus Graswinckelius non totumopus, fed 
e«£(p«Aoi'j ea lege ut Mylio r ovtw» amiciffimo, 
remitterem, cui ^ Molino illuftrillimohacle- 
ge miffum fuif , ut fic obiter communicarec 
Bobis. Ad quem fcripfi , ut quam primum, 
il haberi poftit, totum ad memittcret. Ho- 
mo enim admodum inpatiens , qux placent, 
non libcntcr cx parte tantum Icgo. Ubi to- 
tum accepero, faciam , uc & ipfe , & Am- 
plifllmus Hoofdius , participes ejus mecura 
fitis. Scriptum nihil minus quamcontcmnen- 
dum videtur, nifi cum paitium ftudio abri- 
I 3 pitur 

• BcncvolentiaB tcftificatio. 



r 



I 



I 



1J4. EPISTOLA XL; 

pitur qui fcripfic' qdod in illo ordine nec 
noviim, ncc mirandum. Inrcrim, uC videa- 
tis , quam feftinem vobis placuifle , mitto 
quod accepi. Affirmare pofTum, qui divinas 
dotes tuas magis sftimet quam ego> eflene- 
minem.f Neque tam atai^yirig in terris, ago 
ut ignorem quantum tibi debeam, quitoties 
pracl^ra fcripta tua, hoceft, rarasgeramas» 
mecum infr alios communicafti. Satrapam 
Muydenfem, olim colui, nec quicquam de 
judicio mutavi , quod experietur, cum oc- 
cafio fe ofFeret. Ei interim ut me commcn* 
dcs, unice te rogo. ea lege , ut certo fcias 
cum amicos recenfebis , in eorum numcro, 
cui amoris conftantia ac admiratione tui ce- 
dam, rcperturum te omnino neminem, Ni» 
hil enim deprecor, qui femper dedioperam, 
ut & publice&privatim, fiidimpetrarepof- 
fem, bene per me efl!et , tibi. Cujusreitcftes 
phirimos laudare pofl"um. Casterum vel tem- 
poriscalamitas, veldiftrafta hominum exeo 
ipfo, judiciafcccrunc, utnunceocareamuSi 
cujiis lucem ac fplendorem huic Academix 
ereptum, fempcrdolui. Clarifllme virvale, 
&, utfoles, meama. Lugd. Bat. Anno cla 
Jacxxxiv. X Septembcis. 

Nominis tui obfervantiff. 
Dakiel Heinsios. 
EPt- 



E PI S TO L A XLI. 



P 

■ HhftriJfmo&CUriffmoViri) 

I HUGONI GROTIO 

I Exi 
f 



'35 



d 



Regina Regnique SueMci Legato , 
rarumfaale Prtnctpi. 



Lite- 



Excellentiffime Legate , 
comparabilis. 



Lutetiam. 
& Patrone mi In- 



TUasaccepi , 8c fumma cum voluptatc 
legi periegique, fed gonfcius mihimec 
nihilominusdemeritorum penuria, qiia: mihi 
abunde faiis fuperqueafcriberecandidusamor 
tuus, humaniori aiFe£Vu praEgnans, dignatuS 
eft : nec in tuis ad me folum cor tuum bene- 
vole aperuifl-i , fed tuis ad RcverendilT. Ar- 
chiepifcopum , ab ipfo thcfauri inftar habi- 
tis, abundantius vota , & defideriaamicacf- 
fudifti; fic enim literis perleftis, mihi fola- 
tii magni loco, referebat illuftriff. Prxfuli 4 
quo antehac reciprocas accepiffes , fi gravia 
quaedam negotianon interveniflent. Hocmi- 
hi I tibi fuo nomine figniBcare mandabar. 
condignas igitur ab ipfo gratias cxpedes , fed 
I 4 a 



I 



i5«- EPISTOLA XLT. 

^ me qui perfolv^ndo impar prorfus fqm vcl 
didisvelfaflis, nonaliatibipromicte, quam 
qu2E cor, & mens fincera, te digna cxcogi- 
tare queat. Qux hic tum in ptivatis tum in 
publicis agitancur » fi grat? fQrtaiTis tibi (int 
non gravabor inferere ; D.Rivius advocatus 
Regius recens librum de re nonvulgari, fci- 
licetj hiftoriam rei navalis cdidir. Et Domi- 
nus Seldcnus, qui te, fi ullum mortalium, 
fummo prolequitur honore , parac divulga- 
tionem libri qui diu latuit, de maris domi- 
nip; eK mandato Principis facit, nectantum 
clafTe, fed calamo pugnare decretum eflevi- 
detur; claflis ad prslium fcre parata, fedli- 
ber nondum pr^clo datus : D. Junius Biblio- 
thecsrius Rcgius e cultoribustuisnonpoftrc- 
mus in catena gracc4 fuper yob edenda totus 
cft } neque fe celabo eum literarum bonum 
aliqua rationefpeftet» mecodiccs MSS. non 
contemriendos, fcd ut &w(p«fi« x«aov ex Ger- 
mania advexifle. habes hic defignationem fche- 
dul^ notatam ; Unum denique reflat de ai- 
jus notitia temaximoperegauderecertusfcio. 
P. Anftrutherus jam Exl^atus , fi ita loqui 
licct, amplam fatis fortunam naftus eft na- 
tur:E non Regis dono; mortuo enim conju- 
gis fratre abfque mafcula prole polTeflioncs 
& bona hxreditaria inipfamdefccndere. Ul- 
tfrius tc a tuis negotiis non divcUam, Vale 



EPISTOLA XtlT. i^j 

vir incomparabilis, & mc amare ne denite, 
qui fempec maneo 

Juus in omni oficio parattjfimus 
clftns amicujque 

Samsonus Johnsonus, 

Londini xxi.Maji. St.v. mdcxxxv. li refcribis, Oxo- 
nii expe&abo Literas, hodieenimhincdifccdo. 



I 



E P I 6 T O L A XLII. 
Cltrijfm» Viro 

D. CASPARO BARL^O, 

cognatofuOi 

PETRUS CUNiEUS. 
S. D. 

QUod pro neccffitudine noftri veterique 
• amicitii fieri oportuit » fadum a te ab- 
unde eft , clarifllme cognaioruro} cum me 
fupcr funcre filioli mci folatus es noviflimls 
liceris tuis. Quo nomine gratias tibi ago ma- 
ximas. Q^od fcribis apudvosincrementaca- 
1 f pece 



w 



r 



I 



jjBr EPISTOLA XLII. 

pcrc pelleDi , vehementer doleo : cum rciam 
interefie Bataviae noftra: , ne porro florerc to- 
tius orbis commcrciis veftra definat civitas. 
Animadverfiones cenforis Daventrienfis in 
cpigramma tuum , quod fudseo Manafli Ben 
Ifrael fcripfifti, non vidi , & oppido pauci 
funt, quibus infpicere hic Ucet tam horribi- 
lc arcanum. Sedcamen, fiin vindiciis> quas 
mihi mifiAi, ben^ relataomnia criminationis 
capita fint , nse ille potuiflet ungucs conti- 
nuifle ab ifta pruriginc. Ego , cum Hbrum 
fuum AmfVcrodami poft funuscarifllmcEUxo- 
ris tuE ofFerret mihi Manafles vcfter , car- 
mcn illud , ut caetera tua omnia , cum vo- 
luptatc legi, neque in eo quidquam reperi , 
quod cflet Chriftiano indignum. Sed nec 
amicorum meorum, hominum eruditiflimo- 
rum, qui hic vivunt , & liberrime mccum 
loquuntur, ullusfuit, quialiquamhujuscar- 
ininis partem difpUcuifle auc fibi aut aliisdi- 
xcrit. Enimvero fciunt ilH, fcio etiam ego, 
ita te & vixifl^e & fenfifle femper ut nec fa- 
cram prifcx & incorruptje Ecclefis fidem , 
nec recepta pridem Chriftianorum fymbola 
temcrarc aut convellere ftudueris. Quarevel 
illorum vel mea caufanoneratopusiftls Vin- 
diciis.Et vcro exiHimant pleriqueex prajcepto 
Dei Dominique noftri Jcfu Chrifti ad officium 
iftius diftertatoris peitinuifle , fi quid illum 

ia 




I 



EPISTOLA Xin. .i,9 
in tuis verfibnsoffendiflet, epiftolaprivatim 
prius te monere atque animi lui exquirerc 
fententiam, quitm te per omnium ora rradu. 
cere publice. AutOrcm omnes , quotquut au- 
divi, 8c inter hos etiam Iheologi, credunt 
efle Vedelium. Placet autem ommbiis 8c mi- 
rifice laudatur ingenua illa in vindiciis &ro- 
tunda profeflio, partium ducem aut feftato- 
rem te nec publice nec privaiim cfle: Anti- 
trinifariis faviflc nunquam : credere te fola 
fide in Chriftum fervari , quotquot fervantur : 
de meritis & fatisfaftione Chrifti, & rurfus 
de impiorum morientium pocnispervcrfaSo- 
cini dogmata miniraetefequi: Ordinurafce- 
deratorum decreus paruiffe , nequc auf pa- 
trise tuK, aut Ecclefiarum, qu^ publice vi- 
gcnt, turbare paccm. Equidem ego arbitrot 
non modo ad ftabiUendam fed ad augendam 
ctiam i^hh^Ut tux gloriam criminationes iftas 
anonymi prxcefliflc: &, fi quidforteinSca- 
zonte tuo alpere inconvitiantemdlxeris, to- 
tum hoc, quantumcunque eft, dandumcflc 
juftodolorituo. Vale, Viramiciflime, cum 
liberis tuis, quos verbis noftris falura. Lug- 
duniBatavorumii.Septembris 1636. 

I 



E P I- 




I 

I 



I 




E P I S T O L A XLIII. 

Dhftrijfimo Dmino, 

HUGONI GROTIO, 

B.egin^ Serenijjlma & Regni Suecici legato 
ad Chrijiiamjfmum Regem Galliarum, 

Lutctiam Farinorum. 

lUufiriJJime Vomtne. 

Uas nono JulJi fcripferas , eas demum 



a 



►ix.Oftobris accepi a Vander-Burchio. 
Tantac morE caufla eft, quod casliterascum 
crudito Philolai operc cifts fuae incluferat: 
nauta autem RhotomagenHs, cui hanc com- 
zniferat , tam fero appulerit. Hcfterno dic 
Hortenfio legendum Philolaum dedi : qui 
valde eo capitur. Ac Blauwius excudcre eft 
paratiffimus. Idem excudere avet A'v(i(iAflj'/flHr 
tuam, fed conditione hac, fi placeant typi, 
quibus ufus in tuo de Jure Belli. Majorcs . 
enim non haber. Maimonides filii 5 (^«MMtp.V» 
poft menfem , ut fpero , editus erit. E x cudun- 
tur & noftra, dc origine 8c progrcflu Idolo- 
latrix. Ringiiur Meurfius, quod pofttrien- 
nii mocam necdum fua orfus fit Blauwius. 
Fior. 




EPISTOLA XLin. i^f 

Prorfus ei injurius eft : fi non alio nominet 
faltem inedita tot retinendo , eumque fiuftran- 
do pretio co quod ex dedicatione a magna- 
tibus in Dania rediret. SalmaHus necdumre* 
verrus: fed ex Riveto intelligo, propediem 
affore. AUud metueram. Sed gaudco, quod 
nolit illis gratificari , qut in Galliis reman- 
furum fperarant. In filio tuo nihil vel nos» 
rel aliushic defideratquicquam. Lues, qux 
fuperiori anno plus minus duodeviginti mil- 
libus LcidjE abfumfit, vehementer fatisHar- 
lemi hoc anno graOata : minus nrbe noftr^, 
fic tamen, ut ante menfemunum alterumdc 
hebdomade toUeret fupra fexcentos : nunc 
long^ remifir. Siquidem intra idem fpacium 
infra trecentos amittimus. Heinfuis, ut fpe- 
cimen oftenderet obfervationum fuarum in 
Novi Inllrumenti hbros , philyram excudi 
curavit. Sed nondum contigic videre: nec 
fupcr eo laboro. Subinde fallor: fed vix ar- 
bitror illud hic fore. Jam fexennium eft , 
quod paratum fefe diceret ad cditionem. Si 
eft, qui fuit, non intra alterum fexennium 
id erir. Frxclarum eft ingenium , fed a ma- 
joribus ftudiis ad tantam rem non fatis para- 
tum, Scd ipfe viderit. Nihil mihi hic fcri- 
tur, aut metitur. Minus mahgnus effet: a- 
_ more cftet digniflimus utriufque noftri. De 
m iis, quoc ad Remp. hanc pertincni , qutd 



fcri- 




H> EPTSTOLA XUV. 

fcnbam? Aliunde illamcUus, potiffimunieT 
affine Rcigersbergio cognofces. Iliuftriffima: 
dominx , conjugi tu:E falutem a me , & meis, 
uti & optimis libetis. Amftelodami. Prid. 
Kal. 10. Decembris. 

lUuJiri ntminituo addiSiffimus. 

Gek. ] o. Vossius.< 

-"■^ Tm 

E P I S T O L A XLIV. n»l 

a 

CUriJfmDDeCiiJJimFirt i 

D. CASPARO BARL^^Q^ 

CONSTANTINUS HUGENIUS.'' 

S. 

SI Meteorologiam meam , ambitiof^ no- 
mini tuo nuper infcriptam , nondum ac- 
cepifti , minus damni elt » quam li te tmea: 
ad coenam vccaverint , raptum alio ex con- 
difto, Mudamputa, vcl ad Voilium , Wic- 
quefortium , Bakium , aut Vondelium, 
omnis hnmmes , qui fe prajiare ftitdent cate- 
ris animantibus. £t li quid fan^ Tabellarius 

fa- 





EPISTOLA XLIV. 14^ 

f tfapuit) jam in Myropolio legorgravis autor, 
vel turis fiperifqut fum cucullus , velfcom~ 
bris tunicas dedt moleflas. Sin tradidit hJc i\. 
luftrcs paginas, BarljEC mi, facinus, mehcr- 
cule, te dignum facis, & facri Codicis non 
immemori Icdore, (\\xifiulto non refpondeas 
in (tultttia fua. Anonymum fi iic excepiflet, 
dubitare poffcm , an non melius tibi conful- 
tumeficti nifiobftarcnc, qu:Enotaftiobiter, 
multi ponderis argumenta quibus cum accc- 
dant herculea illa, quibus, iacenite pugil, 
amentcmjugulafti,atqueade6merentem, (ut 
qui in facris , qu^ profireri fertur , voluit 
videri non legifle " , ;Usto|u' it» ^ *ut5 /aJvk) af- 
fero, &■ fatenturomnes boni, interftufletua, 
& amicorum, ne hoc impune ferret. Pro- 
ftrato, mihi deniqueilludere libuit, &cLeo- 
nem , ut apud Senecam cft, fabuU impetere. 
Facit huc Epigramma, quod incapite inve- 
nies nonnullorura , qux his addidi ejufdem 
farinae. Si infpicere fingula dignaberis, in 
caftris , vcl itinere omnia mcmcnto nata. ex- 
ceptouno, quoRcaliumalloquor, eximium, 
utnofti, virum, qui nunc ingcntisrci, & 
fua cura dignx , procurationem obit. In illo, 
& cxteris, futihsvenacmciEgeniumagnofccs. 
quo cum delcftari te tamen, pro humanita- 
te tua , profefliis fis , ctiam hoc xre , no- 
men aureum , quo me obligafti , diflblvi pa- 
tcrc. 




I 



"144 fiPlSTOLA XLIV. 
tcre. Loquor nuoc dc tot fele£tiffimis deU- 
ciis, quibus tu me partim , partim tuo no- 
mine , cujus ille verax 6r perpctuus prxco 
cft, Wicquefortiusimpertiit. Interillasquo- 
ties attcntionem pafco , rcpeto ejufdcm Se- 
necEE iuculentum illud , & fubado Aulico, 
aniubnlioratore, dignum: quocumque , zkt 
(nefcio nuncquoloco) octtlum miferts y tdti- 
ht occurrit , quod eminere fojfet , niji inter 
faria legeretur. Nobilis & arguta laudandi 
ratio. Ac, Amicc , fitclegat, nc hac qui- 
dem fibi fatisfaciac. de me , ut porro filerc 
pcrgas, fincere poftulo. Placet merenti px- 
na , prx encomio , quo me in ruborem agis ; 
dum anguli nimirum acuti cum obtufo com- 
parationem long^ venuftiflimam prxpoftere 
nobis applicas, RurfuSin verbaSenecxiropin- 
go. Acumen epigrammatibus mcis adfcnbe- 
re voluifti. Audi philofophum, c^teris, fi 
quidvideo, cxtantem, quaniumdecupreflb 
incer viburna lcriptum eft: Acttta-, inquit, 
funtifia qua dicis. mhil efi acuttus arifii: 
quadam inutilia ^ mefficacia tpfa fuhtttitas 
reddit. Hac arifta, quaU virgula, credc, mi 
fiarlxe, fxpuis me cafti^Oi £c fi quid cafti 
opportuni excidit, quod, mndum refrigtra^ 
to inventtonis amorej plaufum inventori eri- 
piat, alumde me inrueor, Sc, numquidme, 
inquam , mduo in arttfcii veternqfijffmt no- 
. dos? 



'EPISTOLA XLIV- n+r 

dos? Sed hxcSeneci item, m fallor, di£l:io 

cft: Nifi finemfacio, rorum hodie rccJtabo. 

Neqiieenimdiffitcor, perpetuo mihi obver- 

fari fapienciffimum mortalium , cujufque u- 

nius gratia taxtus otiari optcm , qnam nunc 

per iftud licet, quo mihi cum officio luSfan- 

t eft, qitiafemel recepto. Neque enim fc- 

i, cum in Caftris mequamdenfinimisoc- 

upationibus diftrahi clamavi , & hScnonni- 

hil venix apud literatos promereri. Solo lil- 

l^imobimeftriinvenio, ficftupeo, Scindignor, 

l^cripfine me vario fermone ad ccxvii. cpi- 

^itolas privatas. Adde rotam Ixionis , &: , qu.im, 

eoloci respublicameexerccat, expende: Ju- 

dicabis quam angufte tot epigrammata fede- 

' it; per quas rimas emifTa gracilitate futlni- 

nirum punxcriofjUt de arifta dicebamus. Sed, 

Jicetne, inquies, perdcftorem, cujus tu in 

I verbajuraiti , epi/iola, finifiram legttttis ma- 

Unum implere? Sane fitertiam invcnias quam 

►abmnocenii fervo fenex Aulularius popolcit, 

I jam occupata fit. Neque occupatior me ta- 

tJtncn; quiScifta me nugari tcftor inter, noa 

lijaufim queri, quot avocamenta. Vale tamen 

|;Tir doaiflime & vel hac etiam de caufa fi!c, 

t fic loqui definam. InPiftrinomso, Aula 

rrinapis, cId la cxxxvi. 

K EPI- 



1+6 



E P I S T O L A XLV. 



I 



f^rc AmfUJJimo ir Imemparniili 

HUGONI GROTIO. 

Lutetiam Farilior. 

REf^onfi hujus tarditatem cxcufarem, 
Vir AmpliiTime , (neque enim declt 
quod iuftrflime cauffari pofllm^ fi tua tan- 
tum interciTc putarem , quid rerum agam , 
ur memor rui vivam , intelligere, quantum 
publicfe intereft , omnium tuarum horarum 
tibi prohe rationem conftare. Iratas Mufas 
iemper habeam , nifi nunc quoque, cum te 
cngiro, religio fit literis re meis vcl tantiU 
lum interpellare. Scd cum inter creteras vir- 
tutes tuas fJngularis emineat (^quod }am non 
uno argumento didicObenignitas, neintem- 
peftivi ca^terarum reverentia hanc (cui Tu 
tanrum tribuis) minus advertiiTevidearipfe, 
eSque vcl eo nomine indignus ; hujufmodi 
(ermones in pofterummifTusfaciam. Gratam 
tibi fuifle qualemcunque oblervamiae ergatc 
mesc fi nificationem , quam affini ruo, cha- 
riflimo K.eygersbergio, tcfiatam effe ftudui 
(& teftatior certe fuifl^el , fi jnoca ejus hic 
Iqo- 



EPISTOXA XIV. ^7 
iongior) vald^ gaudeo. Ac quod tantiUurii 
officium ru tantt facias , quanti faccre te rc^ 
ftcs humaniflimxtuxlitera, non idfanemeta 
rici eft mei , fcd ruae fumma beoignitatis. 
JSon ea eft mea conditio ("qus tamen for- 
tafTe aliquanto amplior cfle potuiffet , fi id 
cgo agerem} ut magna poUiceri poflim. Ac 
hoc unum fanftc 8c ex animo poUiceri poP- 
fum, adeo me quicquid ego fum, tuum ef- 
fe, uc beatinimum me crediturus fim. quo- 
ties ira feret occafio , ut aliquid quod tibi 
gratum fit, agere poflim. Qiiod (i qui eroot 
deinceps e tuis , quibus has terras luftrarc, 
aut lingoara addifcere (aUt fi quid aliud hic 
«ft , quod iis ignoteini non efte 6 re fit ipfo- 
rum eric animus , ofFero tibi meas aedes H- 
bentiflime, quamdiu erit ipfis conimodumi 
imo nifi uniiis faltem menfis horpitium fnihi 
conccdant, (fi uihil quod obfttt) rtgerrimC 
me laturutn tibiprsEnuntio RevcTendiBimus 
Archiepifcopus (aijuS video te hbenter me- 
minifle in tuis gaudeoquc) idemque Domi- 
nus meus ac patronuS indulgentillimus non 
ceflat (^inter toc ac tantas Ecclef Kegnique 
curas) de lireris apnd nos novis quotidie 
confiliis beneficiifque bene mcrcri. Haudfa- 
cile credas quantam vim MSS. omne g\nus, 
Orientalium, Gr^ecorum, Latinorumexplu- 
rimis non Europx modo , fed & Afiae locis 
K z niaxi- 



I 



148 E P I S T O L A XLV. 

maximis, opera & funipcibusconquifitorum 
_8c congeftoriim, in publicam OxonienfisA- 
.cademix Bibliothecam nuper contulerit. I- 
dem & proela & novos typos GrrEcos (^nam 
haftenus rarus eorum in Anglia ufus) Lon- 
dini provideri curavic , ad multorum vcte- 
rum Grsecorum Codicum, qui hadenus lu- 
cem non viderunc, & a multis feu vertendi 
feu tranfcribendi fufcepti funt , editionem. 
jam Theophylaitus in Epiftolas Grxcus » tan- 
quam primitii futurar i^w &ii^ i' fiirSi') fege- 
tis, ante plures menfes ejus aufpiciis cxcu- 
fus prodiit. Etfi non poteft, quin jam pri- 
dcraexemplaria Lutetiam pcrvenerint , utjam 
Terum fit ad te mittere , haud tamen abs re 
fafturum plane credidi, fi Bibliopolx Lon- 
dinenfi mandarem , ut unum ad te curarec , 
ea nimirum conditione » uC fi jam tu unius 
es compos faftus, iftud ad Reygersbergium 
meum meo (bona tua eft venia) nominepcr- 
veniat. Valevirfumme, &amareperge, 

Tibi dedittjfimum 

, Mericum Casavbon. 

*■ Cant. VI. Kal. Apr. KS37. 



EPI- 



EPISTOLA XLVI. 

CASPARO BARL^EO V.G 

atque Eruditijfiftto. 

ACcepi, Barlxedoftinime, Epigramma 
nobik tuum, quodGeorgius Iraem vir 
abfotufx Mathefcos , ac mei amiclflimus ad 
me properandum curavitj de quo fileamnc, 
an gratias agamadhucdubito, cumhincgra- 
tiarum modus haud (atisidoneusqueripoilit, 
unde raetus ne videarfrigefcerc} indereipfa 
magnicudine fui tocum mihi peftus , tocum 
animum mancipar ; m3gnitudine,inquam , ncc 
pcenitet, cum verfibusillis qu:Eficiflimis, ac 
doftifllmis tantum a te mihi fueritcollatum, 
quantum nec affequi a R.cgibuspofl"em, gra- 
tiofiflimum nempe cakulum . quo de rebus 
meis ita cenfes, ut fcras ad fidera. En fi non 
Menippus, neque Icarus meis , id eft cadu- 
cis, tua faltem penna fublatusfubHmiferiam 
fideravertice. jammephemeride, quamlau- 
das accepti debitor, ni malim lucro apponc- 
re , bencficii Tibi rationem configno. 6 au- 
reum Epigramma ! ficcine pro ignoto Tibi 
Amico penetralia Farnafli fubiifl:i , momor- 
B difli lauium, ut mc cxlefti aula , quamviit 
R K } poe- 



r 



i^o E P I S T O L A XLVI. 

poeticeloqiiaTis, digmimjudicares : cumin- 
lerim tu cilefti illo tuo ingenio fi non im- 
niortalium aula t immorralitare faltem me 
laudiindo tam ncftarea laude donaveris : du- 
rabit nempe tuum hoc monumencum, dura- 
buntque cunfta , qua: literis tradis. Abfic 
adulafionis periculum , quandoquidem de 
omnibus fcriptis tuis loquor, tu feculinoftri 
verus Poera expergefafto Latinocarminevcl 
cum Vetcrum invidia canis, noftramquc x- 
tatcm, quod objicimus antiquE, unus facis 
ron ingenio detcrior i!la , non genio ad fcri- 
bendum , nifi quod &afyricus ait , proprer 
mille annos. Admiror beatitacem procurren- 
tis carminis, admiror fiio locoekftamdigni- 
tatem, quibus exundantibustu Carminapan- 
gis: 

/lutic charitas compkxa Lyra , nunc gran- 
dia tof ris 
f^erba intortafonu i & plenos gorgone 

verfus. 

Sed fane non Tibi ea me fpes, ut ad merca- 
ttirsE tamquam verfuram laudcm pro l.iude 
cogitcs . quando conturbem opus elTet fi ad 
compenfandum compellarer : quaproprer mci 
tantum in te vincula, quibusobligor refero, 
& corculum admiratorem virtutis tui. Si 
quid interim nottfa vajst promptitudo , tot4 
( < ■'* fruere, 




EPrSTOLA XLVn. 151 
''fpuerc j quod tam prceibus incenanter 3 tc 
peto, qiiam celeritare exeeururum qi-iicquidi 
jufreris me polliceor. Vale virClanlurae, S^\ 

IAndreac Argoli tui memor diu valc. FataMiil 
diexxviiii. Sepcembris mdcxxxvis. 



ExcclUntU lux tjtciefijfmm 

ANDREASARGOLUSin P^i j 

tavino Licxo Mathemacicus. 



E P I S T O L A XLVII. 



Ulufiriffmo Firoy 

D. HUGONI GROTK 



• SirmJJimx Rigirnc & Tiigi' Suicnrmn «iJo 
Chrifiiatit^mttm Rcgem Legata. 



I 

llkftriffime Fir. 

QUi lias ferunt, D. Rhode & D. BcitIk.' 
ringer> comites Palatini Principis , llle 
equcs Germanus , alter (ludiorutn Frmcipis 
Kftor , urerque eruditus & fama ittt IX 
fcriftis admirator ad dignicatcm tuam adi- 
K 4 tum 



L 



r 



1 



I 



151 EPISTOLA XLVIt. 

lum meis munire voluerunt. Etfi autem nec 
lua iofignis humanitas nec virfus illorumfin- 
gularis , cui folum judicium Sereiiifr Regi- 
Hx fatis magno teftimonio eft , indigos hu- 
jus pararii eos finerec : tamen nolui tam M- 
lam occa/iortem perire quin oflicium roganti- 
bus prcEftarem, & tibiave ferrem. Quemad- 
modum enim fi Pari fi is agercm , audior efTes 
Uno Kahfiifiva: fakitatore, qui te a(Te£laretur, 
deduceret, coleret, qm ex ore tno penderett 
€^ verba taa pro aternts praceptis reconde- 
ret: ita poftquam hoc noneft, dU^o.piwr Tiv^ 
inftar habeo, quod Itteris interpretiirus iden- 
fidem figna tibi dare pofTum dcvor.T fnturac, 
fi fascflct, mex prslcnrix. Epiftolanituam 
& conje&uras re^fs accepi pro qiiibus nunc 
iriinia gratias ago, quad fervemid ilkiftriori 
loco, cum illud munus, fi Deusfaverit cce- 
pEJs, publiccedemus. Omnesenimve^eOTe»- 
ier mihiprobantiir i prstcrduas forte,dequi- 
busproxime agamtecum & t a^iif>i)i<rii <rai ex- 
plorabo. Faftum enim cnm nuper Leidre ef- 
fem, iit apud Nic. Heinfium maximi virifi- 
lium, penes quemcx more diverrcram, ad- 
verfaria mea ad Thcbaida una cum fcheda cua 
nefcio quomodooblitusrehqiierim. Urinam, 
vif maxime, imperrare hoc a re pofTcm, uc 
me in gtatiam poneres apud aliquem crudi-' 
torumiUius lociquihiEcflucliacoiunr, ilve is 
. J ... clTet 



p: 



I 



EPISTOLA XLVII. 153 
cffec P.Purcanus: qui cum Uieras commuia^ 
re quirem & cognofcerc quid ibi auc edere- 
lur aut eHet noftrisinceptis juvandis. nam tc 

quidem vereor ne dudum noxam 

contraxerim. Fien poflet, ut aliquis rypo- 
graphorum Parinenfium, quod (olent, no- 
vam editionem Papinii cum omnibiis inter- 
prctibus iufciperct. Vellc auremutrexrusda- 
retur emendatior, quod nunc facile cfret mj- 
hi &curaregeftio, non alicujus lucriautglo- 
rioix, fcd publici boni caufta; nollem vero 
Diatriben recudi, nifi ut 3. me recogniia £c 
plurimis in locis au£ta eft. Suntetiammulti, 
qux nunc mutarcm: nec pauciora qux for* 
lunata illa editione practermifimus. in epicc- 
dioPiletilocumqui miferenosexercuit, nul. 
lusdubito nunc fcribendura efl^e; 

vitie modo cardine edulta ' f. 
Ne&eretendebat ju-venum fulcherrmM ille 
C«OT tribus Eleis unam trieterida lujiris. 

VUa adulta nihil aliud eft quam adolcfcen- 
tia. m 'Uitam laboralam alibi in Thebaidcell: 
vira , quK labore exercita eft. Ille ergo , iji- 
quit, juvenum pulcherrimus in adolefcentise 
cardine conftitutus tendebat neiiJere unam 
trieteridacumtribusluftris. In Abafcanti pie- 
tate itafcribendum eft: Palafhnis Jimul He- 
bratque Uquores- non Palalimi. & cft ta- 
... K 5 • le 



I 
I 



154. EPISTOLA XLVII; 
leloquendi genusjcujufmodi notavimusp 408. 
£odem carmine v. 330. dilliflguendumeft: 

Jlfc te Sidotiio velaDam moUiter ojlro 
Eximtus conjux (nec emm fumantta bufia 
Ctamoremque r.ogi totuit perferre) beato 
Compofuit i Prtfcitla , toro , (ml longior atas 
Carpere y nil avipottterunt vttiarelabores) 
Siccatam membris. Tantas venerabik mat' 

mor 
Sepit opes. 

ProtrepticoCrifpini V.61. legcndum : yam- 
^e altum moliris tter , e^' MS. SenenH, i, 
afduum, non i3/;o> ucvulgo. Ibidemv. 84. 

Jed te puer optimt cerno 
FleSentem jvjfts ^taliadiiiaparantem. 

MS. Sen, Ro. & Ven. ed. Fle^entemjufiis, ve- 
rifnme. i. jufta deprecatione. Sic alibi , jujia 
regare , &cju/ia queri in Propemptico Mcttii. 
Epicedioin Patrcm V.367. legcndum; 

Felix ille patrem vacuis circumdedit ulnis : 
Vellet & j E-lyJia quamvis infede locatum , 
jibripere > & Danaas iterum portart ptr 

Umbras. 
Tentantem ^ vivss molitum in Tartara 

greffus 
DepuUt infkrnavafesknfitvaXHiMif. 

. Vul- 



r 



E P I S T O L A XLVII. t^f 

Vulgo pcflime diftinguitur hic Iocus& legi- 
turinepte, J>tt«ltt Ef pkira funrejiifmodi, 
quam uc tempore tuo abuci recenfcndis illis 
audeam. Eciam atque etiam obfpcro te, uc 
hanc petitionem meam cur^ habeas , nifi gra- 
ve eft & de iftis, aUterfifentias, monere □« 
dedignerls Act.ipc quoquc fpecimen operis 
Cafauboniani. In quo miror nullas compa- 
rere adNic. Rigalcium cpiftolas, cum tamen 
cercum fit ex iis, qujs ad Thuanum ex An- 
gtia (criptas habcmus, plufculasiodcadprx- 
ftancinimum illum virum a Calaubono datas. 
Si nancifcendarutn illirum ullacopia cn:, ro- 
garcaufira, ut egregium opus noftrum hoc 
augmento juvarc ftudeas. Valc vir illuftrifli- 
me ac memento noftri. Hagx a. d. 1 1 1 Eid. 
Januar. Anno cId \o cxxxviii. cfuemtibi 
ttiifque publice prwatimque feltcijfmum ex 
ammo precor. 

Nomnis tui maxtmi 

eulior devotiffimus 7 

toHANKES FREDEKICUt GllOHOVIt;!, 



1 

EPI- 



E P I S T O L A XLVIIL 

Amflijfimo if CUriJfimD f^iro 

D.MATTHI^ ab O VERBERE. 

Liigd.Batavoruiu. 

Am^liffime & CUriffime Vir > Domine ^ 
Atnice integerrme. 

UT funt tempora , in qux ^eratem no- 
ftram incidere voluit rcrum omnium 
arbiter non dubito quin dc calamitatibus ^ 
anguftiis, quibus cum pcrpetuo ferc & ho-, 
dic inprimis confliaamur , plura inaudiatis 
quam velitis ; nec opus fit noftris literis in- 
dicari, quxpublicafamanunciat. Aprilipars 
haut modica Ca:farei excrcitus in has ditio- 
ncs tranfiit, 8c quamvis domicilium Acade- 
mix, oppidum videlicet noftrum, hofpitii 
prasbendi onere levatum fic , magnis nihilo- 
minus incommodis premimur, prxcipu^vc- 
ro infigni annon;E caritate, qus hodie tanta 
cft, quanta toto duodcccnnio , quo infclix 
hoc bellum duravit , non fuit. fed dc iftis 
plurajficognofcerccupis, referct, cuihafce 
perferendas tradidi , Nobiliftlmus &c Eximius 
ju- 



w EPISTOLA XtVIfl. ify 

juvenis, Fridericus aSteinbcrg, filiusErne- 

ili, qui quum vixic magni noftri Cornelii 

fiimmus fuit amicus, quia&meus; viregre- 

gia pietate, eruditione , virtute & prudcn- 

tia, propter quas do^cs ante annos xvi.a, 

Frincipe gc proccribus dignus habitus fuit, 

qui Proprinceps , (Stadthaller noftri vocant) 

crearetur. C^tcrum fru£tum ejus haut diu- 

turnum cepimus: nam fub initia metuum, 

quibus in x n t. ufque annum nunc ja£iamur , 

obiic, & turbis miferiifque, quibus patriam 

affligi' Deus voluic , ereptus eft. Filius hic 

ejus unicus, fane non degencr, ad vos iter 

inolitur, aliquamdiu in ftudiis apud vos vi- 

flurus. Exiftimavit e re fua fore, fi cius ad 

te mentionem ego faccrem. Qupd uti equi- 

dem denegare non debui , ita nihilominus 

adeo necenarium non pucavi; tute enim tui 

fponce in cds , qui i nobis veniunc , pro- 

penfo es adfedu : & huic ad commeudatio- 

nem fatis elTe poteft natum efle patre, qua- 

• lem dixi > & noftri Cornelii olim ijitimo. 

Neque tamen dcfunt, quibus ex (efc com- 

mendetur; qux vos ex rc ipfa quam meis 

verbis cognofcere malo. Deum autem oro , 

UE te tuamque lcQinimam conjugem 8c fua- 

viffimos libcros (quibus omnibus multam fa- 

lutem a me dici cupio) diutiffim^pnftetin- 

K coIumeS} &c ^h omni maloinforcunioqueim- 



mu- 




258 EPISTOLA XUX. 

nmnes. Vale fcliciter. raptim ck Acad. Ju- 
lia, Kal.JuD. cl3 [o cxxxiix. ; 

Tuus 

Sluantus §luantus antiquafdt 

Georg. Calixtus. 



E P I S T O L A XLIX. 
Illujlrijfmo yiro 

HUGONI GROTIO, 

SereniJfimaReginaUs Mdjefiatis , & Regni 
Suecta Legato ad Regem Chrtfiiamjfmum. 

LucetJam Parif. 
Illufirijftm Dominti 

aUod epiftolium hoc una cum Vellejo a 
ime cdico tibi mittam, non tam abarro- 
gantia uHa proficifcitur quam obamoremfir, 
quo fcmper parentcs adeoquetotamfamiliam 
noftram es complexus. Gemmum mirto ex- 
emplar quo alrcrum des amicorum tiiorum 
alicui hujufmodi ftudiorum non incuriofo. 
quid 



I 



I 



^^EPISTOLA XUX-" 

^uid 2 me fit prxftitiim in nova ejus cditio- 

nc noneftnoftrKcenfurEjCumratto fffpefal- 

lat adolefccnces. Mktebant (xpe veteres ad 

iraculum Apollinis Delphici fcifcitatum de 

;bus dubiis quo quid faiio opus eflct co- 

fnofcerenc. Similiter & ego, domine illu- 
riftimc » imraculo omnigcnx cruditionis 
hafce qualefcunque primitias judicii tui fa- 
cio: quas fi non omnino ditplicere animad- 
vertero i animiim ad majora tentanda addes, 
Siquidem julium C^Efarem jam aggrenus fum. 
Non afpernandam operam in aliquot jam li- 
brispofuerat fratermetis Dionyfius o /^«xitpmc 
Mihi dc c.-Eteris, ac prsccipue fcriproribusiis 

fui adnefti folenCpertexeretelamcft animus. 
,o autem melius ad hanc provinciam fub- 
cundam fum animatus , quod oaftus fim h 
Palatinis, atqae aliis JVISS. l&S^qnesvarian- 
tes ab propinquo meo (nam matrisconfobn'- 
nam habuic uxorem) Jano Grucero V. C. fi- 
de optima ad marginem codicis annotatas. 
Neque ejus rei leftorem meum Hnam efle 
ignarum. Qiiod fi quis eruditorum in GaU 
liis, monitucuo, fymbolam cooferre volct, 
jion is fucro, qui laude fua quednquam fiin 
fruftraturus. Deus te, illuftTiflirae Domine, 
cum faffliliae tua:, ac anMcis, Cio his nobis 
ctiam admtracoribus & cuitoribus tuis) tum 
Tcro regno Stteoe per te flonatiarii atque 
•" adco 




-,6o EPISTOLA L. 

adeo univerfo orbi Chril^iano , diiitiHime fal- 
vnmacforpitemconfervet. AmQelodami clo 
1d cxxxix. Pridie nonas Junias. 

Bhjlriffimi) mmni tm divotiffimus 

GERiKDUS VOSSIUS GeR.F. 



EPISTOLA L. 

Hhftrijffimo Viro 

D.HUGONI GROTIO, 

Sertnijf. Regina & Regni Suecorum ad Chri- 
liianiffimum Kegem Legato. 

Lutetise. 

Ilhjirifjtme Domine. 

INfigne amoris indicium poflrcmx tux a. 
d. xiv.Kal. Marr. dat;E mihiprsbuerunt, 
qux comitate tua Futeanis f ratribus commen- 
datum me nuntiabant. Non fufficio exfol- 
vendis gratiis prxfertim quum excufandum 
habeam potius , quod tam fero beneficium 
tuum 



1EPISTOLA L. i6i 

ttiutn agnofcam. Id tamennnetilMculpamea 
contigilfe velim recognofcas. Ego enim fta- 
xim ledis tuis dmilia vota in unum conjun- 
gere feftinabam. itaque ad illos fcripfi, tihi 
"grntias egi. Eas commifi Brimeo VofTii affii 
tii, Fr.Jimii nepoti: qui tum inGalliamitct 
afFc£tabat , 6c ultfo hoc officium ofFerebat* 
Poftea didulit ille profe£tlonem in ^Eftarem 
anni fequentis: Cgoque measadbuc inSelan- 
dia morari ante paucos demum dies nonfine 
ftomacho intellexi. Q.iando igitur ille faltus 
obferptus fuit , nunc repeto pulcherrimam am* 
bicfonemj & audeo a te petere, uri inclufas 

Iin fidem commendarionis juoe P. Puteana 
tradas. Accipeetiam Epiftolas Ifaaci Cafau- 
boni tandeni .a lenriflimis operis ad umbili- 
cUm addii£tas. Amabis, credo, laborem no- 
ftrum & pietaterti inmanesvirimaximi , rle- 
que enim aliunde in hoc opere laudari me 
pofTe confireor. Qiianquam hon fuifTet fortc 
cujufvis, eam editionem dare: adeo in apo- 
eraphis ncgligentia defcripforum mulra cor- 
nipta, prcecipue in Gr^cis, &irlftarSibyIla; 
fbliorum erant. MififTem pUira csemplaria , 
frd oppido pauca i typographo, ingratiHi- 
, mo pro hac bicnnii opera, 3cccpimusafnici& 
rfiffcrenda , quod L. ftipUlatus fibi fuiffct Ri- 
l'+e(us , priEcipuus auror bperis. qu.? tamerf 
nifum fi horiiini avarrlliino excorquebit. \U 
h lud 



r 



I 



i6i EPISTOLA L. 

lud cum rubore legi, fumptam a ce opcram 

quaerendo ex iis qui noverunt, 

fi Sratius etret fub incudem revocanjus , 
jideone ego effrons i »v<m£&)jt« & fatuusefiem, 
ut mea apud te, virumSc propter incompa- 
rabiles virtutes 6c ingentia in literas merita 
^ dignitatem denique iUuftrem numinis in- 
Jiar mihi venerabilem , gratia tam improbe 
abuterer , ut hoc peterera ? Non ea mens 
mea : fed quia pene fpes yifendi Gallias meam 
decoliaverat , rogaram ut alicui ex eruditis 
me conciliares, quicum commercium litera- 
ritm inftituerem j nequandomevivo& infcio 
opufculum imperfeSium Jine lima denuo pro- 
diret ; fcireque poflem quid ibi in ftudiis 
ageretur. Atque iftius voti quando me com- 
potivifti, iterum iterumque ago gratiaSj Ise- 
taborque impenfius, cum iwx Puteana:isco- 
mitata: ad me venerint. Ante omnia oro y ne 
toties graviffmas curas tuas veljic interpel- 
lantem benigne feras. Cupto fape ad te ve- 
nire mea hac obfervantia leviapignera. pra- 
fertim cum indies tot mon(ira nafcantur, tot 
ynytiw , qui allatrandis maxmorum viro- 
rum (interque hos tuo) nomimbus fua vili~ 
tati decus quarant. G^uos confirrao tibiodif- 
fe me cane & angue pejus , & ab hac infa- ' 
nia longifnme femper abfuturum. Vale vit 
incooiparabilis > rem bene gere , & gloria 
Tua 



EPISTOLA Lr. 165 

Tua fruere. Hagx poftrid. Kal. Nov. An. 
clo lo CXXXVIlI. 

IllufiriJJlmoNeminiTuodevotiJfmus 
atatem 

loHANNES FrEDERICUS GrONOVIUS. 



I 



E P I S T O L A Ll. 

Uluftrilfimd Virt , 

D. HUGONI GROTIO, 

Perpetuo regtii Suecia dd Galliarum 
regem Legato. 

Parif. 

yir AmpUpme. 

JAm biennium eft 1 ex qiioacccptis ^ tua Ex* 
cellcntia Literis relpondere debui , idque 
jurefummo: etenim fingulariscomitas, qua 
fefe Excell. rua demifit , ad Ittcrarum com- 
mercium cum impari inftiruendum, nullam 
morre me;c caufam admirtcbar. Verum quod 
nonnuUi fupinx negligentixaiTcriberent, or- 
tutn ex reverenria dignitatis tux; quam fine 
L 1 ma- 



I 



I 



164. EPISTOLA LL 

inanifefta caura compcUare non fuftineo; Ll- 
cet mihi id honori, imo glorix ducam, fi i 
viris ilhiftribiis refponforiasj ubi idme^EnoB 
mcrentur, accipiam. quas vatio eorum judi- 
cio opponere foleo , qui antiquitatis &: lin- 
gu:E Rabbinics contemnunt ftudia. fed uti 
nulla eft ignoti cupido , pariter nec re£tum 
judicium: adeoquenihilmiri> fiordinisiftius 
homines, in iis qux deHdia ignorare cogun- 
tur, pravo judicio csfpitent. Nihilo fecius 
in inftituto meo pergcre ftat fcntentia. Cu- 
jus rationcm lubenter viris cruditiflimis red- 
dere geftio : ideoque fubinde lucubrationcs 
jneas tranfmitto. quod facerem fiepius, ni 
obftarct lucri iUa fames , qux typographos 
ab oricatalibus excudendis averruncat : quum 
animadvcrtunt , facilius 8c majori cum emo- 
luroento, grammaticos, fcriptaeriftica, alia- 
que diftrahi, Qux ipforum indoles rae diu 
remorata fuit. Tandem alium naftus typo- 
graphura, primo notas mcas in Bertramum 
edendas esiftimavi , in pr.Tludium aUorum: 
iiquidcra , favente Domino , ftatim fubfe- 
quentur codices rcliqui de legibus, ante an- 
nos complures parati. IntereaBcrtramurana- 
per recufum mittere ei vifum, cujus judicio 
caderc vel ftare non detrcfto. qui hafcccumi 
libeUo defert , eft Tigurinus quidam , Jo- 
^AQiiss Henticu» Hotcingcrus : -juyenis ica ia 



EPISTOLA LI. 165 

orientalibus, inpriniis in arabicis, verratus. 
ur fepiiis ad ipfius fermones -ot>ilupucrim. 
De religione Arabum , ritibus, argumentis, 
cxceptionibiis ad rationes noftras, 'lifigua 5c 
limilibus nemo judicarc poteft melius. Ideo- 
que cunv hoc munufculo meo cundcm ad 
Exccll. tuam dirigere volui , quo Excellen- 
tiJE tucE (quod exoptavit) mnotefccret ; fi- 
qufdGm iis dotibus ornatus eft, quce viri do- 
ftilfimi favorem facile conciliabunt. hifceva- 
Ic, Vir Ampliffime : 8: porro humanitato 
tua complefterc eum, qui permancb- -l-'^ 

Excellentiavejiradiens humilHmta n 

C. L^EmperewkJ': 

. DalMm Lagd. Bat, )■ Kal. MafCti. an. parta; falucti 
1641. 



1-3 



EPI- 




I 



SAMUELI SORBERIO, 

SAMUEI^ PETITUS. 

S. P. 

Parif. 

QUod cxemplar mearum Obfervationiin^ 
^dedidifti, mifili, Cl. Gronovio noftro 
gaudco , ur & tc elTe in flagranti amicitiavi- 
Ti fummi: fed doleo te incidifleinodiumeo- 
rum, de qiiibus fcribis. Non poteras igno- 
rare mores illorum , vel meo edoftus exem- 
plo : fcis vctus illud , obfequium amicos, 
ieritas odium paritj quam fatius fuiflctruos 
premere fcnfus , quos cgo non jdamno inau- 
dicos , fed e re magis fuiflct tua nonnifi in 
amici fidi finu dcponcre: fi ^uis cft, qui ab 
omni partium abhorreac ftudio, in his ego, 
& quidem primis, nomcn profireor meum , 
quod & publice fum tcftatus , &: fcio non 
placerc iis , qui contcntionis funem ducere 
volunt> &canepejus ac angue piara fuyie«ToL 
/Sswriv oderimt ; ego vero cum iis non cxpo- 
ftulo, Sc fuo frui iudicio facile patior , ne- 
quc eoim ictum pttto T^««/iw «^«(pTij-ftw, ubi 



ne I 



I 



E P I STCrt-A XTt: i6f 

ne hilum quidem proficias. Mca tamen hxc 
eft infelicicas, ut cx eoordine, quitcvexat, 
paucos oppido , & vix totidem quot The» 
barum port^e , vel divitis oftia Nili , mihi 
noverim amicos , fed » '^^ovtU iwwox.^eii'^, quod 
fic fatum mearum obfervationum & an in fpon- 
giara incumberc infelices debeanr , nefcioi 
omnes tamen amici filent, unum tantumex- 
cipio, quem illx mihi amicum conciliarunt 
antea ignotum, amplidimxdignitatis virum 
Senatorcm Regium in Divionenfi Senatu , hu- 
manilTimum fum expertus , ut & eruditifli- 
mum, nec minus candidum : ei, quanquam 
kgeric & cenfuerit , mittcre carum excm- 
plar volo amiciti:E initxpignus, quarequse- 
fo te jube Lugduni curari unum 6 meliorc 
& grandiori papyro una cum Notis III. Gro- 
tii ad Evangelia & Voflii Libro de Idolola-" 
tria, fi tituli bene memtni, quas Morcllus, 
cum hic cflet, mitri ad me jubcbac pcr ept- 
ftolam, ita faltem in fe reccperat , ad Pige- 
tum, ni fallor, cui meas ad tc litcras infcri- 
bi vis; fafciculus hic ccramode ponetdcfcr- 
ri cum quibufdam aliis libris , quos pctit 
Montelius noftcr : Tu diligenter hxc cura, 
il me araas : nec animura defpondc , aderit 
Deus; cgo quoquc tibi non decroj quan- 
quam in tencbris vicam traham , & ignotus 
cruditis illisi qui tanto numero func Lutetix. 
L 4 & 



i6S EPISTOLA LTII. 
^ forteaningratus : quicquidtamentibipras- 
ftari a me jufieris, pro viribus pr^Eftabo. V". 
Cl. Codurcus noftcr ne verbum "qiiidem de 
tuo ncgotio. Omncs mex te falutant. Vale 
ini fili : Nemaufi a. d. iit. Non. Decemb. 
clo Id cxli. 



I 



E P I S T O L A LIII. 
Clarijfmo & Summo Firo , 

p. C^ASPARI BARL^O, 

Medicina Vo^gri & PhilofophUFrofeffori 
apud Amjielredamenfes Celeberrinto. 

Amftelredamf. 

S. Pl Clarijfime & Difertijfim^e Fir. 

GRatias ingentes & iterucn iternmqnein- 
gentes gratias ago pro feftivotuoacin- 
gCniofiflimo poemate , quo feftis diebus no- 
llris Thalaflioncm didafti. Sibeneficiiquan- 
tumvis magni prerium auget dantis facilitas, 
quale tuum efl<; oportec , quod aperram pe- 
titionem anteceflit ? Ego quidem quanti iU 
lud faciam, vel exeocognolcas liccc, quod 
non 



ISTOLA IIIT. 

non nifi cimidiflimo murmure illud optave- 
rim. quod rogare timucrim , quod auftori- 
tacem , vim &: n-«a«»«>-it(«/ incomparabilis vi- 
ri collegae tui pro me tibi aUegaverim. Qua- 
te etiam etfi ferius jamque perfeftis nuptiis 
vcnirec, & non prafenrem modo, fedjatn 
primis libaminibtis pcrfun£t(im Hymenjcum 
vocaret, tamen llatim typographo dedi, 5c 
vel tatdius tanto honore frui publice quam 
carere maluL , Me vcro etiam alia res acrius 
accendic ad xflimandumtuummunus, quod 
nimirum, ctfi Poeta non fum, diligenti ta- 
men leftionc & vetcrum & compluriumre- 
centium eo qfque profeciflc videor , ut de 
Vareegregio, cui non fit publica vena , non 
ineptc judicare poflim. Itaque tam doftos 
fenfus tam flucnces 8c rotundos verliculos, 
tot Venercs , angufto inclufas ambitu , tant um 
non adoravi. Praiceperam fane gaiidia, qu» 
tu promittchas : fed majora , quam experi- 
mento fenfcram , tui fecit vaticinii fides,. 
Tanto libsntius accipio pignerorque omina, 
qux tu dedifti , & quia caftam , decenrgm » 
facilem aptus fum, rem rariilimamtenereme 
CQn6tcor. Ferfuafifti.deniquptoto orbe nihil 
me pofiidere minus, nifi quodbrevicoarflra- 
ta fpatiotanta virtusnonexcludic amplexum, 
eoque plus habec miracuU&voluptacis. Cu- 

Ijus fidelis memoria non penes me foUim eric 



I 




I '7° 



I 



170 EPISTOLA LIII. 

cx fruftu , {ed ad pofteritatcm quoque per- 
tingetex prjeconio tuo , cumnonpoflintnon 
sternare, qux vifturis aEternum metris tuis 
transfcripra funt futuris fcculis. Non pote- 
rint haberc illuftrius teftimooium amicitix 
floftrx feri nepotcs , quam gauderc tc pro- 
vcntu gaudiorum noftrorum, &■ divinx erga 
nos benignitati in ncgotio, exquototius vi- 
lae dependet tcnor tam eleganter favere. Ac 
quamvis fciam ficri nonpofle, quinpofthos 
«xemplum tibi prxcipuc ptaufus tui non igna- 
ro roediocrium ingeniorum-conatusfordcant: 
tamcn illius adfeftus fiducia aufus fum ad te 
jnitterccarminadiffimillimatuis, hoceft, ma- 
la , qus nonnuUi ab eo , fub cujus perfona 
fcripta funt , profe£ta fufpicantur. Tu qt(o- 
cunquc ea loco habeas perindc cft , modo 
mc ames , qui nemini in admiratione tu^ vir- 
tutis ei ftudio tuK glori^ conccdo. Vale Vir 
incompatabilis. Davcntrix a. d. vii. Kal 
Fcbr. An. Chrift. cId lo cxcii. 

Nemini ttto devotijftmus addiHiJftmufque 

\, FitfioEKicirs Gkokovius. 



EPI. 



I 



E P 1 S T O L A LIV. 

C. B A R L .£ O. 

Clariffimt Vir. 

S^pius jam debeo & humanirati, & do- 
£irinxtuii femeldeberemcoftcndo. Non 
unas ad me mifilli ha£tenus litteras , & hu- 
pianitate rccreatus fum i mififti libros, & 
doftrina au£los. QiiiaDoftiffimus eras, non 
poteras non Humaniflimus elTe , laudem in- 
tcr primos xvi noftri adeptus. Qucm non 
rapiac Hcroica illa Mufa tua ? movcat Sua- 
da? bect Sophia? Nova in te incipiant coli 
ingenii numina, fi vetera delinant. Reddlit 
nobis , aut repr:Efentas , quicquid crudita 
Antiquifas habuit , &■ in una Urbe orbem 
univerfum illuftras. Dcfinanr cxtollere divi- 
tias fuas cives ilU tui, quos dcccs: amplius 
a te accipiunt. Dcces bonos e0e, & hx ma- 
ximi divitix funt ; Sapientes efle , 5c hxc 
ad crelum via. Si meo calculo racio conftct, 
cminere te inter opulentos dixerim, ac feli- 
cem cfle : mente pofiides , quod nemo arca i 
ac potes tua fortuni l-Etus efl^e, quinimiam 
^oa fedaris. Sane fi adfim , aureum illud 
]pc£t:us tuuminvadam, comple^tar, dcmuU 




r 



I 



171 EPISTOLA EIV. 

tis ofculis premam. His nunc dignam Gpi. 
ftolam tuam cenfui, verfefuavcm, ingenio- 
fam, amicamj dignumPanegyricum, quem 
divino prorfus carminc virtuti &: facrs pur- 
putac perfolvifti ; dignam etiam tam celc- 
brcm macronam , elegantcr & of^ciofe a tc 
commendatam. Ut enim Annae Rome- 
RiAE nomen legi , totus in LTtiriam datus 
fum , & hofpitalcm dexteram non renuenti 
porrexi. Nec mora » in Arcem , Sc magis in 
pcftus meum, venit, grata uxori me;e, fi- 
liabus, cotique familia:. Amare candorem 
noftrum, admirari amcenitatcm locipotuit: 
CEEtera fuo ipfa ingenio fecir. Mufam exce- 
peram , 6c tc Apollinem defiderabam : tot 
limul numina , quoc in Iirteris tuis nomina 
exprefla. Capax hic profedo Helicon 8c 
HooFDii, 8c HuGENU, & Catsii, 
& Heinsii, Vossiique: apci omnes, 
ut Helicona facerenc Sic Uido cogitatione, 
& oble£to animum , dum fxvo longoque 
bcllo dividimur. Pacis & bonarum Artium 
myftjE. Faceflant arma, ftudia noftra tran- 
quilla funt : pugnentalii, nofter nunquam 
potetit amor vioTari, Eram in Elogiis Au- 
ftriacis, Burgundicifque, 8c ad tc audeo af- 
fcftus nomine fpecJmen mictcrc. Inter Hi- 
itoriam ac Laudationem medius fum -, nifi 
^tramquc potius mifcerc vidcar. Rem nafrro, 

fcd 



EPISTOLA LV. 373 

fed brevitcr , & hx quxdam veluc Vmex font : 
orno, fcd lcviter, & hi velut colores. Noo 
debeo , uc fcriptionis mex ratio elt , ubc- 
tiusi non poHiim fplendidius. Elogia funt» 
6c hoc fatis , uc conatum meum , cerc^ mc 
amcs. Vale. Lovanii > ia Arce. iir. KaL 
Scptemb. «>. Idc. xlii. 

DoBrittie & Fama tua candidijfimas cultor 
Erycius Puteanu 



E P I S T O L A LV. 

Iriro CUriJfmo 
CASPARI BARL^O, 



1 



Philofopho ^ Medico & Poeta Summo , 
Fautorifuo. 

Amftelodam. 



AB ingenio mco abire hodic cogor , 
Cafpar Barlsee Vir Clarinimc , maxi- 
me fautorum , tibique literis meis moIeftu« 
cfTc. Nam haftenus quidemabepiftoliismic- 
ttndis rcdulo mihi cavi> quia plus faris alias 

fciQ 



L 



17+ EPISTOLA LV. 

fcio nugari : kd nunc ad fcriptionem me in- 
vitac neccffitas. Hcri per Uteras oblatummi- 
hi efl: a ClariJT. CalistO} ut prx6ciar fludiis 
iilii magnifici Viri Cancellarii Brunsvicenfis 
Ducatus, liberali fatis ftipendio, cettaquc 
fpe Phyficx profcflionis in AcademiA Jxiha, 
qu.? hodie ibi vacat , obtinendi. Me vero 
etfi non pauca aUiciant} multa tamen maxi" 
mc deccrrent. Nam ut verum fatcar, omni" 
bus diviciis aut ahis etiam fummis honori- 
bus femper docendi Academicum munusan- 
tepofui. Et hodie in eam reda£tus fum con- 
ditionem , ut de vitx gencre mihi cogaf 
profpiccre. At quando cjus provinciacimmi* 
nentesrefpiciscalamitates, qutbusego omni- 
no, fi iduccam. fum involvendus , non le- 
viter abhorreo. Inprimis autem me segre ha. 
bet confcientiz quam paffurus fum fervitus. 
Toto enim pe£torc in Remonftrantium par- 
tcs propendeo) quas uc filcntio cegam, per- 
pctuo vis mihi forec inferenda: &tamenali- 
ter vivere mihi vix Hcebic nifi fummomei 
periculo, 6c ahortim (candalo, Nam fi du- 
bitare me levitcr fenferint , vereor ne iratos 
etiam cos fim habiturus, quibus jam fumm^ 
amicis utor. Accedit quod ad Auguftanfi 
Confefllonisj corporifquc quod vocant JuUi 
fubfcriptionem fim adigcndus. Qtiod nefcio 
quomodo a me q^ueam impetrare. Vide> ia 
tan* 



EPISTOLA LV. 175 

Jynti rerviture ctiam ibi vivitur, ubi przd- 

[l^ue hodie in Germanis bona menslocumali. 

I iguem obtinet. Jam conliUo tuo, Vir Cla- 

I ^illime, me juves. Namque cum multo ma- 

I p:ima tibt debeam , nolo te inconfulto quid- 

[,|]uam aggredi. Obculi nuper} uti novifti, 

[ omnem operam meam veftris in hac regionc 

1 partibus: &c hodie ita fum animatus, modo 

' vivendi quzdam ratio huc fe(e ofFerat, noti 

: alibi me mori malle. Ante omnia enim mihi 

allubcfcit ingeniilibcrtas. Vixaufimmihipol- 

liceri in hacprovinciapublicum docendimu- 

niis; quum praeter teneminem habeam, qui 

vel me novcrit , vel proceribus poflit com- 

mendare. Et tamen haud aliud fortaflis eft 

munus, quo ego Remonftrantibus ufui efle 

qucam. NoUm enim iis moleftus eflc. Ad- 

do, quod tancum Amftelodami ad canones 

Dordracenos nemo adftringatur. An ab uni- 

ca ifta urbe omnem vivcndi rationem expc- 

£tabo ? Ubi pratcr te vix eft qui me amct. 

Optime fautor, qua;fo in medium confulc 

quid opus dz faftu. Omnis fpes mea in te 

eft coltocata. Dabit aliquando feoccafiogra- 

tiam referendi. Hodifc confiliotuofummein- 

digeo: maxim^ quando h veftigio vel hioc 

fit abeundum , vel oblatum illud munus lite- 

ris recufandum. Ita enim urget Calixtus. R 

levis hic raihi fpes affulgeat vivendii maliot 

hiq 



57« EFISTOLA LVl. 

hic apad vos degere etiam tenuius. Rogotfc 
vir Clariflime moneas mc literis quam poteS 
prima occafione. Urgeor enim. Interea con- 
Sciam quod reftat ejus operis, quod de ar- 
ticulis fcitu neceffariis condo. Vale optime 
vir cumomnifamiliatui, quamfalvereetiam 
atquc etiam rogo. a/.Junii. 

H £ B. 34 A N. C O N R I N G I U S. 



-i'_ 



Shy 



E P I S t O L A LVL 

A Monjiejtr i Monjieut 



GASPAR BARLj£US, 



a Amfterdam. 



MoNS I EUIt. 



COmme ma ctmofiU ma fait vifiter le ma- 
gazm de Vun de vos imprimeurs d'Am- 
jierdam i qui efi maintenant a Paris,fay 
rencontn che^ luy en mefme temps deux pre- 
cieux threfors. Le premier ejl te volume de 
•vos nouvelles oratfons; Et 1'autre ejt lacom- 
modite de vous tefmoigner par ce mot la htii- 
Se eftime quc jefais de iios excellens otivja^es 
de vers i ^deprofe. yayleuilyalongtempi 
vw {rtmieres poejits Latines al^ec tout k con* 



EPISTOLA LVL 17- 

Untemmty vwe wufme rcf/ r/trf ^zrfcr^^ 
tton dont mon iffrit €Ji czud: H « mw^ 
qu€ vous , c^ U kwfi Htzz^is i 'g^-i^ ■ ciir:'^ 
ne Rome dans Is fmreu £1 ^^^f c^^^m . c^ 
mefmejifofe dire dridn: ^ /t: n #*f -f £^ rrx - 
tement dans tntes ncs con fe r e mzt : ^ zm Ir ir. 
/> j/Tif ^ f 0ri^^ i/iMiJ U fvrze dr z-^ipfn fi: ~ ccc 
vos nouvellesdelicatefis , cf dac ^ie^m^s^azm^ 
leux agrcemens. Aujfj fmr^mii «^«rr J/ 
refpe£f t^ la deference qsitji ^ ixx xn.i n< : jIi^ 
fes rcndent aux voftres comme t .tmz 'i-vz 1- 
raines maiftreffeSy fay recte:L^ dttt'.: ivr-^c. 
ges FranfOiS tout ce tjuefay feu reivirjTrr tn 
unquart d^heure. Jeicu^lei rtr:nf- cr T^ 



aujjj ^•v/ *ttf-* uc -^vjirM t ^ff' ir-»M^^i u^ - n^ ^ .r^ 

deux geniestuteUiresde ntftre tct%tfi - /si- 
race & FirgiUm^a^jKtntd:: fkt y. %t -s::: tct 
mauvats pocte. Tet ^^ejeft::je r^n: i:t.ure 
farfaitement , &fai: r:etu ^efire :t^:i inc s-;^ 

Monfirsir 

f^oftretres^hunible ^ irei-afelrMsM 

Servitettr ^ 

De Parisc^ i^.Sq)tcoit>rc li^j. Si roof -Srr.rtz «rtw^ 
fiorerde voscotnmaDdeiDccs jc !og? k Vkh i Vt^c^^jt i^ 
Faubourg St. Marctl > pres da ?crci dt h ^jtatrx 

ChrifticnDc. 

M F,FL 



'7» 

E P I S T O L A LVII. 

JUuJlriffimo & IncmfnriiMi Firo 

D. HUGONI GROTIO, 

Sertniffima Regina ^ Regni Suecorum ad 
Chrtfltamjfmum Regem Legato ordinario, 

Parif. 

lllu{iri£ime Maximeque Virorum. 

Nlhil magis honorificummihi, quamvo- 
tis tuis tam bencvolis meam optionem 
in vitas ftaru collocando & matriraonium fe- 
cundari: coque rata fa£turum Deumimmor- 
talem &: confido & ex principiis ominor. Nam 
(quoniam verbulo de his cognofcere non vi- 
deris gravari, utpotc ttn^orojj-^gc favensmi- 
hi) hoc quidem adhuc jucundum, concois, 
fcecundum, (^ex a.d. vii. bid. Decemb. pa- 
ter fum} magnarum moleftiarum levamen, 
nec uUo ftudiorum inipedimento, experior. 
iilam delibcrationem texebant aliqiiamdiu 
furpenfam propinqui, quorum> avunculus 
maximus, Danix Regis confiliarius & cum 
maxime legationis ad Monafterienfem pacifi- 
cationem parsj aIterapudHolfatix6c3runs- 



t 



rEPISTOLA LVII. 179 
^ricenfem Duces , affinis fororius apud Ar- 
chiepifcopum Bremenfem eodem ifto norai- 
ne & dignitate confpeO^i ad aliavocabant, Sc 
large promictcbant. Scd literarii otii dulce- 
do 1 &■ quod mihi fortunam meam debere 
mallem quam per alios prcnfare , denique 
Belgii genius nimis biande mihjdudumcon- 
ciliatus huc laficem inciinarunt. Cujus con- 
filii nec poenitec hi>ftenus. 8c majorem fru-* 
£tum capiam, fi, quod ei primum debeo* 
tnunufculum per AmplifT. Sarravuim Excell. 
Tuic cradendum gratum fuilTe ccgnovero. 
Commentarium defigno de Seftcrtiis , quo 
conati fumus , temerario quidem fi eventus 
non refponderit , excufando tamen ob vo- 
lunratem bonam incepto, nonnulla ejus ma- 
teris fatis anibigua planiuseKplicare. Q.uani 
difficile id fiieriE pofl: tantos Viros, quorum 
ipfa nomina quemvis fanum dererrerc pore- 
rant, cum tamen ipfi nec aliis ncc fibi plene 
fatisfacere potucrint , nemo non facilc .irbi- 
trabitur. Licct tamen fateri , non nnvitate 
tannim commenta nollrn nobis placuifTe, frd 
ipfa illa kice, quam principaliquxllionepo- 
fita Sc decifa multis aliis undique adfulgcn- 
tem mirabar. Utinam quid hic calculo luo 
queat probari! Sed xquum fatis judiccm fo- 
re vel poftrema tua fpondct epiftola, qu.ij 
«B femper foUtus, audendimilii ftimulosefli- 
M 2 ca" 



\ 



i8o EPISTOLA LVII. 

cacidimos admovifti. Laus faxc tua propria 
eft 3 quam in nuUo magnorum ^ quos nove- 
rim quidem , xvi noftri virorum tam mani- 
feftis indiciis deprehendi y ut (is df^rlw ^yjoyki- 

yayiiv «V io^ttv , quod de Valcrio Flacco Prifci 
Catonis commendatore dicit Plutarchus. Va- 
le & falve Vh incomparabilis ^ cumtuis^ &c 
publicam privatamque rem bene gere. Da- 
vcntrias a.d. v. Eid. Febr. cId Id cxliv. 

Blujlriffimo Nomini DJgnitatique 
Tua dicatiffmus 

J0HAKK£S Fr£D£ILICU€ GrONOVIUS. 



EPL 



EPISTOLA LVIir. 



R I V E T I 

Epiftola ad 
MARTINUM LYDIUM, 

Ecclejia Heufdana Pajiorem. 
S. P. 

Reverende ^y DoBiffime Vir , Frater in 
Chrip dtleSiiffime. 

QUod commendatum a me tibi Juvenem 
.Lambermontium promoveris ad hone- 
ftumilludmunus , gratias tibiago, eique in- 
jungo , ut ita fe gerat , ne vel me pudeac 
cum tibi commcndaffe , vel te eum promo- 
vitTe. Si exiftimaffem opus fuine viro littc- 
rato, non eum dusifTcm aptum ; fed fi hoc 
tjnrum qua^rant parentes , ut liberos pere- 
grinantes in Galliis comitetur . eos in lingua 
populari exerceat , curctqne ut honefte exci- 
piantur Sc habeantur, & expenforum ratio- 
nem habeat ne iis fraus fiat . fpero illum fa- 
tisfa£turum. Qiiod vero quarftioncm fpctlac 
g^uam mihi folvendam moves, eadem ii Re- 
M 3 vcr. 



I 

I 
I 
I 



xS2 EPISTOLA LVIII. 

ver. Cotvio Gallica epiftola , mihi fuit ante 
aliquot feptimanas propofua , cui paucis 
refpondi» cum ille petitioncm luam ar£taffet 
ad cxpofirionem verborum Pauli, ubi agitur 
dc natur:^ diftamine. Petcbat er^o ut indi- 
carem j quam exiftimarem loci illius genui- 
nam expoficionem i Cor. xj. 14.. ^* ^)"'"!; h- 
^xffv-i Cf*ik &c? Refpondi , qiiantum raemini 
fapographum enim Epiftolx non retinui} 
verfus illius fenrum penderea pr.Tcedcntibus, 
pbi Apoftolus agit de decoro fervando tam 
viris quam mulieribus in Ecclefixca^tu, funr 
damencum illud fubfternens, inier virum & 
mulierera eam e[Te differentiam , quod vir 
emineac & poteftatem habeat; mulier fubjc- 
Ba. fit ex ordinarione Dei &: naturce condi- 
rione, tanquam debilior & fragilior. Subjc- 
itionis autem notam Sc quafi velamen ene 
jntonfam capitis fyivam &■ prominTos crines. 
Mulicr enim apud ofrtnes fere nntiones, quo 
magis comara fuit Sc denfioremcomamaUiit, 
po magis commendabatur , id in prxcipuis 
rnulieris ornamentis plcrifque naiionibus de^ 
putantibus, Ea autem elt a natura diftata 
diftinitio, ut quod libertatisSc dignitatis eft 
indicium, conveniat viro i ut mulieri fub- 
jeftionis fignum. Unde il!ud confequens cli- 
cic Apoftolus, naturam tpfam docere i inde- 
corum efle viro corpam alere , nerope morc 



I 



EPISTOL A LVIII. x8j 

muliehrii ita uc inter virum 6c muliercm vix 
difcrimen appareat, in ilU fuperiori corpo- 
ris parte qu;E oculis omnium eft expofita. 
Ubi naturx nomen ufurpaiur de coquod ex 
communibus naturx principiis confequiturj 
& apud plerofque probatur, quamvis idna- 
tura direlie non doccat. Sic ad naturre difta- 
men referri debet quod vir vcftes muliebres 
gererc non debet, nec muUcr viriles; fed ia 
ipfis etiam vefttbus difcrimen fcxus efle de- 
beat. Naturam autem hic pro confuetudine 
accipi nonmihiperfuadeo. Hispofitisi qux, 
meo quidem judicio , clara funt j fi menfu-. 
ram fpe£temus, qux intondendiscapillisob- 
fcrvari dcbet, millapotcft certa prxfigi, fed 
pro ratione temporum , locorum , 8c perfo- 
naruro, variari poteft, ita ut tonfio capillo- 
rum viris prxfcribatur, modeftix ratio intcr 
Chriftianos habeatur, decoro tamen non ne- 
;gIefto, Qiiod fi qui accedant ad mulicbrem 
.capillorum , & curiofum cultura , 

Sint procul a nobis jttvenis ut famina 
compii. 

I*^aturaU quadam lucc , judiciique fanitate 
quam extra Dei verbum iple gentes commu- 
nemhabebant, virodedecorifuic , tnfiarmu- 
lieris coraam nutrire» moUefque & tffoemi- 
M 4 nati 



I 



I 



i84 E r I S T O L A IVUJ 

nari fucrimt habiti quiinGomscuItualiquam 
hfce dignitatis 5c pulchritudinis partemcnllo- 
cabaar. h\xc rcprehendi polTunt & debenf, 
ubi ^ modo fervando vin abetrant , & in 
exceflu peccant. Sed propterea non mihi 
videntur audiendi , qui in tahbus ita funt 
rigidi, ut fine acerba reprehenfione &c judi- 
ciorum Dei denunciatione, ferre non poninc 
morem ufitarum, etiam apud viros honeftos 
& gravfs, fi capiili teganc aures » aut pau- 
luhi ab OLcipite collum vcrfus protendantur. 
Ahiit tanrum excclUis & nimia cura, qiix 
yirum dedecet melioribus lliidiis nacum. In 
exceflibus autem corrigendis prudentia opus 
£i\ ffu>JM£-t«e«'Wj maxime cum mos aliquisob- 
tinuic in populis§ ne dum fcrupulofius talia 
iirgentur, qiice maxime corrigidebent, vitia 
clamanria ncgliganrur; & in eadem appen- 
fa ftatera , qure graviflima funt , inter mi- 
nima referantur. Hxc ell judicii niei fum- 
ma: quod fl ribiarrideat > grarum mihi eriti 
fi quid vero in co reperiatur non (atisdifcuf- 
fum , gratus ampIeiVar fi qui meliora profe- 
ranr. Siib pr:elo, ut audio , fudat Uiculwi- 
ta fuper eo diatriba llluftris Silmalii ad eun- 
dem Colvium, quam brcvi editam videbis. 
Deum precor ur m.igis ac magis te i» vinea 
fua non fcgnitcr laboranrem fuftentet , te- 
que omni benedi£tionc cum tuis cumulet. 
v Valc 



EFISTOLA LIX. i8f 
■Vale Hagx Cotnuis vn. Kal. Majas cla 

%0 CXLIV. 

^ Tum omni affeciu ^ oficio 

AndreasR.ivetus. 

D. D. Collegas tuos , & CharifT. Fratrem Marefchal- 
hitn, u meis verbis plocimum fdntes, me deviacies. 



E P 1 S T O L A LIX. 

yiloClerijJimiiPriifliintiJjimoqui 

D. CASPARO BARLy^O: 
SAMUEL SORBERIUS. 

\ S. P. 



Amftelxdam. 



x\ ftriftLimgravioribuscuris, derebiismeis 
compellare, qiias haud ita pridem pra:fens 
exporiii ; fed quarumnefubrepatoblivionoii 
iine caufa, ftimuhnte fcilicet renuicatispro- 
pricE confcientia , fiibvereri pofTum. Addit 
tamen animum "Avunculi raei Samuelis Pe- 
titi J vw /*«c»fiVi( nomen haud ignotum tibi, 
M 5 cu- 



is i 




i86 EPISTOLA LTX. 

ciijus praeclaros, litcratifque omnibus gratif- 
Gmos futuros in Flavium Jofephum labores, 
publici juris facerc percupio ; quandoquidera 
iriorte prxventus vir de genere humano tam 
bene meritus id mihi cur^c moriens deman- 
davit. Hoc autem raihi & multis bonis lu- 
ftuofiffimam funus contigit dum ante bien- 
nium ia HoUandiadego, nec mihi commo- 
dum nunc erit tam longum iter in patriara 
Nemaufum fufcipere , nifi occafionem nan- 
cifcar adolefcentum quorumdam deducendo- 
rum, qua ufos fuifie audioviros CL.&ami- 
citid mihi conjunftos Gronovium, Corde- 
fium, Bornium. Te igitur fummopsrerogo, 
Vir Clarifiime, ut quS polles apud Amltc- 
lodamenfium ditiores gratia , inquiras fedu- 
lo, an fub autumnum , velineunteverepro» 
ximo, voti compos fieri poflim. Quid for- 
taffc pr.Tftarera parentibus non ingratum , quo 
liberi, ingenui indole prsedici , prudentid, 
■comitate , rerum hun?anarum peritia , nec 
non pietate & virtutibus ornatiores domum 
rcverterentur, aliisjudicandurarelinquo, qui 
norint quara fincero afFeftu ad optima qu:E- 
^ue , pro raodulo ingenii a Deo conceflTi , 
fontenderim. Unde fanfe totum ferme qua- 
dricnnium vixi Lutetiar notus & charus viris 
(quo nomine gloriari [icet;'nam fumraisin- 
Botuifl^evirisiionultimaUus cft.) feculinoftri 
pri- 



EFISTO L A LIX. 187 

primariis , Grotio , Mcrfenno , GafTendo. 
Plura quid addam ? neque his majora qux 
proferam habco ■, neque fi haberem pudor 
inHtus prxconium laudum mearum ia(titui 
patcrerur. Immo adverfic fortuna: mahgnita- 
tem indc xf^imabis , quod reludante oris 
mei infirmitate , abftinere tamcnprorfusnon 
debui } ne deene mihi viderer , eo potifli- 
mum tcmpore quo nimis experior amico- 
rum plureis lingui fa£tiofos , at nihil pra:- 
ftare opera: j virtutem verba putanteis , uc 1p- 
cum hgna. AUa dc te ut fperem facit per- 
fpe£tus candor , & qu:E non poteft erudi- 
tionem confummatiflimam non comitari ia 
amantcs erudicionis humaniras prohxa , cui 
non lcvc momentum addet procul dubio fa- 

I vor quo nos AmpHfllmus Vicofurtius tuus 
profequi dignatur. Valc , Vir Clariflimc, 

I « mc tui obfervantiflimum obfcquentifli- 

f' mmquc redama. dabam Hagce Com. Eid. 
un. cla la cxt.iv. 



EPI- 



I 



i88 

EPISTOLA LX. 
PETRO CORNELII HOOFT, 

Satrapa: Mudenfi , &c. 

NobiUffime & Atnplijfime Vomine. 

INjuriam feci htimanitati & comhati taxj 
qiiod jam dudum nihil ad teliterarumdc- 
di: cum vero femel filerecxperam, perrej^i 
haftenus ultro , plane ut ilH, quibus res ti- 
mida auc turbida eft domi , pergunt turbare 
ufquc. Accedebat verecundia mea antiqua, 
agnatum tenuibus malum, qux me tancum 
depredic , quantum tua frons olim excitare 
poterat. Vicit tamen affc£tusin me tuus, &c 
imrnerira benevqlentia , qux rae ad fcriben- 
dum denuo impulit, ut negligentiimexculr 
pam apud te Iimul accufarem & deprecarer, 
ne facem illam tam gloriofx tux amicitix 
mea culpa extinguerem &c memoriam oblice- 
rarcm. Non enim fum nefcius, hanc mex 
venerationis partcm folam effe , qua ce pro-p 
fequi poffim. quare officiofa fortaflls impor- 
lunitate peccare volui, quam ampHus filere, 
poftquam mc femel in cenfumculiorumtuo- 
rum 



EPISTOLA LX. 189 

iam referre non es dedignatus. Etquomodo 
filerem apud te ? qui munificentia tua me roh> 
ties compellas» quoties auguftam tuam Hi- 
ftoriam aliaque fcripia volvo ac revolvo, 
plena nervorum & (piritus , in quibus nihil 
humile , nihil abjcflium 5 fcd omnia fiibh. 
mia, fohda, grandia, verbis 8c fentcntiisj 
abfque ullo tumore, & (quod rarumcft^ af. 
fcftatione. Me faneplurimum deleftant, lC- 
vantquc triftem folitu^inem , qua cum in 
hisdefertis Velavise regionibus coUuftor: in 
quibus (ut cum gratia popularium meorura, 
dicam) nihil invenias grariarum , fed cum 
fenticetis & ericetis pleraque horrida & afpe- 
ra; ut parumabfic, ficoekimexcipias, quin 
HoUandia nobis fit quafi Tibur , fic hic tra- 
ftus Sardinia. Ne taraen fomno aut Lcthar- 
go opprimar , facit fubinde confiietudo 8c 
familiaritas hujus ^ y^»[*f*xrt:pifti. D Francifci 
L-Martinii, coUegx meivicini&intimi, ama- 
Ltoris tui fummi 6: :Eftimatoris, qui te non 
' aliunde quam ex fcriptis luis novit abfen- 
tem: qucm fi parte aliqua praefentice digna- 
ri voles , erit , unde novo nomine tibi fim 
obftriftus ; Non enim dubium eft,* quin 
duobus fis gratificaturus in uno. Vale Vir 
Magnifice , meque , ut cajpifti , bene- 
volentia tua compledri perge. Clariftimo 
D. Barlxo oiiiciofinimam a mefalucem, Da- 
bam 



^ 



i99 E P I S T O L A LXI. 

bam ia Vaeflen , An. mcocxlv. v. Id. 

Febr. 

Tua Nobilijf. MagnifcentU Studiofijf. 
^ objirvantijf. 

CoNRADus GoDD^us, Orator 
Ecclefiafticus in Vaeflen. 



E F I S T.O L A LXL 
PETRO CORNELII HOOFT, 

Satrapa: Mudenfi , &c. 

Nobiliffime ^ Amplijfme Domine. 
lUmance paucos dies in Hollandia eC^ 



G 



/ fem , nulia me lieritia niajor excepit» 
quain quod tantam apud, te vim habuiflet: 
commendatio D.Goddsi noftri, ut nontan- 
lum me priefentembenevolentiafummacom- 
pleftcreris, fed ctiam cumfcenoreabeuntem 
dimitteres. Certe quid unquam nos homuUi 
Tibi", Heros Virorum, reponere poterimus, 
prxterunum&quidemfolumanimum?Nam 
dum publicos haftenusteftes habuifti ubique 
jnonumentoriim tuorum , etiam domefticos 
acquiris humanitaiis tuae. Ego fanc, ut de 

me 



■ EPISTOLA LXI. 191 

mme farear, credo multos illicmercatoresnon 
majori denderio toto anno expe£lare ait- 
tiimnum (uum ex mari, quam egaolim ex- 
pedare folebam divitias 6c monumenta Hi- 
ilori:^ tuae. Qiiam cum vidiflem, & tacitc 
legiffem , quomodo fperare potui , me rc- 
cum aliquando in luce clarorum hominum 
tam feliciter locururum ? jam enim olim fan- 
do acceperam, pofthumum iHud opusfore, 
ut funt multorum aliae hiftoris. Itaque non 
poterat nifi cummortetuaoptarifruftuscjus. 
LQpod qui faccrctj cflct 

- Fa^opiuSj^fceUratuseodem. 

|VcI ut melius Bato tuus alibi ait 

/« fpijtjtjns herttn wreety enfchellemfch 
tegenfin. 

non cnim Belgica Latinis mifcere auderem » 
nifi Tu omnem iftam gloriam 5 Latihis ad 
Belgas tranftuliffcs, & majeftatem rotiusim- 
perii vindicafies. Ca:terum fi oculos tuos 
fubire audebunt pauca h.-Ec & verecundaejus 
fcrmonis carmina> accipe > quia facra funt, 
propter argumentum. Cxtera enim vix mea 
fatebcris, poftquam veftigia tua iniis(nede 
reliquis dicam} nuda confpexeris. Vale plu- 
rimum Nobiliftime gc Ampliflime Domine. 
Domi- 



h I 



r 



i9» fi^PlSTOLA LXIL 

Dominus noftcr omnium te diu fibi, tibi, 
8f tuis fofpitct Se conlcrvet. D.Goddxojam 
ab aliquoc diebus non affui , qui procul du- 
bio memoriam tuam j cum Clarifllmi D. Bar- 
la:i recordatione (anftam&inviolaram habet. 
Dabam 16+5. Calendis ifiprilis Stylo Julia- 
no, 

Nobilitatis ^ Amplitudinii tua obfervan- 
tijfimtis 

Franciscus Martinius. 
Paftor Epenfis. 



E P I S T O L A LXII. 

A Monjieur, Monfieur 

STANISLAS LUBIENIETZKI 
. de LUBIENiETZ, 



a Cretniechovie. 



MONSI EUR. 



JE refpons fuccinEiment a voflre belle ^ 
(ongue Lettreefcrite du G.d^Avril dermtry 
laquelle me fut rendue le i^. de ce mots de 
Jutnfar J-avoyeQrdtnairedeHoUande. Mais 
te grand circuit quUi a faliu que vofire lettre 

ait 



EPISTOLA LXII. 



'9? 



ait fait depuii Cretmechovie ou vous efiies 

n'a pti perffjettrequ'elleT/je fufirendueplufiojl. 

Klte c/l tres obligeante Monfieur , ^ non moms 

remphede piete que de marques de voftre eru- 

iiilion, 'a- lit la p/t^(fion que vousaves: defai- 

te cdmmifire clairehrent aux hommes, la do- 

iJntit Chrcfiienne dont voui faitcs profeffion. 

Ce q}}'^vojis en avcz avance de pojitif dans 

vofire Caiechifme imprijne en Franpis fera 

fans dov.te sprouve' He tous . cu de ta plnjpart 

desfidelles qtn cnt mtdite les SS. Efcrilures: 

e> pour te refie doritil a plu d' efcrire ie defiait 

dans vofire Lettre » itreccuroit peut efire urt 

ireu p-hts de dificulte' , '^ pnntipalemetit tou- 

f\bant ta divlnite' eternHie dii fil^s , ^desper- 

Vfonnfs de la 'Xrwite. Car pour les atilres que- 

yfiwns je penfc , Mbnfieur^ t/ue vous cj- moy 

t'/» demiurtrions aifermnt d'accord, ne pou- 

f^ant cjl>e dr l'/ivis^de ceux t^m dtfinJent la 

[ iecture de ta p^role de Dieti, pour fubfiituer 

) en fd piace ics legfndes , c^- les livres propba- 

\nes: qui avthorifen) par des fefieSi deschofes 

f *«; Tie furent jamais: 'qui adorent des creatu- 

l^yes mortdlcs a- perifjahles : qui mettent ta 

Tuperflition jvr tes autels : qm preferent les 

liradnionf dcs hommes aiis tradiitons divtnes: 

pui diminuent le culte duvray Dieu en faifanf 

Toiflre celiiy des fimnlacres vains ; ^ qut re- 

kivent les deciftons des veriiesi eterneUes, de 

N U 



b 



194. EPISTOLA LXa 

h boucht des hotnmes plu/iofi que des Oracles 
de la parole de Vttu efcrtte dans Vun ^ dans 
Vautre Tejtammt. Mais fur ce qu^tlfemble 
qu^apres avoir fi heureufemtnt remarque tuu- 
tes les beiles prerogattves de nojire Seigneur 
Jefus-Chriji , vous nefiames; te reconnotfire 
^al au Pere: d^ouvient, Monfieur ^ quUla 
dit luy mefme , mon Pere ^ moy ne fommts 
qu'un? d^oit vtent que la chair ^ tefang ne 
ief^auroit du tout reconnoifire fils de Dieu 
vivant? d^ que le fils de Vhomme & le fils 
de Dieu le voyent par des yeux difiertnts ? 
quoy que Vun & Vautre joints enfembte ne 
foient quunfettl Chrijl mert pour nous , e^ 
reffufcite pour nojlre jufitfication , p^r lequel 
toutes chofes ont ejle faites ? D^oit vient qu'il 
efi dit de luy mejmes en S.Jean 12:41. Ccs 
chofes, dit Efaie quand il vid la gloire dc 
celuy & par la de luy? Oit e/i queleProphe* 
te Efaie i farle de luy fur ce propos : II a a- 
veugle leurs yeux & a endurcyleiircceur:& 
N^en ce pas au 6. Chapitre de fa Prophetie? 
Ce qu'elje vous prie d'examiner tout dulong, 
& de confiderer fi le mefme le fils de Diett 
Jefus-Chri(t nofire Seigneur , n'eft pas defigne 
farce nom d'litcrnel des Arm^es? ^queles 
Seraphins criotent autourde luy Saii5t, Sainr, 
Saint ? ce qui ne peut efirt entendu en mon a- 
vis d'aucun autre que da grand Dteu qui a 
fait 



E1PISTOL A Ixn. T9^ 

fait U ciel ^ la terrt , d^ cependant <feft ce- 
luy la dotit il a ejie parle au lieu de S.Jean 
fus allegue. §luant au S. Efprit ttfu^t de di~ 
re efu'tl eft VEffrit du Fere & du Fits, pour 
matntemr qu'il efl: la troijiefme ptrfonne de la 
Jrtnii^, S-T>tcu mefme autheur de toute bon~ 
ne mivrt ^ Pere du fecle fntur. yeneffay , 
Monjieurt a quoy peut fervir cette dijferertce 
Je crtance a l^efgard des auires ChreftienSy 
dont lifmifle ^ue vous fatte profeffion : fani 
menttr it rien peut arriver aucu» hienj tn.ns 
beaucotip de fc/indale, ^ j'aprehetidf (fue con~ 
tre les tefmoi^nages fagifmts de$ SS. Bfcri' 
ttires , ^ cotitre les jentiments de tous ces 
Chreftiens Orthodoxes de t' Anlif^uite, vous 
avanctez, en cela des propojitiom bten hardies 
qui 'vous faffent pecher contrc la divim Ma- 
jejle des trots perfonnes i quifont mcejfaire- 
ment tnfeparabtes puisque le Pere nepeutejlre 
fans le Fits , le Filsfans le Pcre , ^teS. Ef- 
pritfans tous tes dtuxt e^ ceta de toute eter- 
riite', encore que tesjuifs neVayerit pasjibien 
compris par la loy, quetmis partii gracedon. 
nee par les feuls merites dufils, verbe devant 
toas les Jiecles. In principio erat vcrbiim, & 
verbum erat apud Dcum , &: Deus erar ver- 
bum, 6cc. ^ fatt homme par Jon incarnation 
dans cefein de ta Vterge Marie. Au nom de 
K JMtUt MonJieurt qn'une Ame ft fainte & Ji 
■ N 2 tn- 



w %^ 

■ inge 

■ vec 



96 EPTSTOLA LXII. 

ingenue que la vojire j n? fe de-vife point d'a- 
vec mus pourceregiiard: en ferons notis meil- 
le^n pvur eclairar beaucoup de difficultez qui 
fe rencontrent en tous ces niyfieres dont neant- 
ffiotns tl ejl impojfibh que nous puij/ions venir 
entiercMent a bout ? la portee de noftre vue efi 
bien courtey & 1'obfcurite' du fujet efi quaji 
impenetrable : joint que c^efi une grande Sa- 
gejfe , de s'en tenir a ce que nos Peres afiem~ 
bies: en tant de Conciles faintement convoquexi 
€n ont decide. Sur quoy jefims pour vous re- 
viercter de vos civilttez ^ de Vhonneur de 
vofire fouvenir y ^je fuis avec beaucoup de 
fncertt^ 

MONSl EU R, 

Fofire tres-humble & tres-obeijjant 
Serviteur 

' MlCHEL de MaROLI. ES 

'^'' Abbe de Villeloin. 

; A Paris lc M-dc Juin i6jo. 



•97 



EPISTOLA LXIII. 



3HRIST. UTENBOGARDOy 



M. D. 



Ullrajeaura. 






ECcc tandem fupra qium plurima imp^fl 
dimenta quibus undequaque urgeor, Vii;l 
Clarifl". datam fidem exotvo, liberoque, 
Tibi notum faciam , me uno & codem die^J 
duabus horis interpofitis , librorum fafcicu^ 
lum acccpifie, pertabellarium R.othomagenJ 
fem in quo Hbelli 4. tatebant a te comme-, 
morati, de quibus gratias ago amphflimaS| 
quofque ideo magnifacio, quia per re ctt 
rifque tuis ad me devenerunt : 5c epiftolaittl 
tuam datam 5- Jan. 165 i. cui fi:atim refpoiul 
lco. Opufiulorum Anatomicorum D- Riota^ 
;uram Tibi relinquo, rogoque iterum m& 
mineris. Lucretium noftrum GaDice vcpd 
fura valde probo , ideoque Tibi mi(Turu»j 
fum , cum nono hbro Gallico Jo. RioUni§\ 
hujus lemmatis, Curieufis recherches fur lesT 
Efcholes en Medictne de Paris & de Montpe*\ 
liers: in quo poftremo, miraberis infinitam 
eruditiflimi virile£l"ionem, rogoqucutquam 
primura rcdditus Tibifueric, incegrumper- 
N 3 le- 




igC E P I S T O L A LXIII. 

legas. Velim quoque fcias , me ApuleJHm 
tuum Pricai accepifle, de qiio gratias ago: 
raeque novam domum incolere , quam in hac 
viciniaemi, novem millibusaureorum : quum 
ad me fcribere voluens , eodem titulo quo 
coepifti perge, muTato tamen loco , & pro 
}a vie des Lavandures ^ fcribe, dans la pla- 
ce du Chevaiier du Guet. Spem mihi fe- 
cit Riolanus de Te , mentionem fafturum 
tn 2. parte fui Enchiridii : monebo , eique 
aurem vellam, ut ftet promiflls: nunctotus 
eft in concinnando traftatu de ufu emetico- 
rum, adverfus Chymiftas, quem ad editio- 
nem deftinat. Hic difleftum eft cadaver cu- 
jufdam latronis > in quo hepar finirtrum hy- 
pochondriumoccupabat , lienverodextrum : 
fuperillaindgni vifccrum mutatione, fituque 
exiraordinario , traftatum vcrnacuUim idem 
meditatur: quidquid in lucem emiferit, ad 
Tefedulomittetur. Sennertar/tLugdwnitnu- 
per edifum eme & Tibi habe : eft illa am- 
plifltma editio, eaque optima : hic Biblio- 
poli noftr: , liicriones turpiflimi & miferri- 
mi , male compadlos tres tomos vendunt 
27. libellis Turon. non dubito Tc Amjle- 
lodami viliori pretio eos habiturum : fed ite- 
rum moneo, eme & lege ; fi utrumque fc- 
ribis , non pcenitebic; author cft bonae fru- 
gispleniflimus, &omnibus Ncotericis, uno 
ex- 



TA^rs^ 



'99 



exc6pto FerneliOt anreponendus; Fernehum 
tdico, quem Stnnertus ipkxzn>\mm magnum 
l-fidus coluic , aliifque fingulis prretulit : cgo 
rvero eum habeo tanquam omniura artis 
noftra fcriptorum ducem & antefignanum, 
fi tres eximii principes prariverint , nim. 
JFJippocrates , Corn. Celfus , & Galenus , vi- 
ri pian^ Incomparabjles, & auro contracha- 
ri, quorum lcftionem fmguUs Anaromicis& 
Botanicis dcbes pr^cfcrre , omiffi omni 
iB^i^yiix., quac infcriptis Recentiorum, mul- 
tiplcx & nimis frequens rcperitur , maximo 
ftudioforum non advertentiumoffcndiculo 6c 
incommodo. Hiftoriam illani vitDC & fafto- 
rum Card.Rich. qua: Gallico idiomate apud 
vos excuditur, nonrecufo: cam inter dona- 
ria tua affervabn , eritque mihi femper carif- 
rimum quidquid mifcris imprimis vcro ro- 
go Te, ut memorem habeasanimumEpifto- 
larum Barlai. Brevurium illud hiftorta 
mfira GallictB a quodam Loyolita adorna- 
tum de quo antehac ad Te fcripfi , adhuc 
gemit fub prxlo : aliquot ejus folia dumta- 
xat vidi : aliis curis diftTaftus AuG:or non- 
dum potuit abfolvere: ubi in luccm prodic- 
rit, fi Tifai utilc futurum cognovero, cum 
aliis mittam , qux ad manum habucro, 6c 
quaecumque occurrenr. De purpurato, no- 
ftro Rcgiax Admimftro , nihil cft tam cer- 
N 4 rum, 



J 



r 



I 



200 E P I S T O L A LXIir. 

tiim, quam eum hic omnibiis efle odiofum 
aut rufpeftum ; patriic hoftem haberi 6c 
omnium bonorum , imo &c ipfius vircutis : 
•uiW/^dMfwjuxtaReginam 5 inmulta, finon 
omnimoda auftoritate , c^Jimtur etiarn Diis 
iratis , inttrea viHris provmcia ploras. De 
eyprefli fcminibusaTerequiiitis, aj^amcum 
amico & collei^a noftro» Cotanices profeiTo- 
re, D.Blondely & quid h retua, votoque 
tuo faciendum fuerit, libentiflime pra:ftabo: 
ut Sr de Sibanio odorato, de quoantehacali- 
quid audivi : quantulumcumque cft poftre- 
jnuiti iftud femen , fummi diciturcffepretii; 
videbo ramcn , &c tentabo , ut Tibi gratus 
elfe poftim. Cum aliis Hbris acciptcs quoque 
novum librum Nic. CavJJinit ex Loyolitico 
grege, de regno cf domo Dei, inquo multa 
habencuroptima, de conditionibus in R.egi- 
bus & fummis Principibus requifiris: unde, 
quia ipfc Auftor Mazarino difpiicuit , ex 
hac Urbe, Regina mandato , fecedere coa- 
ftus cft, & in Armoricam provinciam, exi- 
lii fpecie relegatus eft : fic cxilium patitur 
vir bonus inrer multos pravos, qui hic lau- 
le habentur&rerincntur. Dat-vemamcorviSy 
vexat cenfura coUimbas. Filius meus raajoc 
natu Doftorali laurea cft infignitus , &ordi- 
ne fuo pra:fuit quodlibetaria: quxftioni, de 
qua rcfpondit Baccalaureus : quaruor ejus 
Thq- 



1 



EPISTOLA LXIIT. xa. 

Thefcs in etfdem fafciculo invenies : ut & 
carmina qusedam in quofdam agyrtas & me- 
dicaftros venenato ililo non duniitaxac uten- 
tcs, fed & peflimis rcgrorum rebus miferfe 
abutcntes. Tantus hk nuper fuit, 6c adhuc 
viget aquarum per Sequana: alveum confiu- 
xus & concurfus , ex vicinorum fluminum 
nimia & pene inaudita plenitudine, ut toti 
noftrx Urbi fummum terrorem incufTcrit, 
validos pontes concufTerit , quocum xdes 
etiam ex parte proftraverit impctufuo, quia 
biduo quoquomodo imminuitur lente tamen 
Sc pigre admodum pro ratione neceditatis, 
& civium noftrorum voto. Aliud non babeo 
quodfcribam: vive & vale» mequeconftan- 
tem amicum amare perge, & Canteram no- 
ftrum cumpra:fentibusfaUita. Vale, virpra, 
ftantiflime. .^j 

Tttus ex animo 

GuiDO pATiNus, Bdl: Doftor Me- 
dicus Farificnfis, & Decanus Facultatis. 



N5 



EPI. 



^OS 



1 



E P I S T O L A LXIV. 

A Monjleur, Monfieur 

CHRESTIEN UTENBOGARD, 

Vo^eur tn Mtdecine. 

A Uttecht. 

DUm pergerem ad lllaftriifimum riram 
D.Thuanumy in Parifienfi SenatuPrx- 
lidem, inefa paucos dies hinc difccflurum, 
ot apud Foederatos veftros Ordines Legatum 
agat Regis Qoftri Chriftianifiimi , fortc of- 
fcndi virum optimum , Illuftriffimi legati 
culinx Pra^feftum jampridem mihi nocum 
quique bona fide fe mihi obftrinxit huncce 
fafciculum'Tibi meo nomineredditurum, in 
quo reperies femina cypreffij abietis ^ phyU 
lirhea, qu^ Tibi poftrema mei pollicitus 
fum. Promiffa mihi funt aliquot grzn^femi' 
nis ilUus Seanii trijlis jimbicani , noSfu oleu' 
tisy quas fi dcntur, protinus ad te mittam. 
Jnterca vale, &cmeama, mcoquenominc fa- 
luta viros Clariflimos D. D. Vander Linden , 
Mart.Schoockiumt 6c aUos fi quifint quifa- 
veant 



EPISTOLA LXIV. aoj 
vtfanc rcbus noftris, De Riclani obitu ame* 
hac ad te fcripfi. Va!c, 

Tuus in aternum 

G U I D O P A T I Kkl 

Parifiis, dic Jovis, i^.Mvni, t6^j. 

Legatus ille nofteradBatavqsDom.Tibsfir- 
nus, filiiis cft Clariflimi viri D.Jacobi Au- 
gufii thuani^ in Senatu PatiilenfiPnfidisin- 
fulari, qui obiit anno 1617- qi» ciim effct 
vir pfasftautifiimus ac eruditiflimus, fuitem- 
poris hifloriam confcripfic Latinam , ftylo 
elegantiiTinio, quinque tomis cditam Gene- 
vae: eft autem hxc cdirio omnium optima. 

Fratrem habuit legatus ipfemajorem naiu, 
di£tum Francifcum Auguftum Thuanum', 
Comitcm Confiftorianum , qui Li^uni ad 
Arartm oiwi anno 1642. ii.Scpt.^«^»Ctfr- 
dmalis Ricbeliiy pjjimi ^ mquijpm Tyran- 
niy qni tttinam Jhf/imo totius Europa eom- 
modo , eodem ipfo die quo natus tjl , mfelicem 
anitnam exhalajfet. 

A fex menfibus hic obierunt quatuor cx 
CoUcgis noftris viri praeftantiflimi, D. Car,. 
GuilUmeau , Renatus Moreau , Carolus le 
Clerc, ^JoamesRiolanus. Vale, «cmcre- 

da- 



r 



204 E F I S T O L A tXV: 

damantem, quod egregie facis , amare ne 
define. 

19. Martii, 16^7. 

EPISTOLA LXV. 

jiMonJieur, Monfuur 

-eHRESTIEN UTENBOGARC^ 

VoSfeur en Medecine , 

A Utrecht. 

MONS I EU R. 

Ih n'y a pas tong-temps queje vous efcrivts 
une lettre laquelle f addrejjai k M. vander 
Linden , Profeffeur i Leide , pour vous la 
faire tenir : dans icelle je vous rendis compte 
de mafante t ^ comment feflois forti £une 
grande maladie Vautomm pajfe : mais voici 
tine autre occajion y la/^ueUe eflfurveniiefort 
impinement k mon endroit i <^ a laquelle je 
ne penfaijamais , m'oblige adjourd'hui de vous 
efcrire derechef: Je ne doubte pas que vous 
nefachies^ Vaffaire toute entiere , S- fnieux 
q^emoi: c^ejt que M. Martinus Schoockius, 
vofirehvmii & fort f^avant homme , du- 
quel 



r 



EPlSTOLA LXV, 205 

guel m'ave^ autrefois , de vofire grace , frd- 
cure la connoi^ance «^ 1'amite', a fait un U- 
'vre de CerVilia, qu'd m'a fait Vhonneur dt 
me dedier , dont je me tiens tout glorieux^, 
maisje fuis tout efionne' de la bonte' quUl 'a 
eiie defonger a ntoii parmi tant d^autrerffa- 
vants ^ d'honnefies gtns qut font dans l'Eu- 
rope Latine : Cela me fait connoifire cdmme 
je vous ai tant plus d'obligation pour 'uofire 
hienveiilance & affeciion envers moi : auffi 
fuis-je en une nouvelle feine , de f^avoir ce que 
je pourrai faire a Vadveriir^ tavtpour vofirt 
fervice , que pour tefmoigner ma gratiiude i 
M. Martinus Schocckius: auqueljevousprie 
de fatre f^avoir quefai receu le 5. decemois 
prefent de Janvier » 1662. le pacquet de U. 
vres qu'it a eu la bontedem^cnvoier^ dansle- 
quelfai trouve devx Exemplaires dudit livre 
dc Cervifia , avec 4. autres Iraittez de fs 
fa^ony qn'ity aadjotifieZt ffavoir deEcfta- 
fi,4. de Nihilo, 8. de Fi^mento Legis Re- 
gix, 12. & deFoenore Unciario, 8. J'avoiS 
desja ceans d'autresTraittezde cemejme Au- 
theur i ceuxquifuivent. deKarengis,8.Im- 
perium maricimum, 12. Traftatus depace, 
it. Juhus Cnrfar, ii.defignaruris fcetus, 8. 
Je penfe navoir que cela ae fes {euvres, lef- 
quelles font toutes bonnes &Jfavantes : c'efi 
^ourquoije voHsfupUe treshumbtement de me 
don- 



2o6 EPISTOLA LXV. 

donntr advis des autres Iraittez qu^il petaa- 
voir compojez , de quelque nature oumatiere 
qu'ils foient y deTheologiet PbUofophiei Me- 
aecint, ou Politique ; carjefgaibienqu'ila 
exerce fon efprit dans toutes ces fciences , ^ 
qu'il y a reujji: voire mefmefofe vous prier, 
Ji ces autres Uvresfe peuvent rencontrer ; de 
tne lesfatre achetter, afin que je putjfe dire 
que je pojfede tous les Ltvres que cej^avant 
homme afaits : je fitis prefi de rendre au qua- 
druple tout Vargent qui aura efie' emploie' 4 
Jeur achapt , t^ encore d'y adjoufler par def- 
fus le marche', tout ce qu'tt vous platra avotr 
de defa: JSTotts avons ict in folto j les Opera- 
tions de Chirurgie de Franjois Tenerim, 
Chirurgien dii Roy : que je vous envoieray 
fine ces avez. Mais aujft faut il <jue foyez 
adverti , que j'ay aujji qtielques 'theles de 
M. Schoockius , dont voici les tiltres , afn 
que s'il s'en trouve d'autres , depais celles-ci 
que je vous fupplie de me les acheter. Fbtci 
donc celks quefay. De SomniQ. 1642. De 
Ideis. 164^. De Glacie. 1646. De hyeme. 
1646. De modo Vifioms. 1646. An in[ell&- 
£tus brutis attribui poflit. 1646. De conve- 
liienria orbis coelcftis ac elementaris prima. 
1648. De Difcurfu. 1651. De Acroaticis & 
Exotericis fcriptis Ariftotelis. iG^^i. De Ani- 
ma. 1,653. De corporuia natucaUum princi- 
piis 



IEPISTOLA LXV. 307 
^jis CDEiftimtivis. 1654- De numcro StcIIa- 
rum, prima. 1655. Iheuttnavoir faitheau- 
£oup d'autres devant & depuis ces temps^U^ 
fi vous les fouvez receuvrer , vous tn'aHigc. 
re^ de meles envoyer , ^ fen rendray telprix 
qu'il vous plaira : ^ mejvtes , il peut avoir 
fait quanttte d^autres petits ItvreSy four lef- 
^uetsje vous demander la meftne grace , dt 
me les achepter , & puis apres , de me les wn- 
voyer par voye commode. II eft fi f^avant 
^fi habile hommey que je feroisravid'avoir 
tout ce que fait, ^ en avoirbienpaye'. Mais 
fay encore bien autre chofe a vous dire: don- 
nez moy confeil U dejfus : il m'a dedit un beau 
livre, ^ w»'<z fait honneur : je le veux.re- 
mercter parefcripti &pareffet: queftesvous 
d'advis queje lui envoye? que le forte de pre- 
fente. an en Itvres ? en or? ou en argent ? eft 
ilvieux? eft il riche ? eft il marte? a-t'il 

Ides enfnns ? donnezi moy , s'il vous flait li- 
dejfus , voftre bon conjeil , que fay bien en~ 
yie de fuivre de point en potnt : mais je nt 
•veux point qttun (l honnefte homme trouve en 
moy de Vtngratitude y dantje ferois tres-mar- 
ri: je Vhonnore bienfort y ^voudroisbiena- 
voir le moyen de le ferois ; mandez moy , je 
vous prie ce que vous voulez quejeface en ce 
rencontre. 
NoHs ^'avons rien de nouveau io rc litera- 
riaj 



•«o8 EPISTOL A- LXV. 
-riaj tous nos Prtncesont bon appetit: URvf, 
■ta Reine & M. le Dauphm , Jbnt en bonne 
fante , Vieu merci. On parle tousjours du 
'voyage d'Aiface pour le mois d'Avrit, mais 
cela eft fort tncertam. M. Nic. Fouquet ,o\im 
Gazophylax nofter. ejl tousjours prifonnier 
dans ie Bois de Vmcennes : on dit qiton Ca-- 
wenera bientofi dans laConciergerie : c'eft la 
prtfon du Palais , qui eft praviominis: me- 
tuendutn enitn eftilUne tandcm indetrahatur 
ad ripamSequana;, indeque fcquatur fufpen- 
dium. 

CeKal.cieJaiivier, 1661. 

D'autres difent qm ce proces U de M. Fon- 
auet nefe pent pas juger Ji-toft ; qu'il y aura 
hien des oppofitions en attendant ; ^ tnefmes 
ily a deja un homme qui s'eft deciare' hante- 
ment contre M. Colbeir 3 Threforier du feu 
Cardtnal Mazarin : kqiiel Colbert eft reput/ 
^ eftime eftre le chef principal des accufa- 
teurs dudit Fouquet: cet homme qui jV/? de- 
clare, fe nomme M. Michan, qui a fait pro- 
teftation de vouUr ejlre perdu parfon coii , s'it 
ne prouve clairement au Roy.que ledii Colberc 
avote pour fa part plus d'onze milUons de U- 
l/res : celafait croire a ptufettrs , qne leprocede 
dela chambre de jfufHce pourra bten changer. 
On tient que le Cardinal de Rais a fait fon 

ec- 



IEPISTOLA LXV. 209 
'dccord: qfCil efi dans Its bomtsgraces du Roy: 
^ mefmts , qu^il tft tn eflat de revenir , ^ 
en favetir pltis grand qtiejamais. Dicam ver- 
bo, raagnjE multaeqiie mutationes & rerutn 
convcrlioneshicimminent: je neveitx pasdi* 

Ire de iui ceque Suetone a dit aiitrefois de Ti~ 
iere , en un certain bel Epigramme : 



— - - ■ regnabit fanguine multo,' 
Ad regnura quifquisvenit ab exilio. 



Car ce Cardinal ejl bon & genereax , il ai- 
me Vhonneury ^ le penfee aiijfi : ce defi4n£i 
Card. Mazarin efioit un vilain Italiea-t i»- 
fame ^ grand Tyran. Dii meliora ! mais 
en attendant mieux , dttes moy je vous prie , 
qui valec Voetiiis, DoftorinfinitKleftionis? 
EJl il vray que 1'onimprime i Roterdam , tou-' 
tes les Oeuvres du grand Erafme , qtii eji fhon' 
neur de vo/ire paisy ^ de totites vos Frovin- 
cesUniesi intelligoBelgiumfoederatum, cu- 
jus libertati Sc potentix maritimae audio An- 
glos, vicinos veftros , infidias ftruere, prx- 
iertim pro captura harengorura: malefitiftis 
nebuloiiibus, qui vobis tam agentibus invi^ 
denc: videntur ifti lupj devorarevelletotam 
Europam, quod bellc faciunt Loyolitx, & 
alii Monachi. Parce pefllmae me:E fcriptio- 
ni, imo piAurx: funt enim adhuc ex mor- 
O ba 



210 EPISTOLA tXVI. 

ba manus mihi Unguids. Valc , & me 

Tuus ex anime 

GuiDo Patin. 

Dafum Parifiis, dieMercorii, 19. Jan. 1661. 

E P I S T O L A LXVI. 

A Monfeur 1 Monfieur 

UTEMBOGARD, 



Do£feur en Medecine» 



M o N s I E u R. 



A Utrecht. 



JE vous ai par ci-devant efcrit le mois paf- 
le\ par la voie de M. vander L inden , tant 
pour vous donner de mes nonvelles, que pour 
vaus remercier de Vhonneur que m'avez pro- 
cur^ par M.Martinus Schoockius , qui a e$* 
la honte' de me dedier un livre de Cervifia, 
^ de m'm envoier deux copies , avec quelques 
auttes petits livres de fa fapn: je vousen ai 
a tous deux grande obligation , mats je vou- 
drois bten f^avoir tout ce qu^afait ce galant 
' hom' 



I 

r 



EPISTOLA tXVl. 2ir 

bommei pour ufcher de krecouvrer, onpar 
'uoftre inoyen i ori par qtielque autre : c'efii!e~ 
quoije vous ai aujjl prie par ma derniere , cJr 
vous y ai mdtquc les dtverfes pieces quefa- 
vois de luy : qui eft ce dont je vous pne encor 
aujourd'hm; comme auffi de me mander s'tl 
•vousplaijij qtiie/iceM. Marr. Schoockius: 
s'd enfeigne encor a^tiellment la Philofophie : 
qttel age tl a , s'il eji marie'i o' s'it a des en- 
fans: je voudrots bien pour tafcher de le re- 
compenfer de fa bonne volonte j ^ de Vhon- 
neur qu'il m'a faity lui envoier quelqtie pre- 
fent de def/i , foit en livresj foit en argent, 
ou en qudqtte autre fapn^ uc tandem agno- 
(cac gratum mciim animum. Je vous prie la~ 
deffus de me dirt finceremcnt voflre advis, 
comtne aufi de m'apprendre s^il a misfous U 
prejfe 1 fon tivre nouveau de Fermcntatione, 
duquel tl m*afait fhonneurde m^efcrire. ^iand 
il vous plaira me donner vojire advis furtous 
ces potn£is , vous pourrcz envoier vofire re~ 
ponfe a Lcide, chez M-vander Linden» qui 
me la fera atfemeut tenir : ^ en attendant., 
fi votis voicz ledit M. Mart. Schoockius, 
je votis prie de fafetirer de mes tres humbles 
fervices: commeauffia un autre honnejie hom~ 
me de ce mefme pats , nomme Anconius Deu- 
fingius , queje penfe efire iin Profeffeur et> 
Medectne j qui a desja efcrit piufiettrs traittez 
O 2 qus 



r 

I 



I 



212 EPISTOLA LXVL 

quefai ceans. & dans quelqties uns defqueU 
tl m'a fatt anjji Vhonjieur de me nommer ; fi 
Voccafion s'en prefente , je voiis frie de lui 
tefmoigner e> Imjaire connoijire le gre queje 
lui enfgay , & de iiu offrir mes treshumbies 
fervices de par defa. 

Pour des uouveiks de ce fais , je ne vous en 
ffaurots dire; la chamhre de Jujtice continiie 
toiijours contre Jes partifms: M.Fniiquetf/? 
toujaurs prifonnier dans le bois de Fmcennest 
mais on ne iui a encor rten dit.Je meportet Vieu 
mercii fort bien prefentement , ^ tiens ms 
fante toute rcfiabiie : tl cotirt ici un bruit 
fourdt que ie Roy d'Efpagne efi mort; mais 
cela nefi potnt encor bien certain. Onparleici 
du retcur de M- le Prefldent de Thou , vo^ 
tre Ambajfadeur : on dit que le Roy eji fort 
content de luy i ^ quUl aura V jimbajjade de 
Suiffet, jeluy enjbuhaite davanta^e i veuqu^tl 
le mertte bien. Vjle&mcama. 

7uus ex anima 

GuiDo Fatin. 

DcParii, cc S.de Fevrier ifiiSi. 



EPI. 



»'J 



I 



E P I S T O L A LXVII. 

Clartjfimo Firo , 

D. CHRIST. UTENBOGARDO, 

UltrajeOrum. 
Vir CUriffime. 

QUoJ tres meas ante hac ad te fcripcas 
felicirer accepcris , apprime gaudeo, 
ut ec de reftitutameavaletudine, proquame 
debcre fiteor gallum (tlfculapio. Popularem 
Tuum D.Gorfmexanimoraluto. Quod meas 
ad Z>. .yc^oof;fe;aM!irerasmiferis, gratiasago. 
Si refponfum aliquod ad te mirtat pro me, 
mittes, fivolueiis, L«(^i7m,ad Amicum no- 
ftrum D. vander Lmden : vel Amlleloda- 
mum , ad quemdam Parifmtim qui vocatur 
Siman Moynet^ habirantem apud i-Si/tji;. £/, 
fevirium, cjus Typographnri direftorera 6c 
Emendatorem, qui fmgulis feptimanis fcn". 
bic inhanc Urbemad ZvM^/. iWum Blfevirium, 
qui hic degitabaliquot feptimanis. Dclibris 
.A/.iyfAotfC^;*, fivchbellisquosnon habeo, gra- 
tum facies fi mihiredemeris: iUos habere me 
fateor quos fcripfifti, ncmpc DtJSertationem 
^oUticam di boms hccleJiajHcts : ut 6c Epi. 
O 3 Jlokfft 



r 



I 



214 EFISTOLA LXVII. 

fiolam ad Hornebeekium : cwmExercitationi- 
busfacris, ^ dePr£Ci{itaUi quosrevcraac-» 
cepi, munere ruo, per fracrem Authoris, & 
pro iis gratias egi per Epiftolam , qux fori- 
rafTe tibi redditanonfuit, nefcio anperviam 
perierit. Nunc vero quid novi moliatur 00^. 
Jler M. Schoockiust 5c an fuum de Fermen- • 
:f(if«»elibrumpra!lofubjecerir, autquidaliud, 
fcribes fi nofti. De confilio quod antehac a 
te poftulavi, qui nimirum cum Cl. illoyiro 
inegerere deberem, ur gracias illi agerem, 
dubium & incertummereliquifti : faciaoj ta- 
men , %c rem ipfam pcrficiam atque expe- 
diam, data aliqua occafione quam expeiVo. 
Veftratem illum Theologum, virum trucem 
Srcerebrofum, atquepervicacis ingenii, non 
amplius moror , nec in poftcrum morabor. 
Dii meliora! habetis enim opudrosut video, 
Sinones qnofciam ^ Loyolitas , qui res ve- 
flras non minus turbant quam noftri noftras. 
De nova editione Opertim Erafmiy fpestan- 
tumaflfulget, nec enim tantum Opus dici» 
lur inchoatum. Falciculum adornabo priuf- 
quam noftcr Elfeviritis in Patriam fuam re- 
vertacur; in quo rcperics ir.TV-uen/w Opera- 
tienes Chirargtcas , cum hjloria Ecclefiafii- 
ca Ant.Godeati: de CoUoquiis Ant.Oudin^ 
inquiram , &, fi proftent , mitram ut requi- 
ris. Geranii No^itiokntis pUnramhabeo: qui 
pUn* 



' EPISTOLA LXVn. ai<^ 

plantam illam mihideditj ejurquefemcn mi- 
hi promific, quod ad te mittamcumaliquot 
ferainibus mihi traditis , qu,s ilngnla inclu- 
dam in aliqua pyxidula ; in ea deprehendes 
qucE pcriifti. Audio Gromn^a vivere Me- 
dicum quendamerudituni , Ant. Deujirigium, 
Polygraphum j &miilrorumIibrorum Autho- 
rem; fi eum nofti, & amicustibifuerit, ve- 
lim (alutes Tieo nomine ; & , fi ^equum judi- 
caveris , ut in amiciciam ejus penetrem , ad 
eura fcribam, ut intelligat feipfum araecoli 
& honorari , ciijus caufjs penes me habeo. 
Idem quoque a te poftulo pro alio Profef- 
forc Batavo {fortaftis Alcm/iriam') eruditif- 
fimi Viri filio, & ipfo eruditinimo, cujus 
notitiam & amicitiara demcrerivellem ; Rei- 
nerus Neiihujiusvociiiur, Edonis aVius. Ifthxc 
pro judicio tuo rcges atque temperabis; &fi 
utruifque Viri mcmineris, gratiflimum mihi 
fdcrcs. De rebus noftris publicisnihil hicha- 
bemusnovi, pr^Eter omnigencc annnnir, & 
prxfertim p^nis nimiam cariratem. Nic fott- 
qttct j ^mehoic c^yErarii prafe^us i in carce- 
re detinetur, & adhuc fub judicelis eft: ni- 
hilominus tamen dicirur R.ex nofter talc ne- 
gotium terminari velle intra Pafchalia. Dicc- 
batur Rex iturus in Alfatiam proximo mcnfe 
Majo: fcd rejefta dicitur ifthxc expedinoin 
LScptcinbrem, I>e nobis comparando, velvi, 
O 4 vci 




I 



ii6 EPISTOLA LXVII. 

Tclpretio, DucatuLotharingis, dicicurcon- ' 
ibpitum negotium. Qiti Bys;antio fcribunt, 
nuntianc JanifTariorum fraude & rebcllionc 
ftrangulatos efle duos exaulaTurcica prima- 
riosviros, ntmpe Papam Turcaram y qucm 
Muphti nuncupant, 6: magnum Vizirium: 
Deus forfan aliquando pcrmittet ut tantuni* 
Impcrium pravis ejufmodi militum artibus 
pcrcat) quod utinam cito contingat inOrbis 
Chriftiani commodum. Dc Anglia vobis vi- 
cina nihil fcribo , dicirur tamen Lujitanica 
Virge Londinum intra menfcm ingreffura. Va- 
ie, Vir praeftantiftime, meque quod hafte- 
nusfecifli, licct immerencem amare pcrge, 
& mc magno voto damnabis. Datum Lute- 
tia Parifiorum , die 1 4.. Martii , 1 6 6 z . 

7vus ex animo 

GuiDo Patin. 



KPlil 



V 



E F I S T O L A LXVIU. 

Clarijfmo yiro , 
D. D. CHRIST. UTENBOGARDOji, 

SanSiioris Medicina Vo^iori eximio , 

UItraje£tunii .,. 
Vir CUriJfme. 

DE amore inmctuo fortificconftanti, ut 
& de 6dc tuanuUusdubito: dubiusta- 
men fum , an acceperis omnes meas Epillo- 
las, ut & munufcuium pro fingulari Amico, 
& viro C/. V. Mart. Schoockio , fex pifiola- 
rum Hifpamcarttm ; de quibus fingulis refpon- 
fum tuum valdc exopto. Qiiotiercumquc 
voles admcfcribere, vel aliquos libellosmit- 
tere , tuto mitrc quidquid habebis Am(lelo- 
Jamurnj ad Sim. Moimty in Typographxo 
£//ewwr«/wcommorantem. Quandonam ve- 
niet liber novus , i). Mart. Schoockii , de Ferm 
tnentattonef Hic uno &eQdemdie, duosex 
Senioribus noftris CoUegis amifimus , 2 7. Ma- 
ji, ntmpG, Rob.Tulloae y annorum propeSo. 
Alterum, Jo. de Bourgesy penc feptuagcna- 
^L xium. Quindecimadhucnieprxcedunt. quos 
■ : O 5 lor- 



I 
I 



I 



iiS EPISTOLA LXVIII, 

forfan pofthac prscedam fi Mors inccrve- 
nerit. Sortes mea in manibus Domint. JE." ' 
quo animo ferendiirn eft , 8c jucundfc acci- 
picndum quod evicari non poteft. Lxtus er- 
go pergam, qnh pius t^^^t^t qtio TullttS 
dives ^ Ancus antehac penctrarunc : Co»- 
fiat tnim a- ^terna lege fofititm eji, ut con- 
Jtet genttum nthil: pulvrs ^ umbrafumus. 

K.CX nofter videtacexultac, necnifi ludit, 
dum novumTribunalab ipfo inftitutumquo- 
lidie verlacur in inftruenda iite Nic.Fouquety 
& multorum Fublicanorum incarceratorum: 
unde manabunt mulra: lacrymx, in pluribus 
familiis: interea vero magnis fumpcibus, in 
gratiam Regis , Principum 6c alioruni Pro- 
■cerum inftituuntur equeftres ludi , ftatim ma- 
gna pompa celebrandi ; nulU habita ratio- 
ne caritatis annonx , qua: hic maxima eft, 
fummo multorum dolore arque incommodo. 
Sic vita truditur Kegum &: mcndicorum. Secl 
profedo res eft non fatts fohna j Ufcivirede- 
'vorato orhe terrariim , ac exhaufto per im- 
modica veftigalia, diim tot Chriftiani maU 
famcmiferrime pereunr. Plurafcriberem, nifi 
publicus dolor vetaret , & calamitates publi- 
ese rae privatim afficerenc, ne dicam interfi- 
cercBt , aut (altem a bana mente , & quieto 
rcrum mearum ftatu turpicer averterent. Va- 
Ic, vir praftantiflime , vive, fave, ac mc 
quod 



EPISTOLA LXIX. 219 

qiiodfacis, amareperge. Parijifs, Martis, 

Iii.Jamiy i66j. 
■1 
Tuiis ex ammOi 



GuiDo Patin. 



» 



E P 1 S T O L A LXIX. 

Clarijfimo Viro , 

D. D. CHRIST. UTENBOG ARDO, 

SanSfioris ^ Sanioris Medicina Vo6fori 
frtefiantiffimo , 

Ulcrajeftum. 

POftremas tuas accepi , Vir CI. 2 r.Junii 
daras , quae menon mediocrigaudioafFe- 
ceriint, per quas nimirum didici re viv=re& 
valere. Te Dw^ Maria CanonicumizQcyxm 
efie; (^nefciebam talem apudvoseire confiie- 
tudinem) Teque accepilTe per Elfivirium , 
librorum falcicuUim Tibi dcitinatum. De 
Mercatorum avaritia non miror: ubique ter-. 
rarum palmam obcinec : accipe rationem ex 
TuUio, i.Offie, qiii fic loqaitur j Nihil in- 
genui 




*xo EPISTOLA LXIX. 
£enui habet officina. Juvenis Chirurgi vcflra«; 
tis, qui tuas mihi reddidic , racionem babe> 
bo: invifam illum apudherumillumChirur- 
gum, apudquemmoraturj cumqueillicom-r 
niendabo de nieliore noca : quod H ope tcI 
opera mea indigeac, ofiicio meo non dc^roj 
crunc enim mihi femper cariflima, quicum- 
quc commendaveris. Ucinam placeac fafcf- 
culus quem accepifti : Sc alia mictam fi in- 
pueris. Qiii fe habec Amicus nofter D. Mart. 
Scboocktus ? quid nobis fupereft fperandum 
de ejus libro, de Fermentatione. Si Filium 
naCu maximum vclic in hancUrbem mitcere, 
ut ftudeat & difcat Gallice loqui , eum can- 
quam Amtci filium excipiam in his :£dibus 
meis, in quibus eum educabo per fex men- 
fes, & cotam civitatem maxiraam acque po- 
pulofilTimam luftrabit, abfqueulla penfionc : 
crit ille mihigratusatquegratuitusconviftor: 
quam quidem conditionem rogo ce uc offeras 
proponafque eruditiffimo Parcnci , qui eum 
ad nos mictetquandovoluerit. Necericquod 
illemctuac a fame ; fingutari Deo beneficio 
nobis fingula fuppetunc ad arccndam famem 
neceflaria, vinum in cella , tricicum in hor- 
reo, & pecunia pro reliquis ad vitam requi- 
iitis. Hic nuper eK Ordine noftro Doftores 
Medici quatuor obierunc, 8c ad locum illum 
communem abieiunc, vnde negant redire quem- 



■ EPTSTOLA LXX. «i 

^^atit: llli funt Rob. TuUode , anno tet. 78. 
Joannts dt Bourges, anno 67. Jo.GorrauSt 
ann. Ss.&Jc. Chartier, Prof. regius, an- 
no ^2. Saluto nobilem tuum popularem D. 
Godiny 6c alios amicos , prx(ertim D. Can* 
ter, qui de Chirurgo vcftratcadmefcripfit: 
alias ilti refpondebo , nec enim hodje roihi 
licet per otium. Vale, Vir Ci. &mc araarc 

. j.erge. 

■ tuus ex ammo 



GuiDO Patin." 

Fariliis, x. Julii, t66i,. 



I 



E P I S T O L A LXX. 

CUriffimo Virii, 

D. D. CHRIST. UTENBOG ARDO, 

SantHcrU Mtimnx Dolteri eximio , 
Ultrajeaum. 

POItreiMtn tuam accepi , Vir CI. eodem 
die quo Jo Droiiart , populari veftro Chi- 
rurgo, nieas tradideriim Tibi leddendas, in 



: 



«r EPISTOLA tXX. 

quibus una latebat pro Amico noftro D. Mart, 
Scboockio , quas tc accepifle nullus dubito. 
Et uc veniam ad Tuas ; quod per eas volui- 
fti, cxafte & ad ungucm prxilici: ftatim e- 
nim fcripfi confblatoriam Epiftolam, mifi- 
que Biturigas , adjoan, Heurnium, tuum 
cx forore nepotem : monuique uc ftatim adi- 
ret M. Lud. Ferrand, prarclarum in illa Ur- 
be Medicinx Dodorcm , & vecerem Ami- 
cum, cum quo agcret delaureafuaDoSfora- 
li) fi vellet in ifta Academia Doftor fieri: 
finminus, L«/e/wwrevcrraturj &po(lquam 
hic pcr aliquot mcnfcs ftudueric , confilium 
ambo capiemus , acque decernemus de loco 
fui DoBoratus. Et hic omnia ad mentem 
tuam. Si ad nos redeat, ejus ftudiorum cu- 
ram habebo, &c ineorum partemdefcendiim : 
quod cptima fide Tibi polhceor, ejufque 
Parenti optimiE, quam ex animo faliiro: 6c 
utinam aliquo modo illi utilis cfTe poftem ^ 
tam proprio cjus nomine atque tuo, quam 
Jo.Hcurniiy Hi^pocratis veftri Batavi , qui 
eodem anno ohm obiic, quoegoprimurnlu- 
cem adfpexii cum quo illa graJu affinitatis 
conjunfta eft. Frohbris quos emifti mihi ,. 
gratias ago quam pofTum maximas: quorum 
& aliorum qui fequentur, rationemhabebo^ 
pro impenfis a re fadtis. Librum meum de 
fabula Hamtknfi fibi rctinuic Vir lUuftrifT. 



EPISTOLA LXX. 223 

Xi-Cttl. de Lamoignon, Parif. Senatas Prm- 
ceps eumquehabet carillimum. HericumiUo 
cccnavi quod fepe contingit.fic inter varios fer- 
mones de re litcraria, quibus admodum de- 
leftatur , etiam D. Mart. Schoockti mentio- 
nem injeci,quxa]iasiu fpero, nonfinealiquo 
fruftu recurret. Qiiod fi fcire velis , qu:Kn jm 6c 
quanti momfnti fit illa dignitas Prinripis, 
five primarii Prafidis m Senatu Panjimfi , 
paucis Tibi refpondebo; hoc eft&idemtft, 
quame(Te/?f^«/HraiBGd//(d .• unpetitKoym 
France. Chriltianiflimus Rex nofter Lud. xi v. 
quem Deus fervet in miiltos annos, heri, 
(^poftrcmoNov.) ex hac Urbedifceftit, ma- 
gno comitaiu ftipatus, Dunquerkam petitu- 
rus, qiiam nobis magno pretio ^K^/ftj- red- 
didif. Urinam falvus Scincolumisadnosbre- 
vi revertatur, re tuto confcda, & firraato , 
nollro limite , contra vicinorum noftrorum 
infidias. Perniciofa quardam & plane diabo- 
lica in Anglia Regem conjiiratio, nuper de- 
tciSVa fuit Londim : ex qij.i perituros andio 
mulios , quod fcripfit o]im Jitvenalis, ubide 
Sejmo, Sat.XmagnaenimeJifornacula. Be- 
ne libi nonconftanftud regnum, licctOcea. 
ni fluxu atquc refluxu cin£lum, propter ni- 
miam illam Rf/ig;ow«ravarierarematquemix- 
turam : adde quod jitJgU faciunt in reruiri 
Natura , lupinum quoddam hominum gcnus, 
mul- 



M 



r 



»24 EPISTOLA IXX. 

imiltae nimfrum feritaris atque ferocix: funt 
cnim ifti feri, fcroces atque fcrini , fupraalias 
gcntes. Papa nondum rediit in gratiam cum 
Rege noftro; undequidambcllumexpedanc 
Vere proximoj quod non puto: impar con- 
grejfus AchiUi : fi fapiat Jupiter ille Capitoli- 
nuSy in bcllum non defcendet cum illo Impe. 
ratore qui habet plufijuam-^o. legiones. Opti- 
mam illam Sororem tuam tanquam mcam fa- 
Juto. Valc, vir pr^sftantiflime, amiciflime, 
meUitiflimc, meque quodfacis amarc perge. 
ParifitSi 1. I>ec. 1662. 

Tuu$ ex animo , 

GuiDO Patim, 

Nonne adhucvidiftilibrumviridoftifllmi, 
P. Samuclis Bochart , h cclefiajia Cadomenfis , 
editu m in Anglia , de Animantibus Jacra fcri- 
ptura: nullum adhuc exemplar in hanc Ur- 
bcm delatum eft , fed a viris literatis in dies 
cxpcftatur. Author ipfe vir magnus eft, & 
ejus liber magn^ cxpeftationis , utpore qui 
multisfuturnseft unlis, nedicamneceflarius. 
Qiii valct crudira veftra virago , D. Maria 
4e Schurman? De Nic. Fouquet , adhuc in- 
carccrato , altumfilenrium. f^ale vir eptime > 
g^ me ama , 

TuumexaJIe Patinum. 
EPI- 



"5 

E P I S T O L A LXXI. 

CUriffmo Vtro , 
D. D. CHRIST. UTENBOGARDO» 

San£fioris Medicinte DoSforieximio, 

Ultrajeftum.' 

ANte paucos dies , Vir Cl. monitu Jo^ 
Vroiiard , Chirurgi veftratis , literas ad 
te dedi, cum Efifiola ad Sim. Moinet, pro 
qua tc rogabam , uteitutorcdderetur: Nunc 
autem aha de caufa ad rc fcribo, pro quate 
rogatum vehm 3 ut ignofcas mex curiofitafi. 
Samuel Marefius , gente Gallusi ut & Ec- 
clefiaftes in Hollandia , vir fane cruditus , 6c 
multx k£tionis , multa ha£tenus edidit tam 
opera quam opufi:jdaj perquEemihi innotuit, 
&c ex quibus muUa habco: nuper autcm in- 
cidit in manus meas omnium fjus operum No- 
menclatort ex quofacilecognoviquammul- 
ta mihi deenent, quorum Catalogumeccezd 
te miito , rogoque ut per aliqucm Biblio- 
polam vcftratcm , ca mihi quxrantur , ac 
eraantur : pro quorum emptione impcnfam 
pecuniam ftarim Tibi repriefentabit noftec 
P Si- 



r 
I 



I 



226 E P I S T O L A LXXI. 

Simon Moinet. In toto illo Indice eorum qux 
inihi defunc, quem ad te micto., plura funt 
Opufctila ({u^m Libri : fednihil refert, qua- 
liacumque fint, modo habcantur. Cogitaer- 
go de illis recuperandis , quantura fieri pote- 
rit: & me quam maximo beneficio Tibi ob- 
ftriaiffimum habebis. De pretio reftituendo 
ne cures quidquam , lotum lubens & facile 
refundam. Amicus nofter D. Mart. Schooc- 
kitiS) qulvalet? quid novi molitur? Nova 
ejus editio deCerviJiay ^deFermento, quo- 
modo procedit? quid cogitat deFilioadoos 
mittendo J Regina noftra filiolam peperit, 
die 18. Nov. Rex nofter cis paucos dies itu- 
rus eft Dunqtierkam , unde poftquam reverr 
fus fuerit, dicitur etiam media hycme, mif- 
furus in Italiam cxercitum contra Papam , 
fub aufpiciis atque fumma diftatura Prtnci- 
fis Condei , qui fibi vicarium habebit e^rc- 
gium bellatorem , Dominum du PleJJis-Pra. 
Tint Galii^E Polemarchum. De NicFotKjuet, 
Mf y^u qiiidem. Scias autcm velim, noshabi- 
turos Rcgem Hifpania: nobis faventem in 
bello ifto quod adverfus Jovem Capitoli- 
num gcrerc mediramur. Sed longe fortiores 
futuri fumus , fi Deus Regi noftro favere 
pergat. f^oetius vefter quid novi tentat? fi- 
Ictne, ac otiofus remanct Magiftratus vedri 
decrcto? melius eft taccre qu^m male agcre. 
Va. 



EPISTOLA LXXn. «; 

Vale, Vir Cl. & me ama. Datum Pariftis, 
diei^y.Novemhis, 1662. 

Tuus ex animo 

GuiDO Patin, Doftor Med;, 
Parif. & Profcflbr regios. 



EPISTOLA LXXlIi 

NtbiUjUimo Firo , 

D.STANISLAO LUBIENIETZKY 
deLUBlENlEX^, 



I» 



Eqniti Polono. 



Hamburgum,' 



Vir NobiUffime. 



LUcuIentam abs te epiftolam ac reruni 
matheraaticarum fruge plurima refertam 
proxirais diebiis accepi : quam iterum ire- 
rumque perleftam ad Clariflimum SchefFe- 
rum Ubfaliam confeftim mifi, additis preci- 
bus, ut quicquid ab artium liberalium pro* 
P z icflb- 



r 

I 



^28 EPISTOLA LXXII. 

fefibribiis, quorum ingens illa incivirate e(l 
copia, ad id argumcntum nberius iUuflran- 
dum, poflit corradcre , ejus poteftatcm uti 
mihi quam primum faciat. nec virum cxtera 
humaniflimum huic mex petitioni refragatu- 
rum opinor. Tibi interim grates immenfas 
«go, qui fpecimen eximium eruditionis tuce 
ad mc homincm ut litrerarum admodura a- 
mantem fic litteris renuiter inttruflum vo- 
lueris pervcnire: operamque, quanram pof- 
fum conferre, dabo, ne te tam profufx be- 
nigniratisumquampxniteat. Novumabami- 
cis Ubfalienfibus comeramobfervaricoeptuni 
eflc fignificabam proxime. Foftea is ipfe & 
mihi quoque & aliis in hac civitate complu- 
ribus e(t confpeftus. qui quamquam forma 
alreri illi parum refpondec, lamen ab eo di- 
verfum ftatuere vix aufim. Nam quod Illu- 
firiffimus Regni hujus Drotzetus credi hc- 
fternodieinfamiliariconoquiovolebat, duos 
diverfos nunceodemcompareretempore, id- 
que ex hominibus fide digmffimis feaccepif- 
feaddebat, ncmini, nifi mihi tcfti oculato, 
fum crediCLrrus hanc rem. Ante difceffum 
proximi tabellarii auguror fore, utplurahu- 
jus argnmenti fint in promtu , quce tecum 
communicare poffim. Quamquam, quod & 
alias monuifTeme recordor, magis magifque 
de die in dicm dcprehendo , deefie hic ter- 



r 



EPISTOLA LXXII. 119 

rarum fufficientem copiam tuborum dptico- 
rum atque id genus apparatus malhematici, 
quorum opera. exafte erudiri in caleftium 
rcrura obfervatione poffimus. 

Exfpeftaturinhacaula propediemi fa;de. 
ratis Belgis decreta extra ordinem Legatio, 
per quam an debitum ex paftorum lege ad- 
verfusBritannos auKilium impetrari mox dc- 
tur, ante autumnum proxinium videbimus. 
Suecis interim procraftinationem hanc igno- 
fco, cum appareat ipfos etiam Danos tergt- 
verfari, & officio decfle, in quostamrccen- 
ria , tam luculenta fcederaloruni Bclgarum 
exftant merira. Convenerc jamdenuopoftres 
prolaras Froceres in hanc aulam , nifi quod 
prjefeftus xrarii cum febrc confliftari dici- 
tur. Drorzetus podagrd aliquamdiu tentatus 
commode nunc i'e habcr. Qiio confiliaSena- 
tus Regni nunc fic dire£turus brevi manife- 
ftum fiet. [nterim vefligal a^ri, fcrro, fali 
adauctum eft. A Pelfio rariores jampridem 
accipio: cujus pollremis reponendum non- 
nihiiduxi, ut vides. Jacobum Golium ad 
tuas non refpondere haud miror , cum nihil 
pr^ter folitum faciat. Eft enim hac in parte 
fupinitati nimium indulgcns, qui amicosab- 
fentes aut raro aut numquam refponfo digne- 
tur. Minimum tamen hic perdidifti. Quid 
cpira ebfervationis mathematica; exfpeiles 

P3 . a 



450 EPISTOLA LXXII. 

a fenedone » & quidem no£bes integras utram- 
que in aurem fecure ftertenti ? Vale. 

liqbiUf.mtmmttto dtvotijfmtts 

N. H. 

Holffliai SoecoTt Cib b CLXr. •• d. acxit. Aprilii 
IJrcgor. 



XIIL 



XIII. E P I S T O L -ffi 

V.C. NIC: HEINSn DAN. FIL 

Nobilem Folonum 

STANISLAUM 

LUBIENIECIUM. 



F4 



»3i 

EPISTOLA LXXlir. 

' yir Nobilijfme. 

ABfimt jam dicm fextum abhacaulaPro- 
ceres rufticatum digrefli, redituriadres 
prolatas, ucopinor, die craftino. Nonefl: 
igitur, quod longas rerum novarum Iliada^ i 
nunc a me cxfpeaes. Quid quod cmigran^ j 
dum mihi.cras ed ex hilce, quas inhabita^i ' 
totum jam quadricnnium , aedibus ? quarc j 
totus nunc fum in convafandis ac transferea^ j 
dis inde farcinis in alianidomum. Uc, fiart- J 
gumentum fcriptionisuberrimumfit in promr 1 
tu, quod nullum efl"c jam dixi , tamen ne* 
ceffitas me cogat brevirati ftuderc. Nudius 
tertius binas fimul abs te accepi , una cum 

^apographo ejus cpiftolse , qua Chriftianum 
Wugenium Viri llluftris Conftantini filiuni 
compellandum duxifti. ejus Ie£lione rairifice 
fum adfeftus. nec minus alterius epiftolx, 
qu^ mihi ex tuis pcrierat. lllud in tranfcur- 
fu liceat tamen monuifTe, quod JuIiumSca- 
ligcrum patrem cum Jofepho fiUo vidcris 
confudiffe. Jofephus inter Lugdunenfes meos 
vixit aliquamdiu , & apud nos fepuhus cft. 
co pracccptore fucrat ufus rrcus patcr. Juhus 
Aginnifepultus, nifallor, Bataviam noftram 
nufquam viderat. Scd hxc exigui pUnefunc 
P 5 mo.. 



I 



234- EPISTOLA LXXIII. 
momenti. Epiftolas, quptquotexmcis, tua 
opera admcpervenerant, relegi, & interle- 
gendum emendavi, vix adhibita tamen cura. 
Tu vide, ne dum nomen meumintertotrci 
litterarise fplendere vis lumina , iis noceas 
qyam maxime , ac mex exiftimationi haud 
profis. RudbeckianiE procraftinationis tam 
frequens illic fit mentio , ut jure vir ille oiFen- 
dihacnota poflit, quem amicum, utliaflre- 
rus experiri malim. Tuas omnes in manum 
illuftriftimi Cancellarii non dubito perveniffe, 
etiam binas ilks, quas nudius tcrtius acccpi. 
Iniis certe per amanuenfem curandis nullam 
in mediligentiamautfeftinatiopem defiderari 
paflusfum. Eritilleproximisdiebus variasob 
caufas mihi conveniendus : tum expifcabor", 
an acceptas habeat compellationcs has tuas; & 
habcbit hmd dubie , nifi illi eadem , quK 
tn nuntias , a. Domino Mullero fuppcditentur 
dc rcbus Polonicis. Cave interim credas, of- 
ficiummihiefleonerofum, quod curandisad 
Magnum Canccllarium tuis I mcdatur. Valc 
& me ama. D. Isbrandum tuis verbis frequcn- 
tcrfalutavi: qui frequenter non minustc fuo 
nomine refalutari voluit. Iterum vale. Hol- 
Tnix Suecorum Anao cId lo clxv. a, d. 
xi.Nov.St.n. 

Ttttts omrti officio 

N. Heinsius. 

EPI- 



¥ 



^3? 



EPISTOLA LXXIV. 



Nobtliffime Vir. 

S\ ex eventu metiris ftudia illa , quibui 
res tuas foveo, male mecutn agetur proi 
fefto. adeo mihi ex voto meo aut tua fen- 
tcDtia nihil horum procedit haftenus. Nu- 
diiis quartus denuo in villafuburbananeqiiic^ 
quam quxfivi illuftriffimum Cancellarium i 
cum is praetcr foHtum: in hac perno£tafler ci- 
vitatc. Ex illo femel iterumque rogatus eft 
meo nomine, ut horam mihi condiceretcon- 
greffui noftro opportunam ; quod faftiiruni 
fe promifit , ncc fecit tamen haftenus. Un*^ 
de manifeftum fit , curis iUum graviflimi»' 
diftineri. & funt qui profe£tionem meditar».jl 
dicant in Weftrogoihiam, ut fundos fuos/' 
quos in illa provincia luculentos pollidety"1 
ufurpet oculis cis paucos dies- Qiiod fi fir, 
vix eft , ut ante Februarias Kalendas ad n< 
revcrtatur. Interim gaudeo, ut qui masime, 
refponfi ab illo nonnullius compotem te fa- 
£Vum. Si qutd in rem tuam conferendum 
leftat , id omnibus apud illum officiis efFe- 
£tum dare omnique conacu enitar. Miniftro- 
lum Britannicorum alter , qui cx aula Da- 
m.ci nuperadmodum huc advcnerat, fuare^ 
Icgic vcftigia hefterno die , atque. hjnc pro. 
fc£tus 



bus 1 

M 



r 
I 

I 
I 

I 



156 E P I S T O L A LXXIV. 

,fe£tus eft eo anitno, ut Gothoburgo in Bri- 
tanniam folvat, fi quas in illo porFu naves 
Anglicanas eft reperturus, dequoambigitur. 
Animos Senaius Succici perculit nonnihil ac 
turbavic nuntius , qui proximis dtebus ^d 
nos tulit, Oratores Gallicanos ex aula Bri- 
tannica domum a RegeChriftianifTimo redi- 
re junbsefTei unde beUum atrox inter Re^ 
gem utrumque fic cxfpe3:andum. Qiure x- 
grc omninoSueci evadent, quin inpartesra- 
piantur; qui paci indulgere otioquc armo- 
rum makunent , alio converfi confihis , ac 
rebus fiiis non alienis hac rempeftate ftudcn- 
tes , fi umquam. Mirx & atroces tragcc- 
dix in hac Europoea fi:ena anno proximo, 
quantum apparet , exhtbebuntur: nifiprovi- 
deat & oniina funefta in melius convertac 
clementifTimus Deus. Non deefle Principes, 
qui injuria a fcederatis Bcigis fcfc adfeitos 
concredi veUnt, non mefugic, cumipfifinc 
immane quantum injurii. Vidcbunt ilh for- 
taflis plus amicorum nobis in rerum namra 
fuperefie , quam rebus fuis conducere opi- 
nentur ultro. Pro indicibus rerum novarum 
proxirac ad me mifils multum profeito ti- 
bi debeo , pr^efertim pro epiftola Chriftia- 
niflimi Regis, quam nec Orator -ejus Ter- 
lonius Equcs, ncc Dominus Isbrandius nec 
cgovideraraus.Upfalianecdumaccepirefpon- 
Aim,, 



■ EPISTOLA LXXV. 237 

futn. Vale &: feliciter rem gere. Holmix 
Siiccorum Anno clo Idclxv. a.d. xvi.Dec. 
St. n. 

Qux in epiftolis 6c carminc adverfum Bri- 
tannos a mc difta funt paullo acerbius, non 
eft quod te ofTendant. Ab hofte enim in ho- 
ftes dicuntur, necquicquama me obftatquo 
minus legantur ifta publice. Ciim & in poe- 
I matis meis huic genti noa pepcrcerim. 






E P I S T O L A LXXV. 



Vir NobiliJJime. 

TUas N°. 84., notatas, quibus refcripnf- 
fe te opinor ad 4.9. meas , non acccpi. 
^equidem illas, quas fub idem tempus ^ 
Romero ad me perlatas oporiuit. Quare fi 
quid hs compleftebanrur , quod fcire raca 
iniercfret , aut eiemplar litterarum ad me 
mittendum erit , aut repetendum ejus fcri- 
ptionis argumenrum. Is eft rei publicx fta- 
tus , prsEfcrtim poft Danorum regem parti- 
bus noftris adfcitum , ut non defuturi fint, 
qui ex intcrceptis epiftolis ad me twtinen- 
tibus erudiri fepofteopinentur. Illuftr. Rau- 
tenfeinium ad nos cogitarc gaudeo. De 
hofpitio cupio ego ilii profpc£tum tempefti- 
ve. Sed cum non moneasj an folus cum fa- 
milia 



^3« EPISTOLA LXXV. 

milia doraum totam occupare vclit, an cum 
aliis cohabitarc > vixdifpicio, quidhicfa£to 
flt opus. Domum vacuam fupelleftile inftru- 
ftam vix inveniet. Non inv^nit certe, cura 
fauc adventabat Dn. Isbrandius. Itaque in 
fubuibio Auftrali domum ligneam , auc viU 
lam potius conduxit , cum ego in Boreali 
fuburbio fedem fixerim » ut alter ab akero 
vivamus remotiffipii. In fcazonte , quam 
murari cupiebas, ea jammutatafunt, nefcio 
tamen an fatis ex tua fententil Ad publica 
ut veniamus, legationem hicdeftinariinBri- 
tannias jam ex me didicifti , puto. Quee 
cum parari tamen tam cito non poffit , prss- 
mifTus cft in aulam iftam ex Regis hujus fa- 
miliaribus Falcobcrgius , qui de legatione 
fubfecutura Brirannos moneat. Scripfi etiam 
Andream Lillieheuck in Poloniam publico 
nomine abiturum: qui mareapertumpr.-Efto- 
latur. Scd & Steno Bielke Regni Senatorau- 
lam Danicam eft aditurus , atque inde Ger- 
maniam , publicifne negotiis incubicurus an 
curarurus valetudincm dubiam incertum. 
Quod Danorum Rcx & Eledor Brandebur- 
gicus partes noftrasamplexifunt, valdecon- 
uliaAnglicanaturbavir. InhaccivitateComi- 
tia habebuntur menfe Junio proximo, ut fe- 
runt. Tuvale&me ama. Holmix Suecorum 
cla la ci,xvi. xvii die Martii Gregor. 

AJUHC 



EPISTOLA LXXVI. 239 

AjunC Budanam Bibliothecam ab Impcra. 
fore ConftaminopolitanoCafari raunusobla- 
tam, quo nuntio vehementer fum gavifus. 
Non enim dubito in illa latere fcriptores cum 
Grxcos tumLatinos complurcs ha£lenusine- 
ditos. atque utinam Catalogum horum co> 
dicum ab amico nonnemine confequamur. 

7uus 

N.H. 



I 



E P I S T O L A LXXVI. 



k 



Vir Nobiliffime. 

NEgotia noftra lenre haftenus , & nihil 
prarrerfohcum, procedunt: qucequem 
eventum fint habliura haud pro comperto 
habcmus. Portus Gothoburgicus piratis Bri- 
rannis pro ftatione elV, in quemnavcsexno- 
ftris captx tuto pcr ilios abducuntur. Da- 
nis magnum minitanturSuecimalumrfecuros 
praftat adverfus hunc infultum Rex Chriftia- 
niflimus. Trahuntur & Principes Gcrmanix 
pleriquc in partes. Maximos itaquemotus vi- 
deo inftarei nifi Deus adfit emachina.Scad- 
futurum confido. Itaque hxc nunc tantum. 

Dc 




r 



240 EPISTOLA LXXVI. 

De Bibliothec4 Budana gaudeo omnetn ini- 
tam expeftationis fcrupulum mihi nunc per 
le exemptum eflej ut aliquando fperare de- 
finamus de iis , qui fpem nobis nullam re- 
linquiinc. Auguror proximas tuas nonnihil' 
iignificaturas nobis elTe, de Domini Rauten- 
ftenii in Holfaciam appulfu. quem utinanv 
Jalvum atque incolumem vobis fifti intcHi- 
gam ! Illullriflimum Rcgni Cancellarium ubi 
convenicndi dabitur opportunitas , res tuas 
enirar promovere. Qiiamquam jam monui 
DominumRautenftenium, quam omnia hic 
tcrraruiu quE rem pecuniariara ftipcndia- 
riamquetanguntfincinincerto. quo dencgo- 
tio expertus loquor. Dominum Vladiflaum 
Los huc adveniiTe jam ance difcefium Domi- 
num Rautenftenii compertum habebam. Scd 
cum iple Dominus Vladiflaus hic in operto 
lareat , certe nemini Mintftrorum exterorum 
adventum fLUim indicari curavit , quod fciamj 
obfervomoreminaulis receptum, ut ignora- 
re me profitear , quod ipfe fciri non vult. 
ItkiftriiTimus Isbrandius folemniter telubef 
f:ilvere. Vale. 

P.S. Pr^Eter MiniftrosMoguntinumficPa- 
lacinum, ac iltumy quemmododiximuSjDo' 
minum Viadijlaum, Luneburgicuspropediem 
exfpeftatur, nifi is jamhuc advenit. Britan- 
nicus nudius quartus hinc difceflit , cujus in 

lo- 



I 



EPISTOLA LXXVII. 24.1 
locum 'alius propedicm exrpeftatur. Vale 
iteruiD. 

A Grutero accepi proxime epi[loIaBit cui k mc brcTl 

refpondctjicur, , 

Nob. normnifuo devotiffmus 

Nic. HeinS; 

Holmia: Saecorum cT3 l3 clxvi. a.d. ii. JuniiGrt-' 
tor. ■ 

E P I S T O L A LXXVn. 

Vtr Nobiliffime. 

ANte hoc fextiduum binas fimul abs te 
accepi, mcrum mei amorcm, ut fem- 
pcr , fpirantes. Maghi, ut, quod res cfti 
dicam , nos perfudit volupratc nuntius de 
pr.-clio navali Britannos intcr &noftros com-i 
raiflb ipfis Kalendis juniis. Et quamquam 
arma noftra, non minus, quam caufa , illic 
pr:cvaluerunC multa cura hoftilium capjtum 
ilragfi, Britannitamcn» quocquotinhacfunt 
civitate, tum Britannicarum partium ftudio- 
li, quorum ingens intcr Suecos ertnumerusj 
volunc credi , Viftoriam nobis abnuifte Ad- 
dunt pottum Texclanum, m qucm fc recc- 
,Q* perit 



2+2 EPISTOLA LXXVII. 

fcritclaffisnoftrajanavibusBrjtannisquadra- 
ginta bellicis obfideri. Sed quam hxc teme- 
re & falfo fpargantur , propedicm liqucbit> 
uc puto. lUuftriflimum herocm plurim^e co- 
mitatis abundare in comperto cft. Vellemta- 
men verbis officiofis parcius utcretur non- 
numquam , prxfertim ubi rcrum tcftimonia 
utilicira verbis adhibcri poITunt , uti in tuo 
nunc negotio , quod e.^cpcdiri tandem ali- 
quando oportebat. De difiidio BuUialdum 
inter & Thuanum fi quidnofticercius, edif- 
fere quxfo. ■ Novi utriufque ingenium ; Sc 
fempcr ractui j nc quid hinc ilUnc turbare- 
tur , cum alter indolis iit liberrimce, alter 
paullo fevetioris, prxfcrtira in domefticos. 
Sedfpcro fimultates componipofTc interven- 
tu amicorum. Reginam Chriftinam vobisjam 
adefle audio o£tavas meas, quasdie ix.Iunii 
menfis exararam ac tabellario ad te pcrferen- 
dascuraram, miror non perlatas elTe: cum 
omnes mex in unum eundcmque fafciculuni 
coUeftae , quas illo dic in patriam mifi, 
rc£bc illuc pervenerint. Eranc ill.^E breves 
omnino, & nihil rerum magnarum comple- 
ftebantur , quas tamen tux in fpem gratix 
defcribam denuo 6c ad te mitcam , fi tanti id 
eflc judicabis. {Hic terrarum nihil fic 6c ap- 
paratus navalis lente ac more folito proce- 
diC) cum nec Galli , uec Britanni^ nec Bj" 
lavi 



I 



EPISTOtA LXXVIII. 2+5 
tavi impcnfas co vclinc conferre , qux do- 
mi fruftra circutnfpiciuntur.) Vale&memor 
vive tui quem nofti. 

. Hdniix cxaratiim cb b clivi. a-d- vii. Julii Gre* 



EPISTOLA LXXVIII. 



Vir Nobilijfim , 

NEfcio qui faaumeft, pra: multa fcftj. 
natione, ut hs:, quas vides , 8c quas 
antc hoc feptiduum ad tc miflas enc opor- 
tuic, in fcriniis meis hoEferint parum opoN 
tune. Qiiem errorem ut benigniter excufes, 
etiam atque etiam te rogo. Briiannos apud 
vos de rebus abs fe feliciter in ultimo con* 
fliftu navali geftis jaftare multa perperamj 
non miror , cum & hic terrarum fecerint id. 
ipfum ha£tenus. Sed convifti paulatim men- 
daciorum & fjlfi rumoris, manum dant ve- 
rirati, prarfertim fidem non invenicntes uf- 
quam , ne quidem apud illos , qui vera ab 
illis jaftari mallent Batavorum partibus plus 
fatis infenfi. Sed S: illos efle injurios fcTito , 
qui paci convenientiora jam ante per Bata- 
vos Britannis efTe oblata , quam nuper i 
Beuningiofitfaftum. cupiunt ccedi. Faftum 
Q2 id 



I 



r 

I 



J44 E P I S T O L A LXXVIII. 
id quidcm quodammodo per Oratorcs Gal 
licanos anno proxime elapfo in aula Britan- 
rica non net^arim , illofque promifilTe Re- 
gem Chnftianiflimum omni audorirareincu- 
biturum elTe, ut Foederati Belgae iis con- 
ditionibus fubfcriberent , fcd Baravi iis poU 
licitatiombus femper oblocuti funt , eaique 
imprcbarunt jjm tum ac rcjecerunt. Qiiid. 
qu-id Proccrum Suecorum plerique. xquas 
omnino nec tcmcre rejiciendas pacis condi- 
tiones a Bcuningio in meduim prolatas eflc 
non diffitenrur. Scd quid apud inos xquum 
videarur, qui bello huic tam nuUa dc caaCCz 
tamquc prxrer ordinem fefc accinxerc, fan- 
guinem Batavorum crudeliflirae /iticnres? 
Meas die nono menfis proxime clapfi exa- 
ratas ad te pervenifTe gaudeo. Excerpta lir- 
terarum Brunelliarum , quae promitrebas, 
ciim tuis non compatuerunt. L^tor adeflc 
vobis SerenifTimam Chriftinam, eandcm Sc 
nobis ad futuram propediem auguror, Vi- 
]e. 

£xaratu(n HoltniJ: cIsISLXTi.a.d. xiv. Julii. St.n. 



EPl. 



F 



E P I S T O L A LXXIX. 



yir Nobtlijlfme. 

ABfcntia Procerum plcrorumque, &dics 
per hanc auUm nunc feriati , omne (cri- 
pnonis argumenium fcre prarcidunc mihi. 
Huc accedit, poftremas inas perbrevcs fuif- 
ic, &: qux refponfo locum vix reliquerint. 
Regis feceffum Upfalicnfem diffuaferunr Me- 
diri: qiiapropter nunc muratura eft id con- 
iilium. Magnus Regni Cancellarius ne par- 
tem fcptembris menfispoiiffimam abeifepcr- 
gar, mctuo. Adeo cegre in urbem proceres 
revertuntur , ubi femel inde digrefli funt. 
Poematum meorum ex Cl- Luc^ Langet- 
manni raanibys jam te accepiffe confido. Co- 
metica fua quanrum promoverinc & quando 
nobis linc exfpe£tjnda , doccas me rogo. Ht 
aftis Scnaiiis apud fcedcratos Belgss publi- 
cis video gracias Rutcro loUemnes publico 
nomine aftas elTe ob rem fortitcr ac pruden- 
fer, quamquam Martc fic fatis adverfo, gc- 
ftam. Trompii nulla illic fic mentioj quod 
mihi haud iramerito fufpedum eft. Immo 
jubctur Kuterus fevercinquircreinquofcum- 
que pugnx ac partium fuarum dcfertores , 
dequc iis omnibus fupplicium fine dele£tu 
fwmeie, Qiix res ne &alcerum illum tangac 
Q. 3 ™^' 




I 



24<i EPISTOLA LXXX. 

metuo. Non quod a viro fortinimo ignavi4 
imbclliaqiic fit peccatum 3 abfit enim , fed 
quod prae odio in du£torcm fuum occulto 
fibi ac patrix defuifle quodammodo poflit- 
videri. Urinam vanus fim augur. Reginam 
ajunt propediem huc venturam efle. quod 
tu me potes doccre. Vale , & rem feliciter 
gcre. 

floliDia clalacLXvi. u.Scpc.Gregor. 

Tutis quem nofti: 

TcrloDius eques & Orator Gallicanus percndie HaF- 
niam hiiic cogicat. Pacis fpetn PoIodis adfulgerc pluri- 
tnum gaudeo. 



EPISTOLA LXXX. 

Fir Nobilijfme. 

NEfcio qui denuo fit faftum , ut ex fa- 
mulitio meo pucr j cui antc oftidiium, 
utfoleo, obfignandum littcrarum complu- 
rium, quas ad amicos cxtcros dcderam, fa- 
fciculum commifi , tibi infcriptas hunc in or- 
dinem rcdigere neglexerit , quas paucis poft 
diebns fumma mea cum indignationc im- 
menfi expofitas, aut potius aberrantcs inv& 
niebam. Nc inpofterum hic rurfuspeccetur, 
opc-"' 



EPISTOLA LXXX. 147 

opcram diligentiorem dabo : Ex tuis ecquas 
dcfiderem jam ccepi dubitare. Nam pro iis, 
quas numero vicefimo notatas oportuit, bi- 
nas accepi , qax vicefimi priminotam pras 
fc fcrcbant. Unam tamen hebdomadem fiiie 
tuis alloquiis mihi efHuxifle fcrus intelligo;, 
Senatus KcgBi fcrias vix taDdcm fibi indixit , 
profeitohinc nudius terrius Canceliario, nec 
redituro ante Nonas auc Eidus Scptembres 
Julianas. Cohortcs nonnullx militum vtte- 
ranorura denuo fubmittentur hinc Archiftra- 
tegoVrangelio. ut de oppugnandisBremen- 
fibus res ferio agi videatur. Sarmatia: veftra: 
calamitatcm indigne fero. Utinam regionis 
tot jam annos modis atrocifTimis adfliftx 
Devs Opt. Max. aliquandomifereatur. Nanx 
hoc 9^Ew* ^ yiiviiri h^tw : undeopcm unicecon- 
venit fperari. Apud nos ccfi paullo mcliore 
fuccefi"u geritur bellum, tamenuUimumcon- 
fliftum navalem non eocumfuccefru, quem 
optaveramus, utpote paci concordiaeque in- 
ftaurandisnecefiarium, nobis obugifie'doIeo. 
Plures ex hoftili cUfl~enavesdefideratasquam 
cx noftra adfirmat Rutcrus , fed metuo tamen, 
ne Britanni omnia fibi arrogantes folito mo- 
rcj maris fe poticos glorientur ac viftorixj 
idque jure nunc majori, quam nuper. Intc- 
rim auguror, cJafiemnoftram hoftijamnunc 
denuo oppofitara effe, De GalHsauxiliatori- 
Q 4- ^v*s 



248 EPISTOLA LXXX. 

bus nil auHin adderc; quando cUflem Belli-. 
fortianamfuppcnaslaturamnobis efle tantum 
flbeft a quoquam Suecorum hac in aula crcdi , 
uc ludibrjum omnibusdebeamus, fiidexfpe- 
ftari dcbcre ptiE nnbis feramus. Upfalienfes 
amicos nil ruis rcpofuifle , haud immcrito 
qucreris , ncc mihi idfacinus probatur aut p!a- 
cct. Quapropter illos in poftcrum ingcnio mo- 
rique fuo rchnquendos efle fuadeo. Tu vale, 
8chocepigramma, fitantieft, boniconlule, 
non indignum fortaflls , quodakeri addatur, 
cum neutrum in poemacis meis compaieat. 

EfEgics Cornelii Trompii a:rc exprcfl*a ad 
fcederatum Belgium. 

^rompiades hoc ore tutis Neptunia proles , 
Et patriiplenus numine Martis , erat. 
Ipfo dextra viri fpirat vel in are trium- 
phos: 
Stragem hofii gladius quo minitetur ha^ 
b'et. 
}iunc merito peperiffe Thetisfibi mnUet A' 
chille, 
Cui mare plus decoris, quam tibi Troja , 
tulit. 

Utinam vir ille . cui epigramma datum eft , 

feryorem pugnacis ingenii temperarcc ac coer- 

ccrec 



n 



EPISTOLA LXXXr. 249 

ceret pauUo magis! Meljus haud dubie&rei 
publlcse & fuce exiftimaiioni confultum 
iret. Sed anni fortaflis dabunt, quod nega^ 
vitindoles&oatura. IterumValc, 



I 



E^PISTOLA LXXXr. 

yirNohiUffimey 

GAudeo mehercules maximum in mo- 
dum, in manus luas pervenifle epillo- 
lam , quam ego poft interrupta multo tem- 
pore fcriptionis altern-T officia ad tc non ita 
nuperdabam, ecfi Laconicamomnino acper- 
brevem, utpotc ab xgrotante confcriptam. 
Nihil enim ceque fum fubveritus , quam nc 
fufpicareris , autlocorumintcrcapedini, qux 
nos hinc inde divellunt, aut morx remporis 
aliquid licerc in ftudium illud, quo rcs tuas 
conftantiflimo compleftor. Valetudoadfefta, 
quam diucurnam experior , in melius pro- 
movct, ut jam flgnificavij ied gradu teftu. 
dineo plane. Et quid aliud abhjcomni tem- 
peftate tam cruda tam inopportuna exfpefte- 
tur? Nam, ne quid erres, nos inmediaad- 
huc Uieme hicierrarum verfamur, continua- 
to jam in quartum quintumque menfem gc- 
lu, Ita fic, uc pedem ex cubiculo non pro- 
(^5 mo.. 



I 



250 EPISTOLA LXXXI. 

moveam, rcrumque , qux in publico hic 
iiunt 3 fim quodammodo ignarus. Nara etfi 
pon defunc viri digniraic prxcipui , qui ad 
ffgrotum foleant yiferc, complurium tamen 
fub idem temporis fpatium concurfus, facic 
plerumque, ut altcr alteri diffifus , fermo- 
nem vix inftituat, nifi de negotiis iam pro- 
palatis atque inoreoraniumverrantifeus. Mo- 
fchos intcr ac Suecos agitur de concordia 
utrimque inftauranda. S&d ubi locorum po_ 
tifiimura hancce ob rem conventus publicus 
fit inftituendus, id necdum fatis cft delibe- 
rarum. Ifti negotio ut intereflem afliftcrem- 
quc, extra ordinem dclcgarime placebatnu- 
per Patria: Fatribus. Verum egoraandatum, 
etfi honorificum multoque cum fpkndorc 
conjunibura , Uim deprecatus , non permit- 
tente valetudine ullas itinerum aut curarum 
moleftias. Quin & reditum ad meos fubKal. 
Junias mihi promittebam. Qiiod nunc timi- 
dcfacioj cumrumorfit, IIluftriflimumGro- 
tium Legationi GalIican:E deftinari. Qiii fi 
hinc avocatur, meis defideriis vixeric locus. 
ut fit tamen , operam , quantam poflum , con- 
tinuus dabo, ut dedi hadcnus , apudamicos 
auftoritate pollentes & rei patria: admotos* 
Optime confultum ivit Rex Chriftianifli- 
mus fux exiftimationi , quod ab Hifpano 
bellum in Thracas convertic. Id ni fecifi^et , 



1 



I 



EPISTOLA LXXXr. 251 

fltmulos complures ad arma compulfurus vi- 
dcbatur , 6c fibi infenfos redditurus , quos 
amicos ounc experiri poteft, Senatus R.egni 
Suecani in res Polonicas oculos prxcipuc 
conjecit. Principem Araufionis incer candi- 
datos a Proceribus veftris rccenferi jaftatur a 
nonnuUis , led petperam , ut puto. Nam 
nifi negotium religionis diverfae a cxremo- 
niis Romanis obftarer, ad Eleftorem Bran- 
deburgicum via propiore potuit medius fi- 
dius iri. Opus tuum de Cometis necdum 
mihi elfe rejiditum, fed Calmarixetiamnum 
hrerere, ubi hcereat cx naufragio fervatum, 
alias puto fcrjpfi. Vale, Vir NobiHflimc, 
& mihi velle, uc haftenus perge. 

Tibi 4tvotij[fmm 

Nic. Heinsi us. 

LicurisSc inconditK fcriptioni qualb, benignum te pra»- 
ftai Holmix. xvi. April. cb I2 clxvih. St.n. 



EPI- 



r 



»5» 

E P I S T O L A LXXXII. 

Vir Nobihjfime. 

EX nuperis mcis didicIfTc potuifli , ut 
quidem fpero, ncgotium mihi failTe diu- 
tunium ac pcrcinax cum valctudine adverfa, 
nec fuifTetantum , fed efle etiamnum quo- 
dammodo , ntfi quod mali concumacia rc- 
mcdiis adhibicis , lentum tamen in modum, 
paullatim magis ac magis concedit. Intcr- 
diftum quidem mihi rigide a Medicorum fi- 
liis cft ut omni animi contentione , fic cxa- 
randis potilUmum licteris , unde vires omni 
ope inltaurandas fatigari dejiciquc immane 
quancum fcntio. Uc intelligas tamen prxci- 
pue vcUiptati cne mihi tuas compelbtio- 
nts, quas per taciturnicatem meam abrumpi 
iorempeftive noHm, ajo binas tuas a. d. xx. 
& XXVII. Fcbr. cxaracas re£tc ad mc perla- 
tas effe fuo tempore , in quibus rerum Po- 
lonicarum ftatum prrefentem vivis coloribus 
dcfcripcum mihi proponis. Galli ucrumquc 
vobisinvifi, non defpcrant tamen fe rcrum 
apud vos potiri poirc. Si animos inviftos & 
auri :Eque acfcrriconteniptoresgeritis, opti- 
mc de vobis fpero. Invifum erat & Philippi 
Macedonis nomen incer Grxcos; qui tamcn 
^^0 ejus imbie pleni rimarum perplucbant 
tan- 



r 





EPISTOLA 
t2odaB.HiBc& 

ciccfi& 

mcn aMotcfao 

ftiutiis jain cft alifaoc Kc|gpl 

kMiiam Coars Ta 

plunma inffnidBii 

non alio mags i 

qu^ra ut pro riri)i c 

tiofi Mofcho cxfeflCcaKiaf 

fcederati Belgii Gniciiis S n^rr n i 

tcdarus e(l, fe noa faadpm ftajpttbnk. 

cocierum fufpiciouem fifai (aboan de finenv 

non re£t^e curstis. qood odane fc mdkL ^ 

mex 2d te pcrfcra pr nr» &c qKdb qiaapd- 

mum iQtcliigam, &Vale. 

TtHitv0tifimm 

Nic. HciHsiirs 

Holiaui SKMran da & axiz. xsit*.M«&lLa 



[ 



.»1 



i 



E i* I S T O L A LXXXill 

P^ir Nobilijjltm. 

FAbii cundatoris partes fi prxter morem 
meum agcndas rufccpifletibi videor, qui 
wm rarus fcribam , indulgenter , fat fcio , 
habebis hanccedationcm, ubiintcUiges, me 
toto jam quadrimeftri tempore nil Utterarura ' 
dedific ad illos , i quorutn nutu res mea: 
pendcnt. Recensfum amorbodiucurno, nec 
vires fatis confirmatx , minitantc rccidivam 
dubia valetudine & mcdicos habcnte foUici- 
tos. Sed & res pubUcx privatis hifce nihilo 
certiorcs apparent , adco & illa: nutant flu- 
Suantque, de quibus ccrti fi quid promit- 
tas atque omineris , merito habearis confi- 
dentisc plenus. Interim , qiiod ex rumore 
jam potes didicifTc, lUuftrinimo GrotioLc- 
gationis in GaUias adornandx partes auftori- 
rate pubUca funt demandatx, Et fane, uc 
nunc funt tempora, requirit hcec fparta foU , 
lertem ac rerum peritia atque ufu poUentem 
virum. Metuo tamen, ne confiUis meis mo- 
ra objiciatur pcr hanc viri infignis cxhacau- 
la emigrationcra , cum & ipfe ego rediium 
ad raeos flagitem defideremque vehcmenter. 
llluftrifiimus Rcgni CanceUarius UpfaUam 
«onceilit , quo abfente , in publicis panim 



EPISTOLA LXXXIU. 15^ 

i Seaam folec prxnari. ^junc illic fub prx- 
]o typographico cxcrceri, fi: jam lucem fpe- 
£fauc opus ncfcio quod hiftoncum , \ttcri 
liogua Gothici IflandicavcconrcripturPi dc- 
promtum ex Bibliothccaheroisnoltri, quod 
Rcgi dedicarc deftinarit. Acccdct intcrprc- 
tatio Laiina , pcr quam omnia ctiam ^ no> 
bis percgrinis ponint intclligi. Comctogra- 
phia tua nondum ad me pcrlata cft. Nccpct 
glaciem haftcnus acceniis 6 mari in hanc ci- 
vitatem navibus prxbctur: quod tamcn pro- 
pediem fiet, remittcnte j.im nunc gelu. Co- 
mcs Carlilius jam Rcgcm vidit, ctiam lcga- 
tum noftrum, fed privatim. quando urbcni 
piiblicc fit introiturus, nondum habcturcx- 
plotatum. Poftremx mcx ad tc iverunt dic 
Jcv 1 1 . Aprilis St. n, Ex ilio geminas abs te ac- 
cepi : tcquedercbusPolonici.s gravitcr diHc- 
rcntem in iiscupidinimusaudivi. Hincquod 
nuntiare nunc poflim , nil prorfus occurric. 
Vale, Vir NobiUflime, &memorvivc. 

. Tui 

H B I N S M. 

HolmUeSaccontm Annoclo bcLXix. Ipf» Kal. Majlf 
GKgor. 

EPI. 



1 



I 

I 
I 

l 



356 

EPlSTOLA LXXXIV. 

^r NobiUffime. 

NE in valctudincm filentii culpa fcmpe^ . 
fic congerenda , nupcr variis cum occu- 
pationibus Uiftandum mihi fuir, & quideni 
partem potinimam privatis ac domefticis- 
Exorca enim IJte hoc ance biennium me in- 
cer ac fororis mece maritum fuperpaternahe- 
redicate, quam is me abfcncc adivit ahquan- 
to incominentius avidiufquc, uc mihi vifum 
eft, indagandx atquc cxcutiendiE in fcriniis 
capfulifque meis fuerunt omnes litterx > k 
parente ac agnatis proxjmis ad mc jam ohm 
confcriptx, per quas inficiacorcm coovincc- 
rcm , acque adigerem ad reddendam ratio- 
nem adminiftratic rei famiUaris atque occu- 
patae. Nec infehciter hoc in negotio futn 
verfatus: inv<Sni cnim , qus caufam mcam 
egregic tueantur, 8c adverfarios pofllnt pro- 1 
fligare, ni fallor. Atque adeo etfi difceft^um ! 
hinc urgco ac maturo jani [ytdcm ipfe illud 
quoque contigic non prxter votum , ut na- 
\'a illa, quam mihi in Livoniam transfreta- 
Itiro R.ex parari juilit, tarde fic fatis rebus 
necefTariis inftruatur. Sic antc abitum, con- 
iuhame potnic hti permoleftx, &finchifca 
teftimoQiisinlongura tempus duraturac haud 
du- 



rEFISTOLA LXXXIV. 257 
dubie, quaniegQJiidicatam quampriratim vi« 
derc geftio. IIlLiftriffimusGrociiis die crallini 
(efe abirurLimhincmiiiarur. quando&: navem 
iifibus meis deftinatam prxfto fore fpes eft. 
Sed comitabor per leucas quinas aut fenas 
abeuntcm Legatum , unde profe£tioni me;E 
inora dierum pauculorum incumber. Inde 
Regi valediifturus ac Reginx mc fiftiim. 
Omnia confieri intra tcidui quatriduive fpa- 
tium pofiunt. Si qilid praeterea procraftina- 
tionis objicictur , a ventis erit , quod omi- 
hari nolo. Ad Rtithenoscum pervenerO, di^ 
ligentiorem me pr.^eftabo , nec amica; tus. 
ac perquam jucunda: compellationi fum de- 
futuriis. Tuas poteris ctirare ad tibcUariis 
iipud Rigenfes pra^feitum Jacobum Bjcke* 
rum: qui nunc eft Holmirfi, & remhanc fi* 
bi curs inprimis fbre pollicetur, ne quid 4» 
micorum litter^c auc mea: in via aberrentj 
Rex equeftri dignitate nuper per Britanni- 
curai Oratorem adau£tus eft : quod ut ilU 
bene verrat, Deum veneror. Nudius quar- 
tlis fupremum diem hic obiic Lutzavius au- 
\x Regiae Marefchallus vir mirs probita- 
tis & mihi perquam amicus. Hanc jaiVuram 
Rex indigne ferc , multifque lacrimis ubcr* 
tim eft profecutus. Novifle virum in Regi- 
na: comiritu potuifti, cui inferviebatteilipo- 
re belii Succo-Polonici. Trespoftremastuag, 



I 



Z58 EPISTOLA LXXXV. 
XIV, XV, & xvr. videlicet probe mihi reddi- 
las, &c citm Legatoroftro communicatasfci- 
to, qiii intranfcurfu auUs Luneburgicas, & 
alias ^ Germanicis compkires, puio, nomi- 
nc publico acccder. Vale, Vir Nobiliffimc, 
& felicitcr rem gere. 

Juiis omni affe£fu 

NlCOLAUS HeiNSIUS. 

Holmiae. clo l3 clxix. a.d. Aog. Juliani. 



EPISTOLA LXXXV. 

Vir NQbililJime. 

CUm multa mihi occurrant pcrmoleftay 
in quibus & valenido pertinaxS; Usan- 
nola & jngruens narali folonunc bellum, rc- 
fte a te numerantur, vix tamen eft utintan- 
ra malorum hydra quicquaminiquius feratur 
a me aut indignius, quam quod tcvirumad 
meliora natum cum fatis advcrfislu£tarijam- 
pridem intelligam: eEli haudquaqunm igna- 
rus , pe6tus te circumferre adeo munituni 
qua fapienti^ qua pietatis prazceptis adver- 
Jum hos infulrus, ut reliqui nos, quibiis ex 
voto res parum proccdunt, a ic mutuaride- 
bca- 



I EPISTOLA LXXXV. 259 

beamiis, quo armemur contra fortunx fx- 
yientis injuriam. Quantura ad domeflicatn 
litem , qux mihi in foro nunc intercedit 
cum prirax neceniiudinis propinquis « fpea 
affiilget, ucjudicetur ea propediem mea ex 
fentcntia. Quamquam ex tribus foris, qua: 
fortailis erunt obeunda , Ut omni hac peni- 
tus moleftia dcfungar , ad primos carcere» 
etiam hareo, £c iu ipfocUvihujurce fcrupoli 
defudo limine. Pro majore tamen laboris pcc 
quam incommodi parte habendum , colle- 
giiTe hinc inde acque in ordinem redegitfe» 
quicquidadprofl.ig3ndamadver(ariorumc.iu- 
fam coducit : ut me etiam abfente reUquuni 
negocii totius peragi quodammodo pofllt, 
nifi exploratum haberem, negUgi ut pluri- 
mum uc trahi modis indignis abfentes. De 
morbo etiam , qui me toto triennii fpatio 
quairavit fine millione, poUiceri mitiora in- 
cipio mihimetipfi, nefcioanfruftra, exquo 
cerevifia: reje£to potu , crudiore illo , caU* 
dam adhibere cospi , cum theahcrba deco- 
£tam. Jamque tempus ingruit, quotherraas 
Aquenfes adiri a valetudinariisefl-moris: fed 
metuo, ne ferus eoprorepam: adeo nondc» 
funt hic, quam me morentur, vix peragcn- 
da ante xftatis exortura. Sed vel fola publi- 
cx calamitatis cogitatio non fmit me emer- 
ncre ex abyflb profundiorc curarum : ctfi ad 
R 3 ple- 



I 



160 EPISTOLA LXXXV. 

plenum timorem metns ifte nondum recidifi' 
Nam & a propofito avocari poterunt forraf- 
fis ante belli aufpicia , qui nobis extrcma 
qusvisminantur, etfiperfiftunt inferalipro- 
pofiro , eft cur auguremur non defuturam 
nobis opem ab illisj quorum :Eque acnoftra 
inter eft, tranquillitati publicre decus illi- 
batum conftare. Certe, ni blandimur nobis 
fpe fallaci, non adeo obtufam atque occoe- 
catam peftoris gerent aciem PrincipeseGer- 
mania ac Septentrione vicini, ut fefe perla- 
tus noflrum confodiopprimiqucinermespa- 
tiantur. Sedhocomne 9-ewv b/ j-KHKiri x«t«(. Nifi 
Fannonix Sarmatixque ab incurfu Thracum 
£nitimo metucndum cenferet Ronianoruni 
Imperator, advolaret & illc credo inftru£tuS 
haud parva manu ad propulfandam a capiti- 
bus noftris injuriam , quam rcbus fuis noii 
poteft non damnofiifimam experiri. Robuf 
interim fcederatiy Belgis haud modicumpro- 
ximc accefiit, ftabilita Fatres inter ac plebem 
ftiilitemque concordia , poft demandatum 
Principi Araufionis militare imperium. Ita- 
que toti nunc fumus cum in confcribendo 
validilTimo exercitu , tum in clafte centcna- 
rum plus minus navium bellica inftruenda. 
Artium interim bonarum incrementisprsfen- 
tiflinuim incumbit periculum ab hoc tanta: 
niolis appara:tu , qux ut negleft.? jampri- 
dem 



EPISTOLA LXXXV. j6;, 

dem apud nos jacent, fic inter armorum in-' 
fanos ftrepitus vix cft ut erigantur. Kelle-f 
rum pro virili rebus tuis confulturum nedu-r 
bitato; fed cum anguftias airarii Suecani ha- 
beam pcrfpeftinimas , temcrarius omnino 
fim, fi fccunda quarvis gc ex voto procefr 
fura indc tibi fpondeam. Cl. Hcvelii ftu- 
dia quo fint loco non fatis habeo compcf- 
tum : nifi quod illum pulcherrimo conatu 
obfervationes novas mathcmaticas ajunt par- 
turire , qua: fub prxlo typographico defu- 
dent. Vale, Vir Nobiliflimc, &c fortunam 
benigniorem, ut mcreris , expcrire. Hagre 
Comitum AHno clo lo CLXXii.a, d. xi^Vl, 
Martii Gregor. 



i6f ^ 

E P I S T O L A LXXXVI. 

LETTRE DE 

G \J l P A T I N, 



a 



CHRETIEN UITEMBOGARD: 

Do0eur en Medecine , 



A Utrecht 



Monfieur mon Bon-^Ami. 



IE vous reponds en Franfois , puifque vous. 
nfave^fait Vhonnetir de mUcrire en ce, 
fneme langage, 

Si Mr. votre neveu > . retournant en fon 
fais^ pajfe par ici y je vous promets queje 
ferai pour lui tout ce qui me fera poffible , d^ 
iaffiflerd de tout ce dont il pourra avoir be^ 
fotn^ jufques au fonds de ma bourfe. Ope, 
opere, opera & confilio juvabo hominem. 

Mr. Godcau, Eveque d$ Grajfe , e/i un, 
excellent homme , petithomme, petit Evechc\ 
mais grand enfcience & en merite. 11 afait 
le i.Tome de l'BiJtoire Ecclefiajlique infoK 

qui 



I 



I 



TOLA tXXXVI. 36^ 

uife vent au Palais. yaurm foinde lafeuil- 
f, qui voiis marqtte , de fa Paraphrafe de 
rEpicre de S. Fau! aux Romains, ^ quand 
je Vaurai recouverte , je chercherai les moyens 
de vous la faire tenir. 'Jepourraibien tamet- 
tre dans le premicr paquet , que fenvoyerai 
A nkre bon ami Mr. vander Linden , poiirle- 
quelfattens quelques livres de Lion ^ mi- 
tne de Paris ; favoir , les deux dermers To- 
tnes du Galien Grec dr Latin. Cefl le VII. 
^ le VlU. que je n'ai pA tirer , jufqu'a pre- 
fent , a cauje du proce's , qui ejl e^ qvi dure 
ily a long-tempsy entrelaveuve deM.Ch3.r- 
tier ^ les cnfans du meme , du premier lit. 
Jls le promettent toujours en bref, mais il ne 
s'aquitent paf de leurs promeffes. Jevotisfup- 
fUe toiijours dc continuer fortement de n^ai- 
iner , ^ d^aimer auffi Mr, vander I.inden, 
qui ejl tin brave honme , fort fsvant ^ bon 
fimi. Life^ les 13. Jhefes qu'il a faites in 
Hipp. dc circuitu fanguinis. Cela ejl fort 
f>eau. 

Ce 9. dc Mars. 

Enfn le Cardinal Mazarin a tant ttre , 
qu^il ne tire plus. Jt ejl mort dans le bois de 
Vincennes le Liindi j.de Mars. Ity en a qui 
dtfent qti'tl n'eji pas encore tout k fait mort 
f/jafs qu'il eji a IftgQme. Je le ticns morty 
R 4 mais 



i64 EPISTOLA tXXXVI. 

fnais je croi qu'on le cele , jufqu'a ce que le 
Roi foit le maiire de quelques gowvernemens, 
oii il y a des Lieutenans , qui donnent quel- 
gue foup^on ^ font ombrage de leur fidelite. 
11 (jl tout k fatt mort & ne mord plust ^ 
ne mordra jamais ; shi ne mord le Diable 
en Enfer > o^ VQnt tous les tyrans , cotnmi 
lui. 

Je fois bisn aife qiie vous aimiez bien Mr, 
Sergiierdiusj c'ejtuti brave homme ; il m'a 
fait 1'honneur de me venir voir , avec Mr. 
Scuart, ^ nous avons biienfemble. J'homre 
pareilkmetJt fort Mr. Blafiiis, qui meme m'd 
fatt Vhonneur de me citer dans fon livre in 
Veslingii Syntagma Anatomicym. Uelasije 
nefavois pas qu'il ftit au monde. 

Je vous promets queje ferai tout ce queje 
■pourrai pour Mr. votre neveUi (i fai le bon~ 
heur de le voir , lors qu'il pajfera par ici, 
avant quedes^enretournerenHoUande. Don- 
pess en toute l'a^urance poffible a Madamefa 
Mere. 

Je vous fupplie de dire ^ Mr. Timannus 
GefTelius, que je fais fpn tre's humble fervi- 
teur, i^qiieje fhonore bienfort. Je prie 
Dieu qu'U liii fafie la grace de lui donner dtt 
temps , du loifir , des forces ^ toute autre 
forte de moyens , pour achever fa belle Hiftoi- 
re. Jevousfupplie aujfk de fair.e mestres- 
huni' 



I 



EPISTOLA LXXXVI. 265 

humbles recommandations a Mis. Regius ^ 
Diemerbroek. 

Onparleicid'ttnheaufervice , fortfolennel, 
queleRoiveut etre fait lafemaim frachainet 
four le Mazarin , dans Notre Dame de Paris 
oiiferontinvitees&affijierent toutes les Com' 
fagnies Souveraines de Paris -, favoir , Mrs. du 
Parlementy de la Chambre des Comptes, la 
Cour des ^iides j VHotel de Fille j l'UmverJi- 
te ^c. Nous nefavdns encore qui aura j lapla- 
(edu Cardmat Mazarin ; pro quo acquirendo 
mulri fortiter & ftrcnue occupantur. Cefi ct 
qu'a dit Juvenal: 

Suramus,ncnipe,locus nulla non arte petitus, 
Votaque Numinibus non cxaudita malignis. 

Le Mazarin ejl mort tnerveiUeufement riche , 
endiamans,pagues,joyaux (^ /trgentcomptanti 
ce n'eji pomt defon patrimoine , mois de l'argenty 
qu'il a vole en France. On parte de fon 7ejia- 
ment ; s'ile/ijamaisimprime', nousverronslX 
hien de la vanite cr detavolerie. Vale, Vir 
Clarinim?, &me, quod facis , amare perge. 
Tuus ex animo, 

Oe Paris ce Jeudi io.de Mars, 1661. 

Epitaphe du Mazarin. 

Ci glt rEminence deuxiemc, 
Dieu nous gacde de la troiiienie.'' 



9 »66 
" AU 



I 



%66 

E P I S T O L A LXXXVIi: 

AUTRE LETTRE DU MEME. 

jStt Menie, 

MONSIEUR. 

IL y a long-temps qus je vous chercbes e^ 
<jnejefutsen peine de votre Jante -, c^e/i 
pourquoije votis ecrits la prcfente. Jenefou- 
haite de vous autre chofe, quevosbonnesgra- 
ces e^ la continuationde votre amitie'y de la~ 
quellefai maintesfois re^enti detres-bons^ 
tres agreables effets. On ne parle ici que du 
grand appareil de guerre , gui ef en Hollande 
€ontre les Anglois. Mr. le Duc de Verneutly 
fils naturel de Henri IF. eji parti pour Lon- 
^res de la part de Roi , pour ticher de faire 
la paix entre ces deux partis. Nous n*avons 
ici rien de nouveau, in re Iitteraria. On fait 
a Lion une nouvelle editton du Sennertus, ^ 
laquelle feront ajoutees £piftoI:e Mcdicinales 
Sennerti & Daringii. 



yavois hier commence' cetti Jettre, dansle 
dejfein de i'achever & de vous Venvoyerdans 
^joursj par Leiden ; mais voila Mr. votre 



f 
I 



E P I S T O L A LXXXVII. 267 

neveuy qui entre ^qtti me rend votre lettre 
c^ les trois Uvres de votre part. J'ai etetout 
rejoui de le voir. Je votts remercie de tous. 
vos prefens ^ du Calendarium Romanum. 
Monfils aitie mtmera Mr.votre nevcu, chesn 
Mr. VEfchaJfier ^ y fera vos recommenda^ 
tians. Ott travaille tous lesjours a 1'mpref- 
/lon du livre de MT.Joncqnet , infolio, qui 
fera intitttle Hortiis Regms Parincnfis. On 
nous promet qutlfera acheve vers ta fin du 
mois de Juin : e^ tnoi je vous promets , de 
vous en envoyer un , des qu*il fera acheve'y 
per viam tiiram ; favoir , par un Marchand, 
que fai en main , & qui trafique k Leiden. 
Ce ferd unhelonvrtge, fortcopieux, &bien 
etoffe. Je tkherai d'y joindre les deux autres 
qtte defirecn. Terret me pertinax il!a tna vale- 
iiido , & nimium frequens recidiva. II faut 
a ce renouveau qtfe vous aiyez recours a la 
faignee du bras droit ^ S- jottrs aprcs du bras 
gauche i chaque fois trois palettes, au%.on- 
ces ; e?" p^i' apres , vous ferez purge avec 
Sene ^ firop de rofes palles 4. fois de cinq en 
cinqjours. Apage pulveres illos Chymicos, 
pillulas omnes j &c omnia medicamenta ex 
aliis compofita. Je vous envoyerai aujfi le li^ 
•yrci/e Mr. rEfchadier, avec les autres. Fbi- 
U queje viens de le toticher ^ de te mettre i 
pavt. Apres voiis ayoir donne tant de peine 
' pour 



I 



I 



«68 E P I S T O L A LXXXVII- 
pour fnes livres ^ mes amofitez; je vouj 
fuppiie de me permettre queje vous envoje 1$ 
biUet ci-inclus , pour qudques livres , queje 
defire encore de recouvrir ^ pour le prix aef- 
quelsje fatisferat ex jiire 8c :Equo. Faites en 
i votre commodite\ fans quecela vous incom. 
mode. Jeferoisd'avis que Mr.votre neveu 
aiUt prendre fes degrez en droit iAngers. U 
en aura bon marche ^ de plusfyai desajnist 
qui aurontfoin de lui, tant de Medecins j que 
ae Profejfeurs en droit, aufquelsje le recom- 
menderat. Te, forores omnes & tuam fami- 
liam faluto, cum D.Mart. SchookiQ& aliis 
faventibus. Vale, Vir Clariflime,&meam^. 
Perijiis die J ovis iS.Aprilis 1665. 

Tuus ex animo 

Guino PATm. 

Cl.vitum & amicum noftrum Mart. Schoo- 
kium ex animofaluto. Quandonamvcnictli- 
bri fui de Cerevifia fecanda Editio adauftaac 
illuftrata. Vale. 



EPl- 



* fe f I S t O t A LXXXVIII. 

CUriJftmo Firo 
D. CHRIST. UTENBOGARDO^ 

UltraJ. 

TMmcnfas & quim ponbm maximas agd 
■■■ Tibi gratias , Vir Cl. pro tuo illo in nos 
amore, quo me Tibi femper habebis gratif- 
fimiim debitorem. Singulari Dci Opt. Max. 
gratia &c beneficio, haiienus vixi, ic valeo: 
ut 8c Carolus mcus , qui adhuc cft in Gcr- 
inania:. quodnoviflimasmcasacceperis, gau- 
deo; de rebus noftris vix habeo quod fcri- 
bam , ncque cnim (unt in pcjore ftatu quam 
antehac , & vix meliore , fed tamen quie- 
tiorc. Somniator tamennonamphusfomniat, 
Jed profundiore minnfque turbatiore fomno 
hoftes tranllgit. hic habemus paccm in not- 
ftra Gallia promulgatam , qux utinam pec 
multos annos ab omnibus fervetur , & nihil 
habeac inddiarum ex utraque parte. Tu vidc 
utinam veniasParifios, uciterumTevideam, 
Tibique gratias agam , anccquam ad plures 
abeam. Filius meus Robertus 6cnobi!esduo 
Galli Te falutant, ut & ego quam officio- 
fiift- 



r 



I 



270 EPISTOLA LXXXIX. 

fiflTme. Adolefcentem Parifinum bene mora- 
tum, 5c fiipra xtatis modiiliim fapientemj 
qui hafce Tibi reddet , ferio Tibi commen- 
do: eum quxfo ampledere & dilige, tam 
meo quam fuo nomine. Vale, quivalcre di- 
gnus es , vive per quem alii viffuntj & me 
ama, qui fum a:re & libra tuus, 

GuiDo Patin, 

Parifiis, v. Junii, 16^8. 

E P I S T O L A LXXXIX. 

CUriJftmo Firo , 
D. D. CHRIST. UTENBDG ARDO, 

Ultraj. 

Dlleflriffimam tuam fororcm , Vir CI. 
propter Te ut & Teipfum lugeo , ac 
de cjus obitu ferio doleo : ille quodammo- 
do moriturqui fuos amittit : adfit nobis Deus : 
quifque fuos patimur manes : nemo morta- 
lium felix : fed leviter ferendum eft quod 
cmendari non poteft. Epiftolam tuam ad D. 
Lantin. jamdudum mifi Divionem ; gaudeo 
quod 



— - . - « V . ^ 






- « V 






ir 



n^i^ >fc«« • A*^i^ A •» »^imml • •« • • • • 



r*- -•ti '^ - 



^ 

^TT iT"'*"' *■ "^- "■ ^ — .«-..^ ■ • '^ • ^r^ .. .,». ^ _ 

i I I ] .A^^».^^ ^m.^^^^mm.m^ .»'->• "M. ••. « .-...•• ■ •■ "«tC^ 

■* . • ^ • • •} * 

** ^»*"* •!•» ^^ -^»*.** ^ ^■T'. '^ ^f" »«jB. ^^*. «... . ,_ ■- f^ 

dem Rrx r^r-irc: zrrr.:. ."irri-^inr^r m:; , ;.^v. 

iux patrix ccrr-in: rr.:n::m c.f •^pr-r; • l^^j^im 
paruir, 5c mi;cri cc:";:r: iTrinir."! jvr^n.v; i!l4 
pax, & nihil h^he^r trauJ;s ncc inr:*^.j::v«(t 
Cafp. Hofi^anni Apolofi^iain f}^ i^iAU%r * ^vr 
D. Komphium ad Fc mifi « k\\\x\\\ aw As\^ 
peris nefcio : quod ut iuo tcmporc mihi U\\\\\^ 
fies^ enixe rogo: uc & quid lcntiiis k\c iplo 
libro : cert^ totum illum ma^^ni fac io, pr.r. 
(ertim vero cam partcm qu:r c\\ dt %mrhi\ ^r^ 
f£^ririvr^///ij.Somniarr;rnihilaniphii%(c)nuiuf^ 
fcd vivit & ftar. \j\\ mcliorj pin. /'//r///'i^ 
6./^ir.i669. Valc, VjrCJI. e< iii' iinu. 



/^^'J 1^5 /i/i^/ > 



^> V ' V \ V / 



; I ^ 



; >-; 




1 



E P I S T O L A XC; 

G enerojijjimo ac Nobilijftmo Firo j 

D. STANISLAO LUBIENlECIOi 

ISMAEL BULLIALDUS, 
S. P. D: 

THeatruttt tuum Cometicnm , Vir Ge^ 
nerofiffime, raunus cximium ac magni- 
iicum d TemihitransmifTum, DominusDa- 
niel Elzevirius Bibliopola Amftelodjmenfis 
tuo nominc obtulic rradiditque gratias de 
tam prctiofo opere, quod tambenevoloani- 
mo mihi largitus es j maximas Tibi habeo: 
quodque epiftolas mcas illiinferuerisj inter- 
que tot pr^eclarorumvirorumeruditas locum 
cis dare volueris » tibi valde obftriftum me 
profiteor. In illis binis volurainibus tais va- 
riorum hominum in phyficis & Aftronomi- 
cis excrcitatorum opiniones & fententias eK- 
prefi!as, lanquam in ditifiimo penu, paratas 
invenient, ac finc laboris faftidio, qui huic 
phyficcE parri ftudium irapendunt , & hifcc 
tnedirationibus ac fpecularionibus delcftan- 
Jurj quique patiiec cummundaaarum rcrum 
im- 



mf E P I S T O t A XC. J7} 

^Jftirtilintionibus , ac convcrfionibus flupen- 
B dis , Cometarum connotationem adhibenc, 
■: ac connderationem conjiingunr. Ingentem, 
q«em fuftinuirti, laborem in adornjndo ram 
magnifico opere , fatis laudare cuntih noti 
poterunt, proquc impenfis haud mediocri- 
bus a Te faftis non levc ac tcnue pr.xmiuni 
a Principibus & Magnatibus te referre jure 
merito debere, dubio procul funt palam af- 
fcrturi. Dignam te adoream , ob exantlatos 
tottabores, erogatampecuniara, ergaqueli- 
rerariam Rempublicam animum tuummuni- 
iicam , ipfique inferviendi propofitum gene- 
rofum ,ucnbtineascupio. Conditionem tem- 
porum noftroium tu fatis nofti, quamobrem 
de illa moncrc te fupervacaneum forct. Uti- 
iem Tibi operam meam commodare impri- 
mis vellcm , ut cxemplaria mulra illius tui 
operis apud nos diftraherenrur; fed verum 
dicenti fidem adhibe, paucos hodic rcperiri 
cjufmodi librorum, qui ad paucifiimos qui- 
dcra pcrtinenc . emptoresi hnc inde ortum 
cft incommodum , quod in privatorum lo- 
culis cenuior pccunii quam antea aflervetur. 
Libros quotidie fuos vcndunt , qui de co6- 
mendis olim cogitabant. Hiftorije ccclcftis, 
operis in Aftronomia primarii , omnino ne- 
cefTarii , omnibufque nomintbus commendabi- 
lisj Cometographix ctiam celebernmi He- 
S vcliij 



T" 



174 EPISTOLA XC. 

vclii, in qua obfcrvationes exa£liflini3C &ic- 
cararifnmx continemur , tria aut quatuoc 
exempUria vcnundata vix funt. Longo tem* 
poris fpatio ad divendcQdos ac diftrahendos 
ejufmodi libros opus eft. 

llluftrinimum Dominum Bruflellum rcf- 
ponfi aliquid tibi repoiiturum nondubito. 6c 
gratias pariter afturum. Totus in exerccndo 
munere Senatorio , litibufque dirimcndis ac 
judicandis occupatus eft ; &c ar£tinima tem. 
poris interllitia ad epiftolas confcribendas ii- 
bi negotiifque illis fufhirari vix poteft'. 

Ad me quod attinet , vitam pri vatam quani. 
visducam, £calicna, fatcor, negotia occu. 
patum me non habeant , propria tamen ali. 
quando mihi curas folticitudinefque injiciunc ; 
«tafque gravior, femeftrequippefuprafcxa- 
gefimum tertium annum jam exegt, ad ept- 
Kolarum fcriptionem minus aptum ac ido* 
neum , quia etiam tardum pigrumque ted- 
dit. 

De operc tuo quid dicant aut fentiant A 
cademici noftri ha^enus non intcllcxi} illud 
evolvendi curam aiicui cx ipforura focictatc 
funt forfan mandaturi. Schedam tuam ami- 
co cuidam tradidi , qui ut in Ephemcride 
¥ coipi;» de TheatrotuoCometicomentiofiar, 
openm daturus eft , idque fe prxftiiurum 
recepic. 

De 



©KI 3n<S>UAl OCC/ 2^- 

f i.De iW)^ FolohiciSi diai epiftoUmtuam, 
cuinuncrefpondeo, 2.8. Novcmb.anno 1668. 
fcripfifti, aliter, quam hoccc rempore, ju«t 
dicandum vcl conjiciendum fuifle exiilimo. 
De Principis Condxi in thronum evcftione 
certas fpcs plurimi &. ia Polonia & in GaU 
lia. concipiunt. hocuripficontingat, omnia- 
que ex voto cedant, toto pe£tore ac animo 
opro, voveoque. Verum multafunt» quse, 
unicam fore eleftionem, faciunt , ut in anii 
mum inducerc nequeam. Mofchus namque 
tjuamplUrimos habet , qui pattibus fuis fa- 
vent, eafquc fovent. Habebic aliquos fibi 
iavenres Lotharingus. Vereor imprimis ne 
X^thmanicus Imperator, acccdcntibus Tarta- 
ris &Ko^ackis, rtaximarumtufbaruminCo- 
luitiis fiKuris author fir. Ipfius Poloniae ca- 
lamitatem , everfionemquc reformido , fi, 
qua: Gcdano ante dies 25. fcripta funt, vc- 
Ta comperianturac comprobentur, Kofackos 
fcilicet , renunciato Polonise obfequio , ipfius» 
^quc cxcunb jugo , Orhmanico Imperio, uc 
fi Polonorum fimulque Moskorum domina- 
tionc fe Hberent, poft delibcrationescrebras, 
& inita fg^pius confilia , fefe fubdidifle ac 
fubmififle. Qii^E ab armis Mufulmanomtn 
otbi Chriftiano imminent pericula Deus O. 
M. avertat. Hifpanla quoquc illius novi in 
Fczzano, Marrochianoque r^gnisexorti Im- 
' . i ' S » pera- 



r 



I 



276 EPISTOLA XC. 
peratoris vires fufpe^tas habere, &c ab iUitis 
infuUibus ferio ae diligencec fibi cavere de- 
bct. 

Apud nos omnia , Dei beneficio infignt, 
jnfus forifquc pacatafant. Sumptibus ingcn 
tibus ac cura non vulgari , propugnacuUs mu- 
niuntur urbcs, quas in Hifpanico Belgio ar- 
mis ac padis Aquisgranenfibus Rcx ubi acs 
quifivit. Auxiliaremclaflem copiafque Venc. 
«se Rcip. in Cretam fubmittcndas ipfe dili- 
genter apparari juflit » urque illac verfus quan* 
tocyus vel k faciant naves, curar. Ut teru- 
pori ad illaminfulamapplicent, pr^vertant. 
que deditionem aut expugnationem Deum 
impenfe precor. Vale Vic Generofifilme ac 
Nobiliflime & me ama. Scribcbam Lutetia: 
Farifiorum die ultima Martii anno 1669. 

Dc illis voluminibus Ircnopoli editis cum 
quibufdam fum coUocutus , ied emptores 
pauci apparebunc , cum pecuniam fuam ufi- 
bus vitx necefTariam aflervare unufquifque 
cogitcc, & in eo ftudium fuum, hoc rcruni 
apud nos (tatu, coUocec. Ante annos decem 
riginti vcl triginla exemplaria hac in urbe 
empta fuiflTent , nunc vero vix quatuor aufr 
quinque ementur. 



EPI. 




m 



E P 1 S T O L A XCI. 



CUriJJimo DoBiJpmojui Viro, 

CHRISTOPHORO SANDIO, 

S. P. D. 
PETR. DAN. HUETIUS. 

Amftclodamum.' 

ATtulic ad me nupcr cx Hollandia 
Horthemellius BibliopoU quidquidcic 
dcmonftratione noftra Evangclica crat Am- 
ftclodami editum , cum iftic clTct j quod X 
Vasbcrgio ad meperfcrendum acccpiflcrcdi*« 
cebat. Elcgantior vifa cft &concinnior opC-f 
ris accuratio quam fperaveram) quamqueeCi 
decurtato Sc circumCito folio, quodmifcra^l 
arbitrari potueram. Supcrcft » ut poftquain^ 
abfolutum erit omne opus , rcliqua aa mo 
tranfmictas : quod a BibUopota veftratc fa- 
cile impctrabis. Libcllos noftros Dc Ifttcf» 
prctatione, 8c De Originc Fabularum Roms- 
nenfium puto Elfcvirium nuoc tandcm acce> 
pifTe i jam diu enim Lutctia profciti fiii)C<l 
Tu Tchm homiocm ur^eas, uc ad co$ rccuii| 



%}% EPISTOLA XCI. 

dendos ocyus fc, accingat ; quod & faftu* 
rum fc l-ecepit ; ' neque alreri qiiam tioi , Vi- 
ro dodiflimo , diligentiHimo , mihique, uE 
fpero , amiciflimo j eorum emendandoruni 
curanj dari patiaris. Rogavi Clarinimum Mo- 
intdUa^* Ht Belgicam iUam, de qua (ciinsl 
operis noftri De Fabulis Romanenfibus in- 
terpretationcm ad me mittat. Exteveroln- 
terpretis nomen fcirc cupio. Qu3eri& a, me 
unde acceperim"^ notari Gabriekhi Matth. i. 
verfzp. nempc ex plurimorum Interpreturn 
coftTenfu, & ex ip(a quoque ratione, ac fi- 
militudine veri. Vides enim in tota c*(r»j»4- 
«o>f <iin,ovef*!cf. adhibitum Gabrielem ; quooipc 
IjUc. I. 11,19,26. facile intelligas. Conje^ 
Jiiiram tuam de nomincCataphrygarumpro* 
bo 8c Laudo. Nefcire tc ais quomQdo con» 
gruat Turcorum opinio depucrisillis, quos 
virginibus natos putant , cum iis qux prc^ 
lers cx Dialogo Muhammedi cum AbdiaJ 
Ego etfi Turcorum nugas prxftare non tc- 
necr, promtam tamen e^^ceptionem fugge-' 
jram: cum cnim tria fine mafculi dpera pro- 
Biific dicunt, Adamum, Arictem Abrahami 
& Jefum Chriftum , non negant alia fimi 
lcm ortum habuifle. Culpas quod fcripl 
pag.ji^.Iin. 50. V^»isti poji futurarum re- 
^iim nbfcendi avido i^ & reponi vis , pfJf fu- 
iufas res, At fcito Vetcres ita fxpc & eld. 



P EPISTOLA XCI. zl9 

■ ganter eflc locutos. Cicero i. definib. ^a- 
rum fotiendi fpe injlammati. Philippic. ^. 
exemplorum legenJi potefias, hcm j^FTorum 
hatrombus condonandi. De UniverUt. cau. 
fa collocandi liderum. Tcrentius, Datecre- 
fcendi copiam novarum. Suetonius in Oftavio, 
Licentia diripiendi pomorum. AgelUus libr. 5 . 
capr. 10. Caufarum orandi cupidus. Fhocas, 
^oruM brevis ufus habendi; & fimilia fcx- 
centa; pag. 370. lin. 15, fcribi jubcs ^m^jl- 
aani; non, vnicci^^imm, Artobazani'. nos. 
Herodotum fecuti fumus, €[m Artobazanum 
ippcUat inicio Polymnixj Juihnus Artame- 
sen. pag.487. lin. 28. pcccatum putas invo- 
ce'»^ii'(&', quamwaifogirt-oyoveflc vis. Mihi re* 
ftumvidctur kk^U^ ^ ut itvwjuk, «n,firA&'. Sic 
pptimx Homeri edirioncs , Stcphanica , Crif- 
piniaoa, & reliquxomnes. Sic Romana Eu- 

I ftathti. Sic Stcpbanus in Thefauro. Scitum 
eft enim Grammaticorum , fi in nominibus 
quincx Declinationis acucus ftt in ultima fyU 
laba , cui fyllabx vocalis mfit natura longa quz 
recineatur inobliquis, acutum vertidebere ia 
circumflexum. pag.56l.Hn.3?. n^p^b rede- 
mi; Sic fcribendum eft j non ut putas 'Pplfi. 
Chaldaica vox eft, nonEbraica. De cxteris 
tibi affentior. Vale, &am3re, (hidiaquena. 
ftra juvare perge. Sangermani. A. D. T l z . Cal. 
April. MDcLxxx. 
-:: S 4 EPI- 



r 

I 



280 



E P I S T O L A XCII. 



1 



EERNARDO SALIGNACO, 

s. p. 

iJESU-CHRISTOServatore. 

GEorgius ab Arrainuco, Rutenenfis E- 
pifcopusCiariflimus, nuperadmemific 

CAaKw lWi)$y, •rofim inixiidLu nnfej dKufiat , ro- 
gavicquc, pro veteri noftra aniicitia, ut, fi 
quando hominem »?wVifov naftus eflcm , qui 
iftuc proficirceretur, eam tibi prira^ quaquo 
occafione reddendam curarcm. Lubcns ita- 
que anfam hanc arripui, & occafionem tibi, 
JPater mi Humaniflirae, grato aliquo officio 
jndicandi, quo tc animo, qua fe pietate co- 
Jerem. Patrem le dixi, matrem etiam dice- 
rem, fi per indulgentiam mihi id tuam licc- 
ret. Quod enim utero gerentibus ufui veni- 
jc quotidie cxperimur , ut quos numquam 
viderunt fcetus alant, ab aerifque ambientis 
incommodis tucantur , «utb tmto v^^y sMfl«, 
qui me tibi de facie ignotum, nomineetiam 
ignobilem fic educafti, fic caftifllmis divinx 
tux do£lrin3;.ubcribusufquealuifti, utquid- 
quid fum 6c valeo , tibi id uni accepium , ni 

fc 



I 



E P I S T O L A XCn. j8x 

feram, hominumomniumquifunt, autaliis 
eruniinannis, ingratiflimusfim. Salvcitaquc 
etiam atqueetiam , Pater amantinime, pater 
decufquepatri£}Utterarumadrertor«X(^'>c«Mr, 
veritatispropugnatorinvi£ti(fime. Nuper re- 
fcivi ex Hilario Bertulpho, quo hicutorfa- 
miliariilime, te nefcio quidmoliri adverlum 
calumntas Hier. Aleaadri ,quem fufpicarisfub 
perfona faftitiicujufdamScaligeri, adver/uoi 
te fcriprille. Noopatiortediutiusanimipea» 
dere, atque hac tua fufpicione falli. Nam 
Scajiger ipfe Veronenfis eft, ex illa Scaligcro- 
rum exfulum familia, cxful & ipfe. Nunc 
vero Medicumagitapud Agenoates. vir mi- 
hi bene notus* "'> /** ^ ^" <*^owm*»**w» »«■' «« 

*VI' AiffEnA^ C^fif ^ , IM ffU>f AdiTI (])JWM , T« ftft te- 

reA»-» «* dvtvifr,[iiin , t' «*» ^ WflivT» sr»»Twi m^i^, 

wt a)(.«*®- n-wTOT i(7*if. Ejus librum nondum 
vidcrc contigic, nechuc, totjam menfibus 
delaturaeftexemplarullum; atque ade 6 fup. 
preniim puto ab iis , qui Lutetix bene tibi 
vplunt. Vale ^ ^Tux"' ^'«'^'^i Lugduni,pn- 
4ic Cal. Deccmb. 15 J2. 

Tuus quatenusfuus 

FrANCISCUS RAVELiCSUS 

Mcdicus. 
S f EPL 



k. 



H^ .iiox AJOTana 

s„[ E P I S T O L A XCIII. ,j,i 

BARi^O BERTALDiJ^* 

-^■; ' ■■ - -V V ■ S. ' ■' 'i^-ii 

17" " ■ ' ■ ■ .■! 

QUam mihi familiaris tui Vioofbrtiii Ut- 
teris falutem mifidi zquum minime ^ue* 
ric abfque ulla gratiarum afJtione dimitterc. 
Floribus quidem rependoquamdedifti utqui 
plnris longe te faciam qiiam me debeas fic 
quemquam polTis. mihi igitur non fuccenfcas 
fiifloleftusfim, fedcibipotius, quiinmc rara 
Bfbanus fuifti. Memincrasutpiito quam avii 
dos ftieram Hagx comitis compcUare te hco 
d&bitare patiebatur antiqutrm illud erga; te' 
ftudium quin tam benigne provocanti prdti- 
nus adeflem. Aliqua poftulavit tuo nomine 
VicoforiiuS Carminafufpicatus fum caque La- 
tina ncc Oedipo opus fuerac qui viri de hoc 
fitcerarum genere adeo bene merici pctitiq- 
nem interpretarecur. Nunquam ab ingfeflti 
Mufarum in Gallias id nobispotiusnumeran. 
di temporis fignum fic quam iirbis aut Im- 
pecii primordium majort in precio fuic lati- 
nilas. Nunquam Horaciifoclicitasgratiornec 
lepores CacuUiani fuaviores GaUia: noftrx 
fuecuQC addam fi pUccc & Romx (ux. Eli- 
} ■'- gunt 



E P 1 S T O L A XCIII. ^%5 

gunt jaoi-mcdiocria ingenia hoc fcribendi gc- 
nus quoid nonnifi paucorum cenfuris patear, 
f»ibHmia vero quqd omnium admirationj, 
C^ar publici juris'func difficile for^c^Etfifto- 
lari fafcjculo comprehenderetibiqueabElze- 
virifettiis coraparare facilUraum. multa infu- 
per doiiiorumhominum folia intcramicosle- 
ftitanda fparguntur vulgo ignota. Horlim8c 
quxdam habeo & plura habere potero fiultc- 
riiis qu-Tras. aliqilos Balzacii elegos nunc mitr 
to fcriptoris intcr noftros celeberrimi quiqbe 
jam negle£ta ■quam adcptus e(V Gallics eld- 
qtentiie palma jam Romanx ftudet : ftatueraiH 
etiam ultimo fcriptam odem illius gloriaob! 
tegerft , poetiiruit fubito mendacii & moi^ 
animadverti nec pofle me fraudem hanc pcr- 
fpicacijE tu:E fubducere, nec debere labem iftam 
iniirereejus nomini : measego nugas totustibt 
approbo, fat magnutnprxmiumconfecutas fi 
cenfura tua dignx finc cum .'equiori atftiitia- 
tione non poflint. Commutes quxfocx pivU 
nistuisoperibusaliqua: fateor quidem eome 
animo ad te in pra:fentiarum ca mittcrc. cxem- 
p!o Batavorum tuorum , qui nuces fuasexteriS 
diftribuuntQeiAmasreportaCuri. Valc Pacu^fli 
Parifiis. ''' 

-.T.6 

EPIr 



j84. 

EPISTOLA XCIV. 

BARL^EO DORISLAUS. 

Lugd. Batar. 

Sllentium mcum (i bene te navi , cuivis [ 
potius irapedimento quam negligentix | 
impurabis. Dicas attamen, num publico (i. ! 
ientio damnatus, & privatos alloqui prohi- ' 
beris. Equidem incuffus ob 7r»(pi)ir/«v fuppli- 
cii horror non ad Litteras folum, fed ad in- ' 
ternas quoque cogitationes meas trepidabat: : 
nec mc rolum praEleftionibusScepiftoIia, fed ', 
mei ipfius imaginationibus prodi putabam , ; 
donec omnis illa tempeftas rcgii vuUus ferc- i 
nitate difcuteretur. Nunc reftitutus in inte- 
grum ad coUoquium tuum rcdeo a quoabfui I 
nimis diu. Heros, Heros; quam furilis cft: [ 
natura mortalium , quam faftidiofa fux for- 
tis. Ego cum imperio ferulx regetem Aulam 
mcam, iniquitatem fortunx culpabam , qu3e 
mc tam puridopulvcremerfiflet: Nunc cum 
in hominum luccm me fata protuIerintadaU 
tcrius fccptrum horreo & taciris fxpe votis 
ignobilem illam fecuritatem exopta Sedno- 
lo nimis philofophari. Tota hominum vita 
ambitione diftra£ta eft : & arduum illud iter 

ad. 



r 



EPISTOLA XCV. i^i 

ad gloTiam periculorx viz fimtle eft quam 
Phaetonti fuo depingic Apollo in Mctamor- 
phofi. Non defuit etiam mihi meus conlilia. 
rius qui vallum 8c altioracupientem animum 
difcriminum indicio compcfceret : fed illc ncc 
reftorem audiit ncc habcnas. Intcrim curru 
infideo & fortunam meam rcgo , quam non 
deferam nili vi majore excuiVus. Si meputas 
hominem effe, crcde nullum .rque caputar- 
que tuum mihi charum effe. Vale. Valeant 
Uxor, Schrcvelius , Jaccharus , 5c fi quos 
aliosalit Lcidanonindlgnos «wtgffiif «fnfflf. Itc* 
rum valc 8c me ama. 



E F I S T O L A XCV. 

Eruditiffimo f^irot 

SAMUELI NiERANO, 

SchiU SidtntnJisGymntfiitrcha^ 

Scdanum. 



Saacus Cafaubonus, Samue1iNa;ranoS.D. 
aut 
rao 
dc 



T 

J. VcUem tanrum mihiefletaut facultatis auc 
ocii, qiunium cft aDimi. & rolumatis, nio 



I 

I 



4c|iderio,yir-(Sfuclitiflimc,rali5ftcteDidi; ncftfc 
dubitarem, quin fi minus rc, ccrtc bepcvo» 
leotix fignificacione, eflem tibi vet cumula^ 
te fatisfa^tums Nunc adeo curis variis 6& 
divccfo ftudiOTum genere fumimpeditus, ut 
^icmdiflindefe, £»w «awrTi^^Kiw^.cxjgar. Qj^an-- 
quam, miNaerane, finonpenitusfallor,rem. 
fupervacuam a mepetis. Quid enimtibihac 
dpftrinaviro, monitorc opus ? Qui tantum 
profccifti in itinerefufccpto, potcsmihiper-» 
Aisdere viam re£tam tc ignorare ? Ego nod 
{)UFo , .& Qondubito , d ut cepifti pergaS* 
co quo icndis efle te perventurum. Lon* 
gum fanc irer ad doftas Athenas es ingrcf- 
■ftre: fed^TntEnom Deus bone~! ■^oppidb 
fruftuofum. Nam qui fine literis-GraecisaU^ 
quid fe putant in literis pofle praftare di- 
gnum in MinerviE arcc poni j eorum fatui- 
tatis, ftuporis ^ ««itoj-K-iiWOiruirijfme fane pudct. 
Seddehispluribusalias «■■■'1' &€»; 4)ww. Gaudco 
l^bi cflrecommiffam Sedancnfis ScholsD ctC 
ram: idque munus bene tibi, bencReip. \i- 
tcrarix cvenire opto. Conftituimws , fi da- 
bit Dcus Sh." Trpifi y unum fe mcis filiis ifthuc 
miftcre; ubiconfidoamicosmc habere: quo- 
rum numerum per te fa£tum eflc auflriorem 
non parum Ixtor. Ea eft futura occafio m^- 
tUK fcriptionis intcr nos fcepe repetendx. Ita 
.veliCy qui folus quicqiud vultpoteft. Vt'* 

le' 



r 



I 



I 



EPISTOL.A XCVI. »8/ 

le.Lu,tetix Farif. xili. Kal. Jul» clo I9 



EPISTOLA. 
E i b E" U,' 



ISaacus Cafaubonns -, NxranCT foo^-Sr©. 
Quoddudumopcabam, cfFcci tandem , uc 
iilium meum Audiorum caufa ifthuc inittc> 
rem. Si mihi fatis comperrus fuilTet tuws fta- 
tus, reSii ab urbis porta illum ad tc prqfi- 
cifci jufliffcm. Nunc quia ncquc de ^'olun- 
tatc neque dc facultate tua fatis liquct: , cgi 
cum amicis ut tibi quid animi efTctviderent. 
Spero fi tux rcs ferunt « non deteriorc loco 
illum apud te fucurum, quam cxtcrosj^-n. 
quQS forte habes. Tradlta eft vedori pccu- 
nta ad menfcs aliquot, nequc cft quod Vc- 
jcaris, ultam, Deobene juvante, moramia 
co fucuram. Non delicace iUum baberi vo- 
lumus ego&mater, fedcommode & munde. 
^Sed mulio magis de fludiis ejus fumus {ol- 
Xiciti. Itaquc, fiicacvcnit, ut tecum habi. 
tct, pcculiari cura ut cjus ftudiis invigilcs 
obnixe i tc contcndimus. Pietatem impri- 
mis doceri illum optamus , & cum pietatc 
bonos morcs. £Q nobis alius.minor xtate ii. 
lius> 



288 EPISTOL A' XCVII. 

Ihis, quem vcre incontc , fi Dcus dedfirfc 
& hujus cducationi benedixcnt, codem mir- 
tcrc cogitamus. Ita velit , iia faxit o* ini i 
Vale vic eruditifiime , & fi me amas , no- 
vura difcipulum habe commendatum. Lu 
tetix Parifioruni a.d. xy. Kal. Nov. clo Id 
CV I I 1 . 



E P I S T O L A XCVIL 

A MERIC CASAUBONj 

Bfcholier 

A Sedan. 

MEriCi Je fuis bien aife qtie tu m^efcris 
ajfes diUgemment , ^ je ferai encores 
■plus, quand tu le feras ptus fouvent. pour* 
•veu que tousjours par tes dernieres je puijfe 
cognotftre , que tu ayes profte quelque chofe 
^efputs les precedentes. Video te jam incipe* 
re themata Latina componerc ; fcd non finc 
gravibus erroribus. Fac quoridic aliquidad- 
difcas. Excrce memoriam affuiuc. Si ifthic 
docctur Terentius , volo uc eum librum k 
principio ad finem mandesmemorice. Ncmo 
Latine loquetuc bene , qui Tcrentium noa 
con< 



EPISTOLA XCVIL 289 

contrivcrit* Efcris moifi par de U on lit 7e^ 
rence 1 & qu^eH ce que on te lit. Snr toutfois 
fage i crains Dieu : prie le pour tes pere ^ 
fnerey &freres e^ fosurs. Honore tes pnt^ 
cepteursy & leurfois obeiffant. Garde toi dc 
ferdre le temps. Si ita feceris ^ Deus tuis (lu- 
diis benedicet. ScripH ad tuum Pra^ceptorem 
atque hofpitem nequid tibidcelTet. Matertc 
falvere jubeti i^ vous commende de baiferles 
mains a Madamotfelle Capel enfon nom: 
cdmme je fais auji. A Paris ce 1%. Sept. 
•i6o9- 

Ton Pcre 

Is. Casaubok. 

Saluta mcis yerbis Hottomannos &atres. 



EPL 



390 




EPISTOLA XCVm. • 



JACOBUS SADOLETUS 

S. R. E. 

Cardinalis 

PHIUPPO MELANCHTHONIj 

Suo S. 

g~^ Arpentorafti cum t^tm , quo in Io< 
V^ ftatucumhaberc mc crcdens domiciliu; 
[ pcrpetuum vitx fortunarumquc mearumoittJ 
nium i repentc tamcn inde difccdere & Ro'^ 
mam rcdire, JufTu Pontificis Maximi, fum 
coaftus. Sed cum ibi eflem, accidebat mihi 
fcrmc quotidie , ut aliquid nancifcerer dc 
fcriptis tuisj qua: cgo, & proptcr exccllens 
ingenium tuum , & propter elegantiani ftyli 
atque orationis, libentillimc Icgere folebai 
Id cum fxpius facerem magnaque in legei 
do dele^Vatione afficcrer , fenfi paulatim mj 
hi incendi animum ad quamdam benevoleil' 
tiam nominis tui, uJque eoquidem, utmii 
quodam ftudio tecum incundx amicii " 
tenercr. £1(1 enim nonnuUa erat inter n< 




P EPISTOLA XCVm. 191 

opiDiomim dincnfio , ca tamcn aniraorum 
diJTidium, apud ingenuc eruditos minimefa' 
ciebac. Jamque mihi erat deliberatum lcri* 
bere ad te , primafque apcrire amicitix fo- 
rcs i ciim fubito , ut dicere coeperam , ad 
Urbera arccflitus 6c per ciufara appropin- 
quantis Concilii , earumque rerum traftan- 
darura gc conllderandarum . quas mox in 
confilio agi oporteret, e mca Eccleila , ubi 
decennio manferam , evocatus , Pontificis hu- 
jus optimi& prudentiflimi judiciotacito, in- 
icius atque imprudens in ampliflimum Or- 
dinem S.R.E. Cardinalium cooptatus fum. 
Haec res effecic iit mea: voluntati, in dandia 
ad te literis obfequerer tardius. Non cnini 
dici poteft, utexillapriftina, pacata, atquc 
felice vita in hanc tumulcuofam & plenam 
ftrepitus traduftus fum , qux folitudines, 
quam raultx graves curx, e:Edemque per- 
raoleftx me exceperint. Qtiod quidem mihi 
neceflc fuit accidere. Hanc enim ego vi- 
tam & prius judicio fugeram , & alteram iU 
lam iiera judicio fueram profequutus. Qua- 
rura nuncutcaque, cum mihi contra animi 
fententiara ceciderit , nec Isctari pofTum ha^J 
bcre rae quod nolurflera, &c neccflario doleo^l 
me araififie quod diligebam. Sed quoniam 
Deo parcndum eft de nobis fic ftatuenti , 
dabimus nos opecam , quantum per ejus au- 
T I xilium 



391 EPISTOLA XCVIII. 

xilium opemquc Ucebit , ut honorem hunc 
redc inregr^que adrainiftremus. Quod au- 
tem noftrx eft inftxtut^ fcriptionis , non eft 
pafTiis meus,nii Philippe, in teanimusdiu 
tius hoc a me officium deferri, quin iit pri- 
mum e turba & moleftiis aniraus emergerc 
cc?perat litteras ad te darem & pignus mex 
propenfx in tc voluntatis , 5c inviramentura 
in metuxi ii idquod ego in te amandomeE 
exiftimationi de tuts eximiis viriutibus tri- 
buo : tu humanitati tux , ut me pari bene- 
volentia compleftaris efte dandum duxeris. 
QLiod quidem te rogo ut facias , ncque rac 
ficientera familiaritatis tux deferas. Non e. 
niraegois fura, qui ut quifquc a nobis opi- 
iiionc dilTentit , ftatim eum odio habcam. 
Virrogantis ert hoc & elati animi non man- 
fueti 8c comis, quas me potius ad partesna- 
tura mea vocar, Sed faveo ingeniis, virtu- 
tes horainum colo, ftudia litterarum diligoj 
in quibus tu ut do£trinxSc ingenii: ficamo- 
ris mci non mediocres partes poflides. Ncc 
dubjto quin tu eadcm mente fic voluntate fis 
prosditus, etcnim animo qui tam liberahter 
artibus ingenuis excultusllt , nihil agrefte 
neque afperum incfte potcft. Qiio etiam 
inajorcm niihi fpem virtus tua facitmeashoc 
apud re ponderis litteras habituras , ut qui 
locorum fpatiis , disjun^i fumus, animis ta- 
men 



EPISTOLA XCVm. 295 

mcn8: benevolentiaconjungamur. Quodego 
maxime avco experoque , dbique prorJus 
perfuafum cupio, in numero eorum qui te 
diligunt 5c florentem cupiunt, quorum ma- 
gna efl profefto, pro tui nominis celebrita- 
te, multitudo , me principem locum appe- 
terc, nihilquc vehementius cupere , quam 
dari mihi locum probandi cibi reipfa £c de- 
clarandi amoris erga te me. In quo tu , fi 
anfam mihiaUquam, occafionemvemcKex- 
plcnda: hujufce cupiditatis pr^bueris , magno 
mc abs tc beneficioafFeftumarbitrabor. Om- 
nia quidem , qu.t tibi grata efTe fenfero,tan- 
to ftudio ac diUgcntia exfcquar, ut nec fide 
quifquam exfcqui majore , nec bencvolen- 
tia poflitj ficut & mca narura officii in pri- 
mis colcns , & fufceptus jam in tc amor & 
pcrpetuum nieum crga viros doftos ftudium 
poftulat. Valc, mi do£t-iflime Mclanchthoii 
& nos tui amantiflimos dilige. RomrE xv, 
Cal.Julii MD XXXVII. 

Amantijfmus tui 

Jac. Sadoletus 
Card. Carpcntora^tenfis, 



T 3 , EFI- 



»94 

E P I S T O L A XCIX. 

Atnpliffimo t Celebnrimo Vo£fiffimoqfte 
Viro, 

D. CASPARO BARL.^O, 

Frofeffori , 

JACOBUS CATZIUS. 

S. P. 

Lltteras hafcc vacuas & folas (quod no- 
luiflem} ad te jam mitrerc cogor, ab- 
fens a domomeaScoccupatiinmus, VirCla- 
riffirae, eoque nominc ut mc apud uxorem 
purges. eft quod vclim. Deraum, cumbo- 
no Dco revcrfus, officio non deero. Para. 
difum tuum vidi, Sc omnia in quovis gene- 
re te polTe animadverti. In eundem, ut di- 
cis, fcopum collimamus, in quibufdam ta- 
men, utvidco; differimus, tuEvaroomni- 
no Adamo confentaneam , ego amice refra- 
ftariam depinxi , rationes tu 6c ego habe- 
mus, de quibus cum libueric. Id autem in 
controverfiam rapi poiTeanimadverci , An A- 
dam cum Eva inParadifo confucverit , cum . 
dcmuni capite 4. Gencf. dicatur eum uxorc 



EPISTOLA XCtX. 29^ 

ufum fiiiflc quxftionem non vidiperaliquem 
traciatum, rationcs tamcn pro nobiseflefor- 
tiorcs judicare aufim. Tu, fi quem cx pro- 
fcffb ifta tra£Vantem vidifti , judica. Rive- 
tum video difputare contra cos, qui propa- 
gationem in ftatu innoccnti:^ negant : ad no- 
ftram autcm quiftionem non accedit. Qti^- 
ftioncs plures hic traftandas vidco , & qui- 
bus cum commodum erit. Iftud jam a re 
quxftum venio, cum inter a!ia matrimoiiio- 
' rumgencraprimumommum,fecundum Ada- 
rai, ira£Vaveris (quod Sc primum erit noftri 
opcris) Anno animus tibi pro Colophone 
traftandi Myfticam ChrifticumEcclefiacon- 
jugium, quodultimumnobiserit. Ego.cum 
tenuitatis mciE hic &: ubique efl"em confcius, 
ab alto rem repeto, & verbis prccftare ccna- 
tus fura quod re non pofl^um. A principio 
orbis terrarum modum, quoDeus Ecclefiam 
Sponfam & fingulos pios cxerceat, carmine 
profccutus fum, & licct brcviter pro rerum 
ponderc , hoc agam , excrevit tamenopusin 
fatis magnam molcm , propter varietarem & 
multitudinem cafuum, tandem viram Salva- 
toris & mortcm aitigi imo Sz diem mundi 
fuprcmum, 6c inhyrano finemficio. Tu vel 
fi hymnum tantum in myfticum hoc conju- 
gium pangere crit anjmus, gratumcrit; vel 
S aliud vcl alitcr agere magis arrideat , nibil 
T 4 ira- 



196 E P I S T O L A XCIX. 

impcro, nuUis meis obfcrvationibusaftringo, 
fcd ordinem 8c omnia tibi relinquo, finem 
meum nofti, eum dum tangis , mihi fuffi- 
ciet De his nihil fcripfiffem, nifi priusuxo- 
ri quod gratum videri poflct mififTcm , fed 
quum id ditferre cogar ob rationes jam allc- 
gatas, &; dies jamincommodos amicis vifcn- 
dis , Sc forte meditationibus talibus magis 
aptos cumanimadTcrtercm, hancpetitionem 
facere aufus fui, Tuquidanimitibifit, cum 
placusrit indica, & uxori lcdtiflima: fcemi- 
nae dicas fakitcm plurimam. De caprivis 
mutandis 5f liberandisHolIandia:Ordinesdc- 
creverunt, de quibus ..... tuo norainc 
me interrogavit. Vale, VirOrnatiflirae, 6c 
nosama, Hagre 4. Dcccmb. 1634. 



EPI- 



I 



«97 



W EPISTOLAC. 

B' Cekberrimi) Firo , 

m D. FLORIANO CRUSIO 

Medicina DoBoriy 
S. P. D. 



MARINUS MERSENNUS. 

CUm llluftrin'. Baro de Wolzogen mihi 
fpem fccerit , te meas liierasaiquo ani- 
mo fufcepturum , Vir cruditiffime , lequc 
multa contra Atheos habere parata , quiety- 
pis committantur, arbitratus fum opcracfore 
pretium, fi tc monerem tempus non efie in- 
fumendum inmultis rationibus htncindecon. 
quifitis, fed uni tantiim aut alteri efTe inha:- 
rendum , qux, Ci fieripoteft, fit apodifti- 
ca, Sc omnes leftores convincat. Qiiod uc 
fiat , debent aliquiE definitiones & quxdam 
anomaliapr.-cmitti, quae nequeanc abuUoju- 
rcnegari, ex quibus poftea concludatur Dei 
exiftenria. Vide igitur quodnam axioma 
ftatucre poflls: quod longe difficiHus quam 
forfan cxiftimcs. Si enim dixeris, ens i fe, 
T 5 id 



i95 EPISTOLA C. 

idcftindcpendcns, eflc Deum : vel , nihil 
quod eft finirum pofle indcpendens efTe , mul- 
ti non confcnricnr. Imo noftri Gcometrx 
putant Solem & alia cx fe ipfis efle pofle, 
licet non fint majora &: pcrfcflriora quam 
iimt; vel faltcm non pofle illud recipi pro 
pro communi notione (eu axiomate} adcout 
xque concipiant Solcm cfle talem ex natura 
fua, efle ab initio feu ab sterno , ac conci- 
pimus idem de Deo. Sed & pofito raalo & 
non-cntc , non intelligunt quomodo Deus 
efle poflit. C^emadmodum enim corpusin. 
finitumaliud omne corpus expellit, ita ens 
iofinitum omne aliud ens, & etiam non-ens 
«xpcllit: &r tamen dicimus cfle mala, &:cn- 
tia particularia. Ncque eciam rccipiunt di- 
ftindiones formaliter aut eminenter, fcholis 
difficultatem fugientibus proprias. Sed & 
ciimdiccs, Deum efl^e poflibilem vel impof- 
flbilem; fl poflibilis, jam efl*e a£tLi : Si im- 
pofllbilis, ubi efl: implacantia? rcfpondcntfe 
nefcirc an impticec nccne, neque illud poflc 
demonftrari. Qua de re monirum te velim, 
nc minits utilitcr labores. Ipfi tamen cre- 
dunt per fidcm Dcum eflc, funt cnimChri- 
ftiani , fed ratione fatentur &: affirmant fc 
non pofle perfuaderiaut convJnci. Pluribus 
alias, fi tibi videatur, tam dc hac quam dc 
aliis rebus agemus, five Phyficis, fivcGco- 
mc- 




I 



I 



fi P I S T O L A C. 295 

jnctricis. Si quem vidcris qui tibi in ratio. 
nibus Muficis & Mcchanicis fatisfaciat,mo- 
ncbis, m mthilibros illos coniparaecpoflim. 
H;ec funt qucc in praefcntia fdrc tc volui, 
quo tiium opus adeo fit perfcftum, ut om- 
ncs dociles 6c nulli vcritatt repugnantcs con- 
vincat, &Dco Opt. Max. ***. qucm nobis 
in omnibus propitium imploro. Vale Idib. 
Novemb. 1645. 

Cum fcriberevolucris, illuftrifl". Barofcri- 
bendi viam doccbit. Amici , nobilcs , juvcnes, 
mercarores frequcnter e Poloniahacvcniunt, 
qui litcras, vel ctiam libros dcferre pofllnt, 
fic hinc ad tc fimilia , fi cupias , refcrre. Tranf- 
fylvanum olim hic vidi doftiflimum qui di- 
ccret auftorem Magiftrum in artibus Synadi 
fcripfifle de Providcntia numinis , quam ta- 
men impugnabat. Deindc Enjedinum jafta- 
bas. Si duo ifti auftorcs repcriri poflint, ve- 
lim cos videre , pro quibus tibi prctium quod 
julTeris rcfunderccurabo. Jaftant eciamahum 
aliquando Cracovix impreflum , dc tribus 
impoftoribus, fi vidcris illura. Efi: quidera 
apud nos fimilis manufcriptus, (ed Arabicfe. 
Nunc non eft tanta , faltem doftorum, in 
■•Europa cohors qux ncget Dei exiftentiam, 
ac ji qui providentiam : neque functot Athci 
quotTheiftx, id eft quiDeumfolum abfque 
alio uUo lcgiflatore admictunt , 5c qui non 
aliam 




'356 E P I S T O L A C. 

aliam credunt religioncm , quam i refta,"" 
quam fc habere putant , ratione profcftam. 
Quis vero poflit iftos expugnare? quippere- 
ferunt omnia quae dicuntur de rcligionibus 
particularibus ad politiam; quodpuco fuiffe 
libri de tribus impoftoribus inftttutum. Sed 
de his fuflus , (i refcribere tuamque de his 
mentem aperirc volueris. Deus Opt. Max. 
nos intcrim in vera iide fcrvare, porroqueil- 
lam adaugere velit , donec a nobis vidcatur 
Deus Deorum in xteriu Sione. 



F I N I S. 



r 



Harum Cintim EpJtoUrum 

N D 



X. 



» 



MLuChcras Carolo V. Cxt p. i. 
• Oamafus il Blyenburch fi. Paludano. p.^^' 
A.WalEus. H.Grotio. p.ii. 
J.Cafp. Gevaitio. H.Grocio. p-13. 
G.J.Voflius H.Grotio. p. 18. 11.91. 140. 
JoannlFilio. p. loo. loj. 
Cor. van dcr Mylen, 115, 
J. Wouerius H. Grotio. p. ij. 
Giib.Jacchasus. H.Grotio. p. »6. 
Jo. Tum. Doiilizhis. H.Grotio. p. iS. 
Andr. Schottus. H.Grotio. p.;t.4,o. 
Adr. Mafius Taxiis. p.^?. 
Giipin. Bern.Paludano. p. J^o. 
JoanncsLuidus Franc. Junio. p. jt. 
D, Pareus Conrado Vorftio. p, 60. 
Joach. Camcrarius fiernh.Paludano. p. fi)- 
Joh.Pifcator Conr. Vorftio. p. 66. 
Wilh.Zepperus Joh.UitcQbogardo. p.71. 
Rich.Thomfon Petro Scriverio. p.^i- 
G.M.Lingclshcmius. H.Grotio. p-77- 
Dan.Hcinfms H. Grotio. p. 79. 

Cafp. Barlzo. p-ij). 
If. Cafaubonus H, Grotio. p, 81. 
Ad Eundcm. p-Sj. 
Sam. NKrano. p. 186. 187. 
Meiico Cafaubono. p. 188. 
Heflor Bouricius. H. Grotio. p.87. 
P.Cunsus Cafp.Bail^o. p. 89. iij- iiy. ij?. 
C. Barlieus Jacobo Pecitio. p. 94. 98. 117. 
P.Cuna;o p. 118. 
Corn.vanderMylcn. p, uj- 
Lud.dcDicu Steph.Goffc, p.iio. 
J. If. Pontanus C. Barlso. p. m . 
J.Fred.Gronovius H.Grotio. p.29. 151. 163.178. 
, Cafp.Barlxo. p. 168. 
rS.Jobnibiius H.Grotio. p.ij^ 



CotSSi 



I 



I N D E X. 

CotiH. Hngeniiu. Cafp. Barkeo. p. 14^ 
McriqjsCaraubcings. HGroiJo. p. 146. 
ADd(. Argolus. p. Barl^o p. 149. 
G.Calixtu3Matthia:abOverDekc p. iffi. 
Gcr.Voflius. Gcr.FilH.Grotio. p.isS. 
C. l'Empereur. H.Grotio. p. 165. 
Sam. Petinis.Sam.Sorberio. p.i66. 
Erycius Puteanus Cafp Barlxo. p. 171, 
H. Conringius. C.Batlzo. p-i7). 
Colletet. C. Bariaeo. p. 176. 
A.Rivetus ad MarC, Lydium. p. 181. 
S.Sorberios C.Barla». p. 185. 
Conr.Godd^us P.C. Hooft. p. 188, 
Fr. Marfinius. P.C.Hooft. p. 190. 
M.deMaroUesaStaniflas Lubienietski. p. 191. 
Guido Padnus. C. Uicenbogardo. p- 197. ioi.. lOf. : 

IIJ.1.1J. t.ig.i.i.i.i2.\.i6z. 166. 169. 170. 
Nic.Heinfius St. Lubienietski. p. »17. 13). 1 35.137, a 

141 Z4). 141,146.149. 151.114.1^6 2(8. 

Ifmagl Bullialdas Staniflao Lubieniecio. p. 171. 
1*. D. Huetius Chriftoph. Sandio. p. 177- 
JTr. Rabelafus BernardoSatignaco. p, 180. 
BertalddsBarlKO. p. igi. , 
Doteflaus Barlso. p. 184. 
Jacobus SadoleCus. P. Melancbthoni. p.i^o. 
JacobusCatzius Cafp. Barl^eo. p. 194. 
Muinus Merfennus Floriano CruGo. p. 197. 




E R R A T A 



p.XVII. 

p.XX. 
p. XXXV' 

p.XL. 
p.XLtV» 

p.XLlX. 

p.LXIII. 

p.LXXIII. 

p.LXXXII. 

p.LXXXlII. 

p.LXXXVI. 



pXCIX. 

p.CX. 

p.CXXXIV. 

p.CCXL. 

p. CCXLII. 

p. CCXLV. 

p.CCLXIV. 



corrigenda. 

1. lo. fpe<aent. 1. fpeaet, 

1. 16. quam. I. quem. 
I. II. qua. L quce. 

1. II. srpoupyov. !• 'jr(iifyo)f* 

Li6. KviioC' !• Kii^bc. 

1. 12. dp/xi). 1. ipfiii' 

1.11. lege. i7FiT0iu)i^y TViSokBii&^vighiroii;^ 

1. 9. lege. £v Ty Tvjc iyiifiarefag «VoxeJa^ 
1.3. ^spwv. 1. :y6/pwv. 

1. 19. 0T8A0V. 1. VT8A0V. 

1. 13* tjrip CppovSvTf^. 1. uxiii^PfovSafTi^ 

1. 21. parvi. 1. pauci. 

1. 14. ivopoiv^ 1. ifx6pm. 

1. 23. 8;^. ]. 8K. 

1. 2. multo. I. multa. 

1.17. Soleam. K folebam. 
1.6. ^vfsio^trr^^. I. &vul(rdn706* 
I. £. initam. I. inita*. 

1.18. poftaudio, inferaturj 
1. 17. Et. 1. ex. 

1. 10. Serguerdius. 1. Senguerdios. 



%.• 



i 



\ 

« 

I 

ft 

\ 

9 



THE UNIVERSITY OF MICHIGAN 
GRADUATE UBRARY 



|i||uiini 



3' 9015 02720 ' 



' A 4,